<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k Bilimleri \u00dcniversitesi (SB\u00dc<\/strong>) G\u00fclhane T\u0131p Fak\u00fcltesi N\u00f6roloji Ana Bilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi P<\/strong>rof. Dr. \u015eeref Demirkaya<\/strong>, sigara i\u00e7enlerin i\u00e7meyenlere g\u00f6re kronik sinir sistemi hastal\u0131\u011f\u0131 Multipl Skleroz’a (MS) yakalanma riskinin 2,5 kat fazla oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n Demirkaya, AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, kol ve bacaklarda g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck, konu\u015fma ve g\u00f6rmede bozulmalar ile seyreden MS hastal\u0131\u011f\u0131 riskini azaltmak i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenler ve g\u00fcncel tedavi y\u00f6ntemlerine ili\u015fkin bilgileri payla\u015ft\u0131.<\/p>\n MS’in gen\u00e7 ya\u015f hastal\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funa dikkati \u00e7eken Demirkaya, “MS, genellikle 20-40 ya\u015f aras\u0131nda, daha \u00e7ok kad\u0131nlarda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00dclkemizde 50-60 bin civar\u0131nda MS hastas\u0131 oldu\u011fu tahmin ediliyor.” dedi.<\/p>\n Demirkaya, toplumda az bilinen bu hastal\u0131\u011f\u0131n ki\u015filerde ciddi kayg\u0131ya neden oldu\u011funa i\u015faret ederek, “MS’in asl\u0131nda di\u011fer kronik hastal\u0131klardan bir fark\u0131 yok, MS, art\u0131k sakatl\u0131kla \u00f6zde\u015fle\u015fen ve \u00e7aresiz bir hastal\u0131k de\u011fil. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde MS’e her a\u015famas\u0131nda m\u00fcdahale edebilecek ila\u00e7lar\u0131m\u0131z var. Kesin tedavi hen\u00fcz olmasa da hastal\u0131\u011f\u0131n seyrini de\u011fi\u015ftirebilecek bir\u00e7ok ila\u00e7 mevcut.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n Genellikle atak ve d\u00fczelmelerle seyreden MS’te ilk olarak bir g\u00f6zde g\u00f6rme kayb\u0131, tek kolda uyu\u015fukluk, ba\u015f d\u00f6nmesi, dengesizlik gibi belirtilerin olu\u015fabildi\u011fini kaydeden Demirkaya, “Hastal\u0131k, santral sinir sistemini, omurili\u011fi ve g\u00f6z sinirini tuttu\u011fu i\u00e7in buralarda olu\u015fan semptomlarla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Uygulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kortizon tedavileriyle bu \u015fikayetlerde h\u0131zla d\u00fczelme oluyor.” a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulundu.<\/p>\n Bu tip belirtileri ya\u015fayan ki\u015filere n\u00f6roloji uzman\u0131na ba\u015fvurmalar\u0131n\u0131 \u00f6neren ancak ba\u015fka hastal\u0131klarda da g\u00f6r\u00fclen belirtilerin tek ba\u015f\u0131na MS’e i\u015faret etmedi\u011fini vurgulayan Demirkaya, kesin tan\u0131n\u0131n MR, belden s\u0131v\u0131 al\u0131nmas\u0131 gibi y\u00f6ntemlerle konuldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n Demirkaya, sigaran\u0131n hem MS’in ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 hem de hastal\u0131\u011f\u0131n ilerlemesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir risk fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011funu belirterek, “Sigara i\u00e7enlere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, MS’e yakalanma oran\u0131 hayat\u0131nda hi\u00e7 sigara i\u00e7memi\u015f ki\u015filere g\u00f6re 2,5 kat daha fazla. Ayr\u0131ca sigara i\u00e7en MS hastalar\u0131nda hastal\u0131\u011f\u0131n ilerleyici forma ge\u00e7i\u015fi daha h\u0131zl\u0131 oluyor, semptomlar daha a\u011f\u0131r seyredebiliyor.” dedi.<\/p>\n Bu nedenle MS’in hastalar\u0131n\u0131n mutlaka sigaray\u0131 b\u0131rakmas\u0131n\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ki\u015filerin de sigaradan uzak durmas\u0131 gerekti\u011fini aktaran Demirkaya, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n “MS’in genetik yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Bu nedenle hastal\u0131\u011fa yatk\u0131n ailelerde imm\u00fcn hastal\u0131klar\u0131 tetikleyebilme potansiyeli y\u00fcz\u00fcnden sigara i\u00e7ilmemesini \u00f6zellikle \u00f6neriyorum. Sigarada 4 binden fazla toksik madde var ve bunlar, akci\u011ferlerde ortaya \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 inflamasyon sonucunda otoimm\u00fcn hastal\u0131klara zemin olu\u015fmas\u0131na da neden oluyorlar. Sigara i\u00e7enlerin otoimm\u00fcn hastal\u0131klara biraz daha yatk\u0131n oldu\u011funu da elimizdeki veriler ve g\u00f6zlemlerimiz g\u00f6steriyor, MS de bu hastal\u0131klardan biri.”<\/p>\n D vitaminin \u00f6nemine i\u015faret eden Demirkaya, son y\u0131llarda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda D vitamininin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi \u00fczerindeki olumlu etkilerinin g\u00f6sterildi\u011fine dikkati \u00e7ekti.<\/p>\n Prof. Dr. \u015eeref Demirkaya, D vitamininin y\u00fczde 90’\u0131n\u0131n g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n v\u00fccutta sentezlenmesiyle al\u0131nd\u0131\u011f\u0131na, g\u0131dalar\u0131n pay\u0131n\u0131n ise y\u00fczde 10 oldu\u011funa i\u015faret ederek, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n “D vitamini eksikli\u011fi MS hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n risk fakt\u00f6rleri aras\u0131nda yer al\u0131yor. Elbette tek ba\u015f\u0131na bir risk fakt\u00f6r\u00fc de\u011fil. Tasmanya’da yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda g\u00fcnde 2-3 saatten fazla oynayan \u00e7ocuklar\u0131n MS’e yakalanma risklerinin daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu belirlendi. ABD’de de askere kabul edilen ki\u015filerin kan \u00f6rneklerinde yap\u0131lan incelemede de D vitamini d\u00fc\u015f\u00fck olanlarda MS geli\u015fme riskinin daha y\u00fcksek oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ocukluk d\u00f6neminde D vitamini eksikli\u011fi olmas\u0131, gelecekte MS i\u00e7in risk fakt\u00f6r\u00fc olu\u015fturuyor. Bu sadece bir risk fakt\u00f6r\u00fc, bunun yan\u0131nda genetik, \u00e7evresel fakt\u00f6rler bulunuyor. T\u00fcm bu fakt\u00f6rler yan yana geldi\u011finde, genetik zemini bulunan ki\u015filerde MS’in ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor.”<\/p>\n Demirkaya, MS hastalar\u0131na D vitamini d\u00fczeylerinin 30-100 ng\/mL aras\u0131nda olmas\u0131n\u0131n \u00f6nerildi\u011fini ancak toksik etkiye yol a\u00e7ma riskinden \u00f6t\u00fcr\u00fc vitaminler kullan\u0131l\u0131rken ki\u015filerin mutlaka doktorlar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc almas\u0131 gerekti\u011fini aktard\u0131.<\/p>\n Demirkaya, s\u0131cak havalar\u0131n MS hastalar\u0131n\u0131 olumsuz etkiledi\u011fine de i\u015faret ederek, “MS’in mevcut semptomlar\u0131 s\u0131cak ortamlarda belirginle\u015fiyor. Bu nedenle hastalar\u0131m\u0131za saat 11.00-15.00 aras\u0131nda mecbur kalmad\u0131k\u00e7a d\u0131\u015farda bulunmalar\u0131n\u0131 \u00f6nermiyoruz.” dedi.<\/p>\n Demirkaya, hastalar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caktan korunmaya, d\u00fczenli s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131na, d\u00fczenli du\u015f gibi kendilerini serinletici y\u00f6ntemlere \u00f6nem vermesi gerekti\u011fini anlatt\u0131.<\/p>\n Kovid-19 a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 geli\u015ftirerek ad\u0131n\u0131 d\u00fcnyaya duyuran T\u00fcrk bilim insan\u0131 Prof. Dr. U\u011fur \u015eahin’in kurucu orta\u011f\u0131 oldu\u011fu Alman biyoteknoloji firmas\u0131 BioNTech’in MS a\u015f\u0131s\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 da s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc an\u0131msatan Demirkaya, erken a\u015famada da olsa bunlar\u0131n umut vadeden \u00e7al\u0131\u015fmalardan biri oldu\u011funu dile getirdi.<\/p>\nTek kolda uyu\u015fukluk, tek g\u00f6zde g\u00f6rme kayb\u0131 gibi belirtiler g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor<\/h3>\n
“\u00d6zellikle genetik yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 olanlar sigaradan uzak durmal\u0131”<\/h3>\n
“D vitamini eksikli\u011fi risk fakt\u00f6rleri aras\u0131nda”<\/h3>\n
“S\u0131cak hava MS semptomlar\u0131n\u0131 belirginle\u015ftiriyor”<\/h3>\n