G\u00f6r\u00fc\u015fmelerde h\u00fck\u00fcmet ad\u0131na konu\u015fma yapan Cumhurba\u015fkan\u0131 Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Cevdet Y\u0131lmaz, 2023 y\u0131l\u0131 b\u00fct\u00e7e hedef ve tahminlerinin, 2022 y\u0131l\u0131n\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndaki makroekonomik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve beklentiler \u00e7er\u00e7evesinde belirlendi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
K\u00fcresel d\u00fczeyde devam eden enflasyon, tedarik zincirlerindeki aksakl\u0131klar, emtia fiyatlar\u0131ndaki dalgal\u0131 seyir, Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131 ve son olarak ya\u015fanan Kahramanmara\u015f merkezli deprem felaketlerinin makroekonomik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve varsay\u0131mlarda ciddi de\u011fi\u015fimlere yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Y\u0131lmaz, depremlerin izlerini silmek i\u00e7in ivedilikle ba\u015flat\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n, kamu harcamalar\u0131nda \u00f6nemli art\u0131\u015flara neden oldu\u011funu kaydetti.<\/p>\n
Y\u0131lmaz, depremin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131m\u0131n maliyetinin yakla\u015f\u0131k 104 milyar dolar olarak hesapland\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktararak, “Bu geli\u015fmeler gelir beklentilerimizi ve harcama b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerimizi etkilemi\u015f, ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 da de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7evede b\u00fct\u00e7emizdeki mevcut \u00f6deneklerin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ve miktar\u0131n\u0131 yeniden taksim etme ve dolay\u0131s\u0131yla kamu hizmetlerinde herhangi bir aksakl\u0131k olu\u015fmamas\u0131 amac\u0131yla 2023 y\u0131l\u0131 b\u00fct\u00e7emizde revizyona gitme gereklili\u011fi olu\u015fmu\u015ftur.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Y\u0131lmaz, ek b\u00fct\u00e7e teklifinde belirlenen \u00f6deneklerle depremden etkilenen illerin in\u015fa ve ihya faaliyetlerini en iyi \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrmeyi, sosyal desteklerle engelli vatanda\u015flardan ya\u015fl\u0131lara milletin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermeyi, \u00e7ift\u00e7isinden esnaf\u0131na \u00fclkenin de\u011fer \u00fcreten t\u00fcm toplum kesimlerinin yan\u0131nda olmay\u0131 ve altyap\u0131-\u00fcst yap\u0131 projeleriyle kalk\u0131nma ad\u0131mlar\u0131na devam etmeyi ama\u00e7lad\u0131klar\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/c9f1ae26-3cf3-4ab4-9d72-230dedd01a4c\/AA-31678456.jpg\"\/)
<\/p>\n
K\u00fcresel enflasyonist kat\u0131la\u015fma<\/h3>\n
D\u00fcnya ekonomisinin yeni belirsizlikler, riskler ve g\u00fc\u00e7l\u00fcklerle dolu bir d\u00f6nemden ge\u00e7ti\u011fine i\u015faret eden Y\u0131lmaz, k\u00fcresel enflasyonist kat\u0131la\u015fman\u0131n, geli\u015fmi\u015f \u00fclke merkez bankalar\u0131n\u0131n ilerleyen d\u00f6nemde enflasyonla m\u00fccadelede daha s\u0131k\u0131 bir para politikas\u0131 \u00e7er\u00e7evesiyle devam edebilece\u011fine ili\u015fkin beklentileri de g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
“S\u0131k\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 para politikas\u0131 uygulamalar\u0131 resesyon riskini bar\u0131nd\u0131r\u0131rken, finansal s\u0131k\u0131la\u015fmadan erken vazge\u00e7ilmesinin ise k\u00fcresel enflasyonla m\u00fccadelede ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa ve uzun d\u00f6nemli iktisadi sorunlara temel olu\u015fturabilece\u011finden endi\u015fe edilmektedir.” diyen Y\u0131lmaz, k\u00fcresel ekonomide bahsedilen bu belirsizlik ve risklere ba\u011fl\u0131 olarak k\u00fcresel enflasyonun, 2021 ve 2022 y\u0131llar\u0131nda 2000\u2019li y\u0131llar ortalamas\u0131n\u0131n 2 kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n k\u00fcresel ekonomik g\u00f6r\u00fcn\u00fcme ili\u015fkin g\u00fcncel raporlar\u0131nda da yak\u0131n d\u00f6nemde k\u00fcresel enflasyonun 2000\u2019li y\u0131llar ortalamas\u0131n\u0131n \u00fczerinde seyretmesinin beklendi\u011fini kaydetti.<\/p>\n
“T\u00fcrkiye pozitif ayr\u0131\u015ft\u0131”<\/h3>\n
Cevdet Y\u0131lmaz, yeni bir k\u00fcresel d\u00fczene ge\u00e7i\u015fe \u015fahit olunan bu d\u00f6nemde, T\u00fcrkiye ekonomisinin ya\u015fanan t\u00fcm \u015foklara kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederek, salg\u0131n sonras\u0131 s\u00fcre\u00e7te h\u0131zl\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme ve toparlanma e\u011filimi yakalayan ekonominin, Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131na ra\u011fmen ba\u015fta b\u00fcy\u00fcme ve istihdam olmak \u00fczere temel pek \u00e7ok somut g\u00f6stergede di\u011fer ekonomilere k\u0131yasla pozitif y\u00f6nde ayr\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
Y\u0131lmaz, “\u015eubat ay\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen son y\u00fczy\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck deprem felaketi \u00f6nemli insani ve ekonomik y\u0131k\u0131ma yol a\u00e7m\u0131\u015f, ekonomimiz bu y\u0131k\u0131c\u0131 etkilere ra\u011fmen 2023 y\u0131l\u0131 ilk \u00e7eyre\u011finde y\u00fczde 4 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcyerek salg\u0131n sonras\u0131 d\u00f6nemdeki kesintisiz b\u00fcy\u00fcme e\u011filimini devam ettirmi\u015ftir.” dedi.<\/p>\n
\u00dccretli \u00e7al\u0131\u015fan kesimin sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131ndan taviz vermediklerini, enflasyonun \u00fczerinde art\u0131\u015flarla bu kesimleri desteklediklerini anlatan Y\u0131lmaz, gelecek s\u00fcre\u00e7te makroekonomik anlamda temel hedeflerinin enflasyon oranlar\u0131n\u0131 yeniden tek haneli seviyelere d\u00fc\u015f\u00fcrmek oldu\u011funu kaydetti.<\/p>\n
Cevdet Y\u0131lmaz, mevsimsellikten ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f 2023 y\u0131l\u0131 may\u0131s ay\u0131 verileri itibar\u0131yla, toplam istihdam\u0131n 31,7 milyona ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktararak, nisan ve may\u0131s aylar\u0131 verilerinin, \u015fubat ve mart aylar\u0131 sonras\u0131nda i\u015f g\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131m ve istihdam oranlar\u0131nda yeniden art\u0131\u015f e\u011filimi g\u00f6sterdi\u011fini dile getirdi.<\/p>\n
B\u0130ST-100 endeksinin T\u00fcrk liras\u0131 baz\u0131nda bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re y\u00fczde 161,4, ABD dolar\u0131 baz\u0131nda ise y\u00fczde 74 de\u011fer kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Y\u0131lmaz, y\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131na girerken 6 bin puan seviyesinin \u00fczerinde art arda yeni tarihi zirvelerin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi.<\/p>\n
Y\u0131lmaz, ihracat\u00e7\u0131lar\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi y\u00fcksek performans\u0131n devam etmesinin, reel sekt\u00f6r\u00fcn artan karl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve finansal sekt\u00f6r\u00fcn g\u00fc\u00e7l\u00fc bilan\u00e7o duru\u015funun bu durum \u00fczerinde etkili oldu\u011funu belirterek, T\u00fcrkiye\u2019nin 5 y\u0131ll\u0131k CDS priminde \u00f6nceki y\u0131la k\u0131yasla \u00f6nemli bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini kaydetti.<\/p>\n
“Toplam 1 trilyon 119,5 milyar lira ilave gelir \u00f6ng\u00f6r\u00fcyoruz”<\/h3>\n
Cumhurba\u015fkan\u0131 Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Y\u0131lmaz, ortaya konan toplam \u00f6denek ihtiyac\u0131n\u0131n 1 trilyon 119,5 milyar lira oldu\u011funu, afet konutlar\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131 ve altyap\u0131 hasarlar\u0131n\u0131n giderilmesi i\u00e7in 482,8 milyar lira olmak \u00fczere depremden zarar g\u00f6ren vatanda\u015flar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve kamu idarelerinin yap\u0131 stokunda olu\u015fan zararlar\u0131n giderilmesi gibi ama\u00e7larla toplam 527,3 milyar lira \u00f6denek \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc aktararak, 2023 y\u0131l\u0131nda, di\u011fer \u00f6denek imkanlar\u0131 da dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda deprem zararlar\u0131n\u0131n giderilmesi amac\u0131yla b\u00fct\u00e7eden toplam 762 milyar lira harcama yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n
Y\u0131lmaz, ek b\u00fct\u00e7enin deprem d\u0131\u015f\u0131ndaki giderlerinin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda, 110,4 milyar liras\u0131n\u0131n il \u00f6zel idarelerine ve belediyelere aktar\u0131lacak kaynaklar i\u00e7in; 105,5 milyar liran\u0131n yat\u0131r\u0131m nitelikli harcamalar i\u00e7in; 52,1 milyar liras\u0131n\u0131n tar\u0131msal destekler, tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fc yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ile tar\u0131msal kredi s\u00fcbvansiyonu, m\u00fcdahale al\u0131mlar\u0131 ve tar\u0131msal K\u0130T\u2019ler i\u00e7in; 44,3 milyar liras\u0131n\u0131n engelli evde bak\u0131m destekleri, 65 ya\u015f \u00fcst\u00fc ayl\u0131klar ile engelli vatanda\u015flar\u0131n ayl\u0131klar\u0131, muhta\u00e7 ailelere yap\u0131lacak yard\u0131m \u00f6demeleri ve di\u011fer sosyal ama\u00e7l\u0131 giderler i\u00e7in kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
Deprem d\u0131\u015f\u0131ndaki giderler<\/h3>\n
Deprem d\u0131\u015f\u0131ndaki giderlerin ek b\u00fct\u00e7edeki da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na ili\u015fkin de bilgi veren Y\u0131lmaz, 39,9 milyar liran\u0131n savunma ve g\u00fcvenlik birimlerinin ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in; 26,3 milyar liran\u0131n, engelli e\u011fitim deste\u011fi, okul yeme\u011fi giderleri, \u00fccretsiz ders kitab\u0131 ve yard\u0131mc\u0131 materyal giderleri, ta\u015f\u0131mal\u0131 e\u011fitim giderleri gibi e\u011fitim hizmetleri i\u00e7in; 8,4 milyar liran\u0131n bireysel emeklilik devlet katk\u0131s\u0131 giderleri i\u00e7in; 8 milyar liran\u0131n esnaf, sanatkar ve \u00e7ift\u00e7ilere kamu bankalar\u0131ndan sa\u011flanan kredilerin g\u00f6revlendirme giderleri i\u00e7in; 7,8 milyar liran\u0131n genel ayd\u0131nlatma giderleri i\u00e7in; 4,3 milyar liran\u0131n konut, ibadethane ve cemevlerine \u00fccretsiz do\u011fal gaz sa\u011flanabilmesine ili\u015fkin sistem kullan\u0131m bedelleri i\u00e7in; 1,3 milyar liran\u0131n deprem b\u00f6lgesindeki vatanda\u015flar\u0131n elektrik ve do\u011fal gaz faturalar\u0131n\u0131n silinmesi ve ertelenmesi nedeniyle olu\u015fan giderlerin kar\u015f\u0131lanabilmesi i\u00e7in; 103,4 milyar liran\u0131n di\u011fer zorunlu harcamalar i\u00e7in; 80,5 milyar liran\u0131n ise faiz giderleri i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildirdi.<\/p>\n
Y\u0131lmaz, ek b\u00fct\u00e7ede kanun gere\u011fi gider kadar gelir konulmas\u0131 gerekti\u011fini belirterek, “B\u00fct\u00e7e gelir ger\u00e7ekle\u015fmesinde Gayri Safi Yurt \u0130\u00e7i Has\u0131la’n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi, fiyatlar\u0131n genel d\u00fczeyindeki de\u011fi\u015fimler, talebin g\u00fc\u00e7l\u00fc seyretmesi, e-ticaretin ve kartl\u0131 harcamalar\u0131n art\u0131\u015f\u0131 etkili olmu\u015ftur. Bu nedenle ek b\u00fct\u00e7e teklifinde yer alan gelir tahmini hedefine ula\u015f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyoruz. Bu kapsamda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ek b\u00fct\u00e7e ile vergi gelirlerinde 1 trilyon 71,1 milyar lira, vergi d\u0131\u015f\u0131 gelirlerde 48,4 milyar lira olmak \u00fczere, toplam 1 trilyon 119,5 milyar lira ilave gelir \u00f6ng\u00f6r\u00fcyoruz.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Cumhurba\u015fkan\u0131 Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Y\u0131lmaz, ek b\u00fct\u00e7enin, depremzedeler ba\u015fta olmak \u00fczere \u00fclkeye ve t\u00fcm toplumsal kesimlere hay\u0131rlar getirmesini diledi, 15 Temmuz dolay\u0131s\u0131yla \u015fehitleri rahmetle and\u0131, gazilere \u015f\u00fckranlar\u0131n\u0131 sundu.<\/p>\n