<\/p>\n
Dr. Adam McConnel, Bat\u0131 medyas\u0131nda T\u00fcrkiye se\u00e7imlerine kar\u015f\u0131 olu\u015fan alg\u0131y\u0131 ve T\u00fcrk se\u00e7men davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n do\u011fru okunamamas\u0131n\u0131n nedenlerini AA Analiz i\u00e7in kaleme ald\u0131.<\/p>\n
***<\/p>\n
\u201cGer\u00e7ek \u015fu ki; gazeteciler, haber ajanslar\u0131 ve a\u011flar\u0131 neyin tasvir edilece\u011fine, nas\u0131l tasvir edilece\u011fine bilin\u00e7li olarak karar veriyo. Neredeyse her Amerikal\u0131 gazeteci, kendi \u015firketinin Amerika\u2019n\u0131n g\u00fcc\u00fcne katk\u0131 sundu\u011funa dair s\u00fcbliminal bir bilin\u00e7le d\u00fcnyaya yay\u0131n yap\u0131yor. T\u00fcm bu fakt\u00f6rler medya organlar\u0131n\u0131n neredeyse kesinlikle kendilerinin olaylar\u0131 ayd\u0131nlatt\u0131\u011f\u0131na, \u00f6n plana \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131na ve \u015fekillendirdi\u011fine inand\u0131\u011f\u0131 ortak bir anlay\u0131\u015fta ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Sonu\u00e7ta, t\u00fcm bu medya kurulu\u015flar\u0131 \u201cAmerika\u201d ve hatta \u201cBat\u0131\u201d kurumsal kimli\u011fine hizmet ettikleri i\u00e7in, ayn\u0131 noktada birle\u015fiyor.\u201d [1]<\/p>\n
Bat\u0131 bas\u0131n\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye se\u00e7imlerini selamlad\u0131\u011f\u0131 sald\u0131rgan, olumsuz, hatta nefret dolu haber dalgas\u0131, asl\u0131nda banal olmasayd\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 say\u0131labilirdi. Bat\u0131 bas\u0131n\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye ve \u00f6nde gelen siyaset\u00e7ilerine kar\u015f\u0131 tutumu y\u0131llard\u0131r yazd\u0131\u011f\u0131m bir konu ve bu tablo hi\u00e7 de\u011fi\u015fmedi. Oryantalizm, \u015fovenizm, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, siyasi \u00e7\u0131karlar, kibir, korku, k\u00f6t\u00fc niyet, cehalet, son bir ayda bolca yaz\u0131 ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oldu. \u00d6rne\u011fin Charlie Hebdo\u2019nun en son mide buland\u0131r\u0131c\u0131 ve \u0131rk\u00e7\u0131 kapak foto\u011fraf\u0131, New York Times\u2019\u0131n T\u00fcrkiye haberlerinin dam\u0131t\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7ocuk\u00e7a versiyonundan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil.<\/p>\n
T\u00fcrk se\u00e7meni, demokrasinin ne anlama geldi\u011fini \u00e7o\u011fu modern toplumdan \u00e7ok daha iyi biliyor. 1877\u2019den ba\u015flayarak Osmanl\u0131, ard\u0131ndan da T\u00fcrkiye Cumhuriyeti vatanda\u015flar\u0131 demokratik olmayan se\u00e7imlere katland\u0131. T\u00fcrkiye se\u00e7imleri ancak 1950\u2019de demokratik hale geldi, fakat T\u00fcrk halk\u0131 sonras\u0131nda da tekrarlayan ve kimisi \u015fiddet i\u00e7eren, hepsi travmatik izler b\u0131rakan askeri darbelerden zarar g\u00f6rd\u00fc. En son 15 Temmuz 2016 gecesi, 250\u2019den fazla T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131, bir ba\u015fka gayrime\u015fru akt\u00f6r olan ve T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131n\u0131n demokratik haklar\u0131n\u0131 ellerinden almak i\u00e7in \u015fiddete ba\u015fvuran Fetullah\u00e7\u0131 Ter\u00f6r \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (FET\u00d6) ABD merkezli lideri Fetullah G\u00fclen [2] tarikat\u0131na kar\u015f\u0131 demokrasilerini korumak i\u00e7in hayatlar\u0131n\u0131 feda etti.<\/p>\n
T\u00fcrk se\u00e7meni demokrasilerinin ne kadar de\u011ferli oldu\u011funun bilincinde. Se\u00e7imlere kat\u0131l\u0131m oranlar\u0131 da [3] T\u00fcrk se\u00e7meninin siyasi karar alma s\u00fcre\u00e7lerine kendi iradesinin yans\u0131mas\u0131na verdi\u011fi \u00f6nemi g\u00f6steriyor. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imleri ikinci tura kald\u0131\u011f\u0131 bir durumda bile, y\u00fczbinlerce T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131n\u0131n s\u0131rf oy kullanmak i\u00e7in yurt d\u0131\u015f\u0131nda bile uzun yolculuklar\u0131, her iki se\u00e7im i\u00e7in de g\u00f6ze almas\u0131 da dikkat \u00e7ekici.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin demokrasi tarihi, Bat\u0131 bas\u0131n\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye se\u00e7imlerine y\u00f6nelik tutumunu daha da \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 hale getiriyor. New York Times\u2019a, Washington Post\u2019a [4], The Economist\u2019e, Le Point\u2019e, Der Spiegel\u2019a veya 14 May\u0131s \u00f6ncesi T\u00fcrkiye Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019a sald\u0131ran makaleler yay\u0131nlayan di\u011fer bir\u00e7ok Bat\u0131l\u0131 bas\u0131n kurulu\u015funa neden b\u00f6ylesi skandal haberleri yay\u0131nlad\u0131klar\u0131n\u0131 soracak olursan\u0131z; demokrasiyi, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bunun gibi \u015feyleri savunduklar\u0131n\u0131 iddia edecekler. Ger\u00e7ekte ise bu Bat\u0131l\u0131 bas\u0131n organlar\u0131 T\u00fcrk se\u00e7menine tepeden bak\u0131yor; son d\u00f6nem Gustave Le Bon hayranlar\u0131 gibi T\u00fcrk se\u00e7meninin de \u201cdo\u011fru\u201d karar\u0131 ay\u0131rt edemedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar.<\/p>\n
T\u00fcm iddialar\u0131 bir kenara b\u0131rakal\u0131m ve ger\u00e7e\u011fi s\u00f6yleyelim: T\u00fcrkiye se\u00e7imleri Amerika Birle\u015fik Devletleri (ABD) se\u00e7imlerinden daha demokratiktir. T\u00fcrkiye\u2019de se\u00e7imler pazar g\u00fcnleri yap\u0131l\u0131yor. B\u00f6ylece daha b\u00fcy\u00fck bir se\u00e7men \u00e7o\u011funlu\u011fu se\u00e7imlere kat\u0131labiliyor. T\u00fcrkiye devleti yurt d\u0131\u015f\u0131 se\u00e7imleri i\u00e7inse ekstra bir \u00e7aba g\u00f6steriyor ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda onlarca \u00fclkede havaalanlar\u0131nda ve s\u0131n\u0131rlarda oy kullanma tesisleri kuruyor. Oylama s\u00fcreci tamamen \u015feffaf ve tamamen ka\u011f\u0131t \u00fczerinden yap\u0131l\u0131yor. ABD\u2019deki Se\u00e7im Koleji gibi hi\u00e7bir anti-demokratik kurum, se\u00e7menlerin temsilcilerini do\u011frudan se\u00e7melerini engellemiyor.<\/p>\n
T\u00fcrkiye siyaseti, T\u00fcrk parlamentosunda temsil edilen yar\u0131m d\u00fczine parti ile \u00e7e\u015fitli ve \u00e7o\u011fulcudur. T\u00fcm T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131, se\u00e7imlerden \u00f6nceki aylarda her gece her siyasi \u00e7izgiden \u00e7e\u015fitli televizyon kanallar\u0131nda [5] gezinerek o g\u00fcnk\u00fc siyasi geli\u015fmelerin her ayr\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 hararetle tart\u0131\u015fan gazetecileri, uzmanlar\u0131, akademisyenleri ve \u00e7e\u015fitli uzmanlar\u0131 izleyebilir.[6] Yorumcular kararl\u0131, enerjik, bilgili ve ele\u015ftireldir. Siyasi yelpazenin d\u00f6rt bir yan\u0131ndan gazeteler, gazete bayisinden g\u00fcnl\u00fck olarak sat\u0131n al\u0131nabilir veya \u00e7evrimi\u00e7i olarak okunabilir. [7]<\/p>\n
Sosyal medyada, Twitter\u2019da, Facebook ve benzeri platformlarda her siyasi konu yedi yirmi d\u00f6rt e\u015fit yo\u011funlukta tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Bir \u00f6nceki paragrafta anlatt\u0131klar\u0131m\u0131n baz\u0131 okurlar\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin ediyorum. Ancak bunun nedeni, Bat\u0131 bas\u0131n\u0131n\u0131n onlara T\u00fcrkiye siyasetinin ger\u00e7e\u011fini anlatmay\u0131 reddetmesi ve baz\u0131 durumlarda da bu konuda yetersiz kalmas\u0131d\u0131r. Edward Said\u2019in 40 y\u0131l \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fi gibi, Bat\u0131 bas\u0131n\u0131 kendi \u015firketlerinin, okuyucular\u0131n\u0131n ve devletlerinin ne bekledi\u011fi bilinciyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n
Bu durum belli oranda cehaletten kaynaklan\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, uluslararas\u0131 bir gazetecinin okurlar\u0131na Cumhuriyet Halk Partisi\u2019nin (CHP) se\u00e7imlerde neden her zaman oylar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 25\u2019ini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na hi\u00e7 tan\u0131k olduk mu? Hi\u00e7bir zaman y\u00fczde 30\u2019dan fazla, y\u00fczde 20\u2019den az de\u011fil ve her zaman y\u00fczde 25 civar\u0131nda. Cevap T\u00fcrkiye\u2019nin s\u0131n\u0131fsal, demografik ve siyasi olgular\u0131nda yani sosyolojisinde gizli. Bat\u0131l\u0131 gazeteciler, bu kadar basit bir konuyu kendi okuyucular\u0131na a\u00e7\u0131klayabilecek kadar T\u00fcrk sosyolojisi hakk\u0131nda bilgi sahibi de\u011fil.<\/p>\n
Ama b\u00f6yle bir konuyu a\u00e7\u0131klamaya kalkarlarsa, edit\u00f6rlerinin istedi\u011fi, okurlar\u0131n\u0131n bekledi\u011fi, siyasi s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n talep etti\u011fi ortak T\u00fcrkiye anlat\u0131s\u0131ndan uzakla\u015fm\u0131\u015f olurlar. CHP se\u00e7meninin sosyolojisini a\u00e7\u0131klamak, partinin ilan etti\u011fi ger\u00e7ek duru\u015fa ve Bat\u0131l\u0131 okuyucunun \u00f6nyarg\u0131lar\u0131n\u0131 y\u0131kacak bilgi havuzuna dalmak anlam\u0131na gelir.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin CHP ve parti lideri Kemal K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu, 2015 y\u0131l\u0131ndan itibaren m\u00fclteci kar\u015f\u0131t\u0131 bir kampanya y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Ancak, Avrupa\u2019da ve Kuzey Amerika\u2019da neredeyse hi\u00e7 kimse bunun fark\u0131nda de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc Bat\u0131 bas\u0131n\u0131 okuyucular\u0131na CHP\u2019nin politik tercihlerini ve bu tercihlerinin ard\u0131nda yatan nedenleri asla a\u00e7\u0131klam\u0131yor. Asl\u0131nda CHP\u2019nin m\u00fclteci kar\u015f\u0131t\u0131 tutumu, Almanya\u2019n\u0131n Alternative f\u00fcr Deutschland\u2019\u0131ndan veya Macaristan\u2019\u0131n Viktor Orban\u2019\u0131ndan farkl\u0131 de\u011fil. Ancak bug\u00fcn, Bat\u0131 medyas\u0131n\u0131n kendilerinden beklenen anlat\u0131dan sapmas\u0131, mevcut jargonun \u201ciptali\u201d manas\u0131na gelir ve i\u015flerin kaybedilmesi, sosyal medya f\u0131rt\u0131nalar\u0131 ve itibardan d\u00fc\u015fmeyle sonu\u00e7lanabilir. Yani Bat\u0131 medya dili, onlarca y\u0131ld\u0131r T\u00fcrkiye konusunda kulland\u0131\u011f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131, bilgisiz ve yan\u0131lt\u0131c\u0131 \u00fcslubunu devam ettiriyor.<\/p>\n
Bat\u0131 bas\u0131n\u0131n\u0131n T\u00fcrk halk\u0131yla veya se\u00e7ilmi\u015f liderleriyle ak\u0131lc\u0131, bilin\u00e7li bir diyalog temelinde ilgilenmedi\u011fini kendi deneyimlerimden \u00f6\u011frendi\u011fim i\u00e7in meselenin esas\u0131n\u0131 vurgulayarak bitirece\u011fim. Bat\u0131 bas\u0131n\u0131, T\u00fcrk se\u00e7menine kar\u015f\u0131, en yal\u0131n haliyle k\u00fc\u00e7\u00fcmseyici bir ataerkillik olan Besserwisserei (\u00c7ok bilmi\u015flik)[8] iddias\u0131nda. A\u015fa\u011f\u0131lamalar\u0131na otorite s\u00fcs\u00fc vermek i\u00e7in, T\u00fcrkiye\u2019nin sosyo-k\u00fclt\u00fcrel se\u00e7kinleri aras\u0131ndan, T\u00fcrkiye\u2019nin siyasi liderlerine ve\/veya se\u00e7menine iftira atmaya hevesli yorumcular da buluyorlar.[9] 150 y\u0131ld\u0131r bu t\u00fcr kibirli davran\u0131\u015flara maruz kalan ve bu menfur tav\u0131rlar\u0131n as\u0131l amac\u0131n\u0131 bilen T\u00fcrk se\u00e7meni, bunlara itibar etmeyi \u00e7oktan b\u0131rakt\u0131. T\u00fcrk se\u00e7meni, Bat\u0131l\u0131 gazetecilerin histerik, beceriksiz sa\u00e7mal\u0131klar\u0131na ald\u0131rmadan, kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na ve g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re oy kulland\u0131.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrk se\u00e7meninin neden bu \u015fekilde oy kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in gerekli \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yapmayan Bat\u0131l\u0131 gazeteciler ve onlar\u0131n \u00fcst kurulu\u015flar\u0131, sonu\u00e7lar kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fa\u015f\u0131rmaya devam edecek. T\u00fcrk se\u00e7meninin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funa kar\u015f\u0131 alenen d\u00fc\u015fmanca bir tav\u0131r sergileyen ve bunu bir t\u00fcr otoriter bilgelikmi\u015f gibi yay\u0131nlama k\u00fcstahl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6steren Bat\u0131l\u0131 gazeteciler ve yay\u0131n organlar\u0131n\u0131n, kendilerinden ve kendi eksikliklerinden ba\u015fka su\u00e7layacak kimsesi ve hi\u00e7bir \u015feyi yoktur. Bat\u0131 bas\u0131n\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki tek yol, T\u00fcrk se\u00e7meninin tercihlerine sayg\u0131 duymaya ba\u015flayarak, sonra bu tercihleri b\u00fct\u00fcnc\u00fcl olarak kavramaya \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n
[1] Edward Said. Covering Islam: How the media and the experts determine how we see the rest of the world. New York: Pantheon Books, 1981. pp. 46, 47, 48.<\/p>\n
[2] T\u00fcrkiye yasalar\u0131na g\u00f6re ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc; G\u00fclen Pensilvanya k\u0131rsal\u0131nda ya\u015f\u0131yor ve son 3 ABD y\u00f6netimi ona kar\u015f\u0131 iade davas\u0131 a\u00e7may\u0131 reddetti.<\/p>\n
[3] 14 May\u0131s se\u00e7imleri y\u00fczde 88\u2019le yeni bir rekora imza att\u0131 ve ikinci turda kat\u0131l\u0131m sadece biraz daha azd\u0131.<\/p>\n
[4] T\u00fcrkiye hakk\u0131nda neredeyse hi\u00e7bir \u015fey bilmedi\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a belli olan, ancak T\u00fcrkiye se\u00e7imleri hakk\u0131nda neredeyse tamamen dezenformasyon, yanl\u0131\u015f bilgilendirme ve yalanlardan olu\u015fan k\u00f6\u015fe yaz\u0131lar\u0131 yay\u0131nlamaktan \u00e7ekinmeyen Fareed Zakaria\u2019ya \u00f6zel bir not.<\/p>\n
[5] K\u0131sa bir liste: A Haber, CNN T\u00fcrk, FOX, Haber Global, HaberT\u00fcrk, Halk TV, NTV, S\u00f6zc\u00fc TV, TRT 1, TV100, 24TV.<\/p>\n
[6] Asl\u0131nda siyasi tart\u0131\u015fmalar T\u00fcrk televizyonunun s\u00fcregelen bir \u00f6zelli\u011fidir. Sezondan ve se\u00e7im d\u00f6nemi olup olmamas\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak T\u00fcrk kanallar\u0131nda hararetli siyasi tart\u0131\u015fmalar her ak\u015fam bulunabilir.<\/p>\n
[7] Kelimenin tam anlam\u0131yla, burada listelenemeyecek kadar \u00e7ok, d\u00fczinelercesine kolayl\u0131kla ula\u015fabilirsiniz.<\/p>\n
[8] Bu Almanca terim \u201cdaha iyi bildi\u011fini iddia edenler\u201d \u015feklinde \u00e7evrilebilir.<\/p>\n
[9] T\u00fcrkiye\u2019nin sosyo-k\u00fclt\u00fcrel elitlerinin \u00e7o\u011funun i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 -\u015fimdi sosyal medya yank\u0131 odalar\u0131yla daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fen- zihinsel ve k\u00fclt\u00fcrel balon, onlar\u0131 T\u00fcrk toplumunun b\u00fcy\u00fck kitlesiyle etkile\u015fime giremez veya kavrayamaz hale getiriyor. Eric Hobsbawm, Bat\u0131l\u0131 olmayan toplumlardaki bu t\u00fcr se\u00e7kin sosyal unsurlar\u0131, \u201ckendilerini ge\u00e7mi\u015flerinden ve halklar\u0131ndan koparm\u0131\u015f olanlar\u201d olarak unutulmaz bir \u015fekilde tan\u0131mlad\u0131. (bak\u0131n\u0131z: The Age of Empire, B\u00f6l\u00fcm 1: Devrimin Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Y\u0131l\u0131).<\/p>\n
M\u00fctercim: Hatice Karahan<\/p>\n
[Dr. Adam McConnel Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi\u2019nde \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisidir. T\u00fcrkiye tarihi dersleri vermektedir.]<\/p>\n
* Makalelerdeki fikirler, yazar\u0131na aittir ve Anadolu Ajans\u0131n\u0131n edit\u00f6ryal politikas\u0131n\u0131 yans\u0131tmayabilir.<\/p>\n