\u00d6zg\u00fcr, yapt\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamada, karaci\u011ferde normalden fazla ya\u011f birikmesinin, karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
Alkol kullanmayan veya \u00e7ok az kullanan ki\u015filerde g\u00f6r\u00fclen karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131n\u0131n, alkol kullan\u0131m\u0131 ile ili\u015fkili olmad\u0131\u011f\u0131ndan buna “alkole ba\u011fl\u0131 olmayan ya\u011fl\u0131 karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131” denildi\u011fini de aktaran \u00d6zg\u00fcr, “Ya\u011fl\u0131 karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131 basit ya\u011flanma olabilece\u011fi gibi, alkole ba\u011fl\u0131 olmayan karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131 (Non-Alkolik Steatohepatit-NASH) tipi de olabilir. Karaci\u011ferde sadece ya\u011flanma varsa ve beraberinde herhangi bir iltihap yoksa bu tablo tehlikeli bir tablo de\u011fildir ve ilerleyici bir \u00f6zellik g\u00f6stermez. Bu hastalarda karaci\u011fer enzimleri yani ALT ve AST genellikle normaldir.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
\u00d6zg\u00fcr, ya\u011flanma ile birlikte karaci\u011ferde iltihaplanma s\u00f6z konusu oldu\u011funda, bu tablonun zaman i\u00e7inde karaci\u011fer h\u00fccrelerinin harap olmas\u0131na yol a\u00e7abilece\u011fine dikkati \u00e7ekerek, \u015fu de\u011ferlendirmede bulundu:<\/p>\n
“Fibrozis denilen karaci\u011ferde yara dokusu olu\u015fmaya ba\u015flar. Bu yara izi dokusu artt\u0131k\u00e7a karaci\u011fer d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015famaz ve karaci\u011ferin i\u015flevi g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e bozulur. Hastal\u0131k ilerledik\u00e7e olay, siroza do\u011fru ilerler. NASH’a ba\u011fl\u0131 geli\u015fen karaci\u011fer sirozu zemininde karaci\u011fer kanserinin de geli\u015febildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Sonu\u00e7 olarak NASH denen a\u015famada olan karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131nda siroz ve kanser geli\u015fme riski vard\u0131r. Bu hastalarda genellikle karaci\u011fer enzimleri y\u00fcksek seyreder. Bu nedenle karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 tan\u0131s\u0131 konan hastalar\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde de\u011ferlendirmek ve s\u0131k\u0131 takip etmek gerekir. Sadece karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 olan hastalar\u0131n 6 ayda bir, NASH hastalar\u0131n ise 3 ayda bir periyodik kontrolden ge\u00e7mesini uygun g\u00f6r\u00fcyoruz. En ge\u00e7 y\u0131lda bir kere ultrasonografi yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Hastalara Fibroscan ve karaci\u011fer biyopsisi yap\u0131lmas\u0131 da gerekebilir.”<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de her 100 eri\u015fkinden 30’unda alkole ba\u011fl\u0131 olmayan ya\u011fl\u0131 karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funun tahmin edildi\u011fini vurgulayan \u00d6zg\u00fcr, “Yine karaci\u011fer ya\u011flanman\u0131z varsa y\u00fczde 20 ihtimalle NASH hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131z var demektir. Her 5 karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131ndan bir tanesi NASH’dir. T\u00fcrkiye’de 3,8 milyon NASH hastas\u0131 oldu\u011fu, 133 bin ki\u015fide de \u015fu an NASH’e ba\u011fl\u0131 siroz geli\u015fmi\u015f oldu\u011fu tahmin edilmektedir. Bunlar \u00e7ok b\u00fcy\u00fck rakamlard\u0131r.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/96f91bbd-282f-4a24-a12c-1b1092cfeb3b\/009_2023%2F07_2023%2F25_Haziran%2F20230608_2_59026258_89843981.jpg\"\/)
<\/p>\n
“Sebze, meyve, beyaz et ve lifli g\u0131dalar\u0131 t\u00fcketmeye \u00f6zen g\u00f6stermeliyiz”<\/h3>\n
\u00d6zg\u00fcr, karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 olan hastalar\u0131n genellikle herhangi bir \u015fikayetleri olmad\u0131\u011f\u0131na vurgu yaparak, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“Hasta genellikle ba\u015fka bir hastal\u0131k nedeniyle tetkik edilirken karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 fark edilir. Hastalar\u0131m\u0131z\u0131n az bir k\u0131sm\u0131nda baz\u0131 \u015fikayetler g\u00f6r\u00fclebilir. Bu \u015fikayetler, kar\u0131nda sa\u011f \u00fcstte a\u011fr\u0131, dolgunluk hissi, halsizlik, \u00e7abuk yorulma \u015feklinde s\u0131ralanabilir. Hastal\u0131\u011f\u0131n ilerlemi\u015f d\u00f6neminde ka\u015f\u0131nt\u0131, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, bulant\u0131 ve sar\u0131l\u0131k g\u00f6r\u00fclebilir. Muayenede, karaci\u011fer genellikle b\u00fcy\u00fck olarak tespit edilir. \u0130la\u00e7 tedavisinden \u00f6nce yap\u0131labilecek en iyi \u015fey, \u00f6zellikle beslenme \u015feklinin de\u011fi\u015ftirilmesidir. Hayvansal ya\u011flardan, sakatat, ya\u011fl\u0131 et gibi kolesterol i\u00e7eren yiyeceklerden uzak durulmal\u0131d\u0131r. M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ya\u011fs\u0131z yeme\u011fi tercih etmeliyiz. Sebze, meyve, beyaz et ve lifli g\u0131dalar\u0131 t\u00fcketmeye \u00f6zen g\u00f6stermeliyiz. \u015eeker, v\u00fccutta ya\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in karbonhidrat ve \u015feker t\u00fcketimimizi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar azaltmal\u0131y\u0131z.”<\/p>\n
D\u00fczenli spor yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu aktaran \u00d6zg\u00fcr, egzersizin, kilo vermede, karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131nda \u00f6nemli bir mekanizma olan ins\u00fclin direncini d\u00fc\u015f\u00fcrmede, ayr\u0131ca uzun vadeli olarak kalp ve damar hastal\u0131klar\u0131ndan korunmada faydal\u0131 oldu\u011funun kesin olarak ispatland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
\u00d6zg\u00fcr, bu yarar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in g\u00fcnde en az 30-45 dakika olmak \u00fczere haftada 4 g\u00fcn tempolu y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini, hastan\u0131n se\u00e7imine ve kalp-damar hastal\u0131\u011f\u0131 durumuna g\u00f6re bisiklet, y\u00fczme, tenis, ko\u015fu band\u0131, ip atlamay\u0131 da tercih edebileceklerini bildirdi.<\/p>\n
Kalp ve damar hastal\u0131\u011f\u0131 bulunmayan daha gen\u00e7 bireylerde, daha y\u00fcksek yo\u011funluklu egzersiz programlar\u0131n\u0131n da uygulanabilece\u011fini anlatan \u00d6zg\u00fcr, ki\u015fisel sa\u011fl\u0131k ge\u00e7mi\u015finde veya ailesinde \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131, kan ya\u011flar\u0131 dengesizli\u011fi, obezite olan ki\u015filerin karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 konusunda dikkatli olmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n
\u00d6zg\u00fcr, alkole ba\u011fl\u0131 olmayan ya\u011fl\u0131 karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131nda, diyet ve egzersizin yerine ge\u00e7ebilecek herhangi bir ila\u00e7 tedavisi bulunmad\u0131\u011f\u0131na dikkati \u00e7ekerek, “Bu hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisinde kullan\u0131lmak \u00fczere \u00fclkemizde ve uluslararas\u0131 alanda devam eden bir\u00e7ok ila\u00e7 ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bas\u0131nda ve internet ortam\u0131nda, yo\u011fun bir bilgi kirlili\u011fi ve yanl\u0131\u015f bilgilendirme mevcuttur. Doktorunuzun bilgisi d\u0131\u015f\u0131nda ila\u00e7, bitkisel ila\u00e7 veya \u00e7e\u015fitli k\u00fcrler kullanmaman\u0131z\u0131 tavsiye ederim.” ifadelerini kulland\u0131. <\/p>\n