{"id":7240,"date":"2023-06-14T13:20:07","date_gmt":"2023-06-14T13:20:07","guid":{"rendered":"https:\/\/kraios.app\/news\/saglik\/2023\/06\/14\/dunya-genelinde-10-yilda-1185-milyon-unite-kan-bagisi-yapildi\/"},"modified":"2023-06-14T13:20:07","modified_gmt":"2023-06-14T13:20:07","slug":"dunya-genelinde-10-yilda-1185-milyon-unite-kan-bagisi-yapildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kraios.app\/news\/saglik\/2023\/06\/14\/dunya-genelinde-10-yilda-1185-milyon-unite-kan-bagisi-yapildi\/","title":{"rendered":"D\u00fcnya genelinde 10 y\u0131lda 118,5 milyon \u00fcnite kan ba\u011f\u0131\u015f\u0131 yap\u0131ld\u0131"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<div>\n<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM), ABO kan grubu sistemini bulan Nobel \u00f6d\u00fcll\u00fc bilim insan\u0131 Karl Landsteiner\u2019\u0131n do\u011fum g\u00fcn\u00fc olan 14 Haziran\u2019\u0131, 2005 itibariyle &#8220;D\u00fcnya G\u00f6n\u00fcll\u00fc Kan Ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 G\u00fcn\u00fc&#8221; ilan etti.<\/p>\n<p>2023 y\u0131l\u0131 i\u00e7in &#8220;D\u00fcnya G\u00f6n\u00fcll\u00fc Kan Ba\u011f\u0131\u015f\u0131 G\u00fcn\u00fc&#8221;ne ev sahipli\u011fi yapacak \u00fclke Cezayir olarak belirlendi.<\/p>\n<p>S\u00f6z konusu ba\u011f\u0131\u015flar, 1000 ki\u015filik bir \u00f6rnek grup baz al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda y\u00fczde 31,5\u2019i y\u00fcksek gelirli, y\u00fczde 16,4\u2019\u00fc y\u00fcksek-orta gelirli, y\u00fczde 6,6\u2019s\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck-orta gelirli ve y\u00fczde 5\u2019i ise d\u00fc\u015f\u00fck gelirli \u00fclkelerden geldi.<\/p>\n<p>K\u00fcresel \u00e7aptaki kan ba\u011f\u0131\u015flar\u0131nda 2008-2018 d\u00f6neminde ortalama 10,7 milyon \u00fcnite art\u0131\u015f g\u00f6zlemlendi.<\/p>\n<p>S\u00f6z konusu d\u00f6nemde en fazla kan ba\u011f\u0131\u015f\u0131 art\u0131\u015f\u0131 y\u00fczde 127 ile G\u00fcneydo\u011fu Asya&#8217;da, y\u00fczde 81 ile Amerika ve Afrika k\u0131talar\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bildirildi.<\/p>\n<p>D\u00fcnya genelinde yap\u0131lan kan ba\u011f\u0131\u015flar\u0131n\u0131n y\u00fczde 33&#8217;\u00fcn\u00fc kad\u0131nlar, y\u00fczde 67&#8217;sini erkekler sa\u011flad\u0131.<\/p>\n<p>Orta ve y\u00fcksek gelirli \u00fclkelere oranla d\u00fc\u015f\u00fck gelirli \u00fclkelerde kan ba\u011f\u0131\u015flar\u0131 daha fazla gen\u00e7 insanlar taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor. <\/p>\n<h3>&#8220;Kan ver, plazma ver, hayat\u0131 payla\u015f, s\u0131kl\u0131kla payla\u015f&#8221;<\/h3>\n<p>BM, &#8220;14 Haziran D\u00fcnya G\u00f6n\u00fcll\u00fc Kan Ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 G\u00fcn\u00fc&#8221;n\u00fcn bu y\u0131lki temas\u0131n\u0131 \u201ckan ver, plazma ver, hayat\u0131 payla\u015f, s\u0131kl\u0131kla payla\u015f\u201d olarak belirledi.<\/p>\n<p>Kan veren g\u00f6n\u00fcll\u00fc ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 art\u0131rmak ve g\u00fcvenli kan ihtiyac\u0131na toplumda fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturmay\u0131 hedefleyen BM, bu y\u0131lki temayla hayat\u0131 boyunca kan ba\u011f\u0131\u015f\u0131na ihtiya\u00e7 duyan hastalara yard\u0131m edilmesini ve her insan\u0131n plazma ba\u011f\u0131\u015f\u0131 yaparak kan ihtiyac\u0131nda \u00f6nemli rol oynamas\u0131na odakland\u0131.<\/p>\n<p>DS\u00d6, bu y\u0131lki ana hedefini &#8220;g\u00fcvenli ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kan tedarik zinciri olu\u015fturmak&#8221; olarak a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n<p>G\u00fcvenli ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc kan ba\u011f\u0131\u015f\u0131n\u0131 evrensel \u00e7er\u00e7evede m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca geni\u015fletmeyi ama\u00e7layan DS\u00d6, devletlerin ve organizasyonlar\u0131n gerek b\u00f6lgesel gerek uluslararas\u0131 sahalarda kan ba\u011f\u0131\u015f\u0131 programlar\u0131n\u0131n ilerleyi\u015fini verimli hale getirmeyi ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n<h3>T\u00fcrkiye&#8217;de kan ba\u011f\u0131\u015f\u0131<\/h3>\n<p>T\u00fcrk K\u0131z\u0131lay\u2019\u0131n verilerine g\u00f6re, 2022&#8217;nin ilk yar\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;de 1,3 milyon \u00fcnitenin \u00fczerinde kan ba\u011f\u0131\u015f\u0131 topland\u0131.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de g\u00f6n\u00fcll\u00fc kan ba\u011f\u0131\u015f\u0131nda bulunan vatanda\u015flar\u0131n y\u00fczde 87,03&#8217;\u00fcn\u00fc erkekler, y\u00fczde 12,97\u2019sini ise kad\u0131nlar olu\u015fturdu.<\/p>\n<p>\u0130lk kez kan ba\u011f\u0131\u015f\u0131nda bulunan vatanda\u015flar\u0131n say\u0131s\u0131 370 bini a\u015farken, d\u00fczenli ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131 say\u0131s\u0131 ise 800 binin \u00fczerine \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<h3>Kimler kan verebilir?<\/h3>\n<p>K\u0131z\u0131lay&#8217;\u0131n verilerine g\u00f6re, 18-65 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda 50 kilogram\u0131n \u00fczerindeki her sa\u011fl\u0131kl\u0131 birey kan ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131s\u0131 aday\u0131 olabilir.<\/p>\n<p>D\u00fczenli kan ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, 70 ya\u015f\u0131na kadar kan ba\u011f\u0131\u015f merkezi doktorunun onay\u0131 olmak \u015fart\u0131yla y\u0131lda en fazla 1 kez olmak \u00fczere kan ba\u011f\u0131\u015flayabiliyor.<\/p>\n<h3>Yapay kan teknolojisi ger\u00e7ek kana olan ihtiyac\u0131 azaltabilir\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b<\/h3>\n<p>Glasgow \u00dcniversitesi&#8217;nde \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olan Dr. Hazem Alagha, d\u00fcnyada halihaz\u0131rda birden fazla yapay kan \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn geli\u015fim a\u015famas\u0131nda oldu\u011funu ve baz\u0131 yapay kan t\u00fcrlerinin klinik deneylerde kullan\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Alagha, AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, s\u00f6z konusu yapay kan \u00fcr\u00fcnlerinden en \u00fcmit verici olan\u0131n\u0131n hemoglobin bazl\u0131 oksijen ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 (HBOC) oldu\u011funu belirtti. <\/p>\n<p>Sentetik hemoglobinden elde edilen HBOC\u2019lerin g\u00fcvenli ve verimli bir \u015fekilde hayvan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktaran Alagha, mevcut durumda HBOC\u2019lerin klinik deneylerde teste tabi tutuldu\u011funu kaydetti.<\/p>\n<p>Alagha, k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccre olu\u015fumunda etkili olan k\u00f6k h\u00fccre bazl\u0131 kan \u00fcr\u00fcnlerinin ise hastal\u0131k veya kaza sonras\u0131 kan kayb\u0131n\u0131 gidermekte etkili oldu\u011funu ifade etti.<\/p>\n<p>Yapay kan teknolojisinin umut vadeden bir geli\u015fme oldu\u011funu dile getiren Alagha, e\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015far\u0131yla sonu\u00e7lan\u0131rsa milyonlarca insan\u0131n hayat kalitesini artt\u0131rabilece\u011fini bildirdi.<\/p>\n<h3>Kan vermek sa\u011fl\u0131\u011fa faydal\u0131<\/h3>\n<p>Alagha, &#8220;Circulation&#8221; dergisinde yay\u0131mlanan bir \u00e7al\u0131\u015fmaya i\u015faret ederek, kan ba\u011f\u0131\u015flaman\u0131n kandaki demir seviyelerini d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve insanlarda kalp damar hastal\u0131klar\u0131n\u0131 y\u00fczde 30\u2019a kadar azaltma potansiyeli ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>&#8220;Cancer Epidemiology, Biomarkers &amp; Prevention&#8221; dergisinde yay\u0131nlanan \u00e7al\u0131\u015fmadan da bahseden Alagha, \u00e7al\u0131\u015fmada kan ba\u011f\u0131\u015f\u0131n\u0131n eski ve zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f kan h\u00fccrelerini temizledi\u011fi i\u00e7in d\u00fczenli aral\u0131klarla kan veren insanlar\u0131n l\u00f6semi ve lenf kanseri gibi hastal\u0131klara yakalanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funun g\u00f6zlemlendi\u011fini aktard\u0131.<\/p>\n<p>Yenilenen kan h\u00fccrelerinin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemin g\u00fc\u00e7lenmesini de sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 biliniyor.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda kan ba\u011f\u0131\u015f\u0131nda bulunman\u0131n kandaki azalan demiri yeniledi\u011fi i\u00e7in demir eksikli\u011fi olan insanlarda da olumlu etkiler g\u00f6sterdi\u011fi saptand\u0131. <\/p>\n<p>                            <span class=\"detay-foto-editor\">&#13;<br \/>\n                                <a href=\"https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/p\/abonelik-talep-formu\/1001\" target=\"_blank\" style=\"font-size:12px; color:#444; text-decoration:none;\" rel=\"noopener\">&#13;<br \/>\n                                    Anadolu Ajans\u0131 web sitesinde, AA Haber Ak\u0131\u015f Sistemi (HAS) \u00fczerinden abonelere sunulan haberler, \u00f6zetlenerek yay\u0131mlanmaktad\u0131r. <b style=\"color:#1897F7\">Abonelik i\u00e7in l\u00fctfen ileti\u015fime ge\u00e7iniz.<\/b>&#13;<br \/>\n                                <\/a>&#13;<br \/>\n                            <\/span>\n                        <\/div>\n<p><script>\n\t  window.fbAsyncInit = function() {\n\t\tFB.init({\n\t\t  appId: '1855843514662870',\n\t\t  status : true, \/\/ check login status\n\t\t  cookie : true, \/\/ enable cookies to allow the server to access the session\n\t\t  xfbml  : true  \/\/ parse XFBML\n\t\t});\n\t  };<\/p>\n<p>\t  (function() {\n\t\tvar e = document.createElement('script');\n\t\te.src=\"https:\/\/connect.facebook.net\/tr_TR\/all.js\";\n\t\te.async = true;\n\t\tdocument.getElementById('fb-root').appendChild(e);\n\t  }());\n    <\/script><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM), ABO kan grubu sistemini bulan Nobel \u00f6d\u00fcll\u00fc bilim insan\u0131 Karl Landsteiner\u2019\u0131n do\u011fum g\u00fcn\u00fc olan 14 Haziran\u2019\u0131, 2005 itibariyle &#8220;D\u00fcnya G\u00f6n\u00fcll\u00fc Kan Ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 G\u00fcn\u00fc&#8221; ilan etti. 2023 y\u0131l\u0131 i\u00e7in &#8220;D\u00fcnya G\u00f6n\u00fcll\u00fc Kan Ba\u011f\u0131\u015f\u0131 G\u00fcn\u00fc&#8221;ne ev sahipli\u011fi yapacak \u00fclke Cezayir olarak belirlendi. S\u00f6z konusu ba\u011f\u0131\u015flar, 1000 ki\u015filik bir \u00f6rnek grup baz al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda y\u00fczde 31,5\u2019i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7241,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[46],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7240"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7240"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7240\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}