Ankara \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Dermatoloji Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Beng\u00fc Nisa Akay, T\u00fcrkiye’de g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artan cilt kanserinin erken d\u00f6nemde tespiti ve insanlar\u0131 bu konuda bilgilendirmek i\u00e7in 17 il ve 41 merkezde \u00fccretsiz “ben” taramalar\u0131n\u0131n ba\u015flat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n
Cilt kanserine y\u00f6nelik uluslararas\u0131 alanda fark\u0131ndal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fcten Euromelanoma T\u00fcrkiye Ba\u015fkan\u0131 da olan Akay, AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, bu kanser t\u00fcr\u00fc ve T\u00fcrkiye genelinde T\u00fcrk Dermatoloji Derne\u011fiyle birlikte ba\u015flat\u0131lacak \u00fccretsiz tarama uygulamalar\u0131 hakk\u0131ndaki bilgileri payla\u015ft\u0131.<\/p>\n
Cilt kanserleri i\u00e7inde en tehlikeli t\u00fcr olan “melanomun” erken tespit edilememesi durumunda h\u0131zla yay\u0131l\u0131p \u00f6l\u00fcmlere sebep oldu\u011funu anlatan Akay, “Melanom erken yakaland\u0131\u011f\u0131nda hi\u00e7bir risk olu\u015fturmuyor. Burada tek tedavi y\u00f6ntemi, lezyonun geni\u015fletilerek \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, sonras\u0131nda ise hastalar\u0131m\u0131z\u0131 birtak\u0131m koruyucu \u00f6nlemler ve kontrol muayeneleriyle izliyoruz.” dedi.<\/p>\n
Melanomun \u00f6zellikle g\u00fcne\u015f maruziyetinin fazla oldu\u011fu ve a\u00e7\u0131k tenli ki\u015filerin yo\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Avustralya, ABD ve baz\u0131 Avrupa \u00fclkelerinde s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yleyen Akay, “Deri kanseri eskiden \u00fclkemizde bu kadar s\u0131k g\u00f6r\u00fclm\u00fcyordu. Fakat g\u00fcne\u015fe maruz kalman\u0131n artmas\u0131yla \u00fclkemizde de son y\u0131llarda deri kanserinin g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artt\u0131.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/a54ea27f-6036-4f79-88c6-6bc9ba19a35d\/08_Nisan%2F09%20mart%2F03%2FAA-31166634.jpg\"\/)
<\/p>\n
18 ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce ciddi g\u00fcne\u015f yan\u0131\u011f\u0131 ya\u015fayanlar risk alt\u0131nda<\/h3>\n
Prof. Dr. Akay, cilt kanserinin art\u0131k daha gen\u00e7 ya\u015f gruplar\u0131nda da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne i\u015faret ederek, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n
“Deri kanserinde en \u00f6nemli husus v\u00fccuda yay\u0131lma a\u015famas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in erken tan\u0131 ve korunma. A\u00e7\u0131k tenli, sar\u0131 sa\u00e7l\u0131, ye\u015fil veya mavi g\u00f6zl\u00fc, \u00e7illenmeye yatk\u0131n cilt tipi olanlar, omuzlar\u0131nda, y\u00fcz\u00fcnde \u00e7illenme bulunanlar, \u00f6zellikle 18 ya\u015f\u0131na kadar en az bir kere su toplayacak \u015fekilde g\u00fcne\u015f yan\u0131\u011f\u0131 olanlar risk grubunda yer al\u0131yor. Ayr\u0131ca aile hikayesi, birtak\u0131m genetik hastal\u0131klar da riski art\u0131ran fakt\u00f6rler.”<\/p>\n
Kollar\u0131nda 20’den fazla “ben” olanlara y\u0131lda bir kez kontrol uyar\u0131s\u0131<\/h3>\n
V\u00fccuttaki benlerin de b\u00fcy\u00fcy\u00fcp b\u00fcy\u00fcmedi\u011finin mutlaka takip edilmesi gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Akay, “\u00d6zellikle v\u00fccudunuzda 50’nin \u00fczerinde, kollar\u0131n\u0131zda ise 20’nin \u00fczerinde ‘ben’ varsa bunlar melanom kanseri geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk fakt\u00f6rleri. Bu riskleri ta\u015f\u0131yan insanlar\u0131n mutlaka belli periyotlarda, en az\u0131ndan y\u0131lda bir bilgisayarl\u0131 dermatoskopi cihazlar\u0131yla taramalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor.” dedi.<\/p>\n
Prof. Dr. Akay, dermatoskopi taramalar\u0131nda ki\u015filerin benlerinin kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bende olu\u015fan en ufak bir de\u011fi\u015fikli\u011fin bile bu \u015fekilde saptanabildi\u011fini, b\u00f6ylelikle kanserin \u00e7ok erken a\u015famada yakalanabildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
“Solaryum ciddi risklere sebep oluyor”<\/h3>\n
Solaryumun da cilt kanseri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir risk fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011funu vurgulayan Akay, “Solaryum deri kanseri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi risklere sebep oluyor. Bizim tavsiyemiz solaryuma hi\u00e7 girilmemesi. Bir kez solaryuma girmek bile melanom riskini katlayarak art\u0131r\u0131yor.” uyar\u0131s\u0131n\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n
Akay, ABD ve Avrupa’da solaryuma giri\u015fin 18 ya\u015f alt\u0131ndakilere yasak oldu\u011funa dikkati \u00e7ekerek, t\u00fcm ya\u015f gruplar\u0131nda solaryumu \u00f6nermediklerinin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi.<\/p>\n
“G\u00fcne\u015f koruyucu kullan\u0131lmal\u0131, koyu renk k\u0131yafet tercih edilmeli”<\/h3>\n
Tarlada \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filerin de s\u00fcrekli g\u00fcne\u015f maruziyeti nedeniyle risk alt\u0131nda oldu\u011funu ifade eden Akay, \u015fu uyar\u0131larda bulundu:<\/p>\n
“G\u00fcne\u015fin \u00e7ok yo\u011fun oldu\u011fu, 10.00-16.00 saatleri aras\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca g\u00fcne\u015f maruziyetinden sak\u0131nmal\u0131y\u0131z. Bu saatlerde denize, havuza girilecekse \u00e7ok s\u0131k\u0131 korunma y\u00f6ntemleri al\u0131nmal\u0131. G\u00fcne\u015f koruyucu kullan\u0131m\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli, kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z koruyucular hem UVA hem de UVB i\u00e7ermeli, d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmadan 20-25 dakika \u00f6nce kal\u0131n bir tabaka \u015feklinde s\u00fcr\u00fcl\u00fcp deriye iyice yedirilmeli. En iyi g\u00fcne\u015f koruyucunun etkinli\u011fi bile 3,5-4 saat s\u00fcrer, bu nedenle tekrar edilmeli.<\/p>\n
\u015eapka kullan\u0131m\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. K\u0131yafet konusunda da beyaz, a\u00e7\u0131k renkli k\u0131yafetler g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n yans\u0131mas\u0131na ve g\u00fcne\u015f maruziyetinin artmas\u0131na neden oluyor. Koyu renkli k\u0131yafetler ise \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n emilmesini sa\u011fl\u0131yor. Bu nedenle g\u00fcne\u015f alt\u0131nda d\u0131\u015far\u0131da gezerken koyu renk k\u0131yafetlerin tercih edilmesini \u00f6neriyoruz.”<\/p>\n
“D vitamini al\u0131m\u0131 i\u00e7in kolun i\u00e7 k\u0131sm\u0131n\u0131 10 dakika g\u00fcne\u015fe tutmak yeterli”<\/h3>\n
Prof. Dr. Akay, v\u00fccudun D vitamini ihtiyac\u0131n\u0131n g\u00fcne\u015ften nas\u0131l do\u011fru al\u0131nabilece\u011fine ili\u015fkin de \u015fu bilgileri payla\u015ft\u0131:<\/p>\n
“D vitamininin belli saatlerde v\u00fccutta sentezi daha fazla oluyor. Bu da bizim asl\u0131nda g\u00fcne\u015fe \u00e7\u0131kmay\u0131n diye uyard\u0131\u011f\u0131m\u0131z 10.00-10.30, 14.00-14.30 saat aral\u0131klar\u0131. Fakat g\u00fcne\u015f kremini b\u00fct\u00fcn v\u00fccuda s\u00fcr\u00fcp, sadece kolumuzun i\u00e7 k\u0131sm\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcme uygulamay\u0131p 10 dakika g\u00fcne\u015fe tuttu\u011funuzda D vitamini sentezini \u00e7ok iyi bir \u015fekilde yapabilirsiniz.”<\/p>\n
“41 merkezde \u00fccretsiz ‘ben’ taramalar\u0131 yap\u0131lacak”<\/h3>\n
Prof. Dr. Beng\u00fc Nisa Akay, T\u00fcrk Dermatoloji Derne\u011fiyle \u00fclke genelinde cilt kanseri taramalar\u0131n\u0131n ba\u015flat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak, “B\u00fct\u00fcn b\u00f6lgeleri i\u00e7ine alan 17 ilimizde, 41 merkezde 22-30 May\u0131s tarihleri aras\u0131nda \u00fccretsiz ‘ben’ taramalar\u0131 yap\u0131lacak. Taramalarda ki\u015filerin b\u00fct\u00fcn v\u00fccut muayeneleri yap\u0131lacak, herhangi bir riski olup olmad\u0131\u011f\u0131 belirlenecek. Bu taramalarda insanlar\u0131, deri kanserinden korunma yollar\u0131, g\u00fcne\u015f koruyucu kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nemi konusunda da bilgilendirece\u011fiz.” dedi.<\/p>\n
Merkezlerdeki tarama tarihlerinin derne\u011fin web sayfas\u0131ndan duyurulaca\u011f\u0131n\u0131 bildiren Akay, “Deri kanserlerinin g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00fclkemizde de \u00e7ok artt\u0131. Bunlar\u0131 erken tespit edebilmek \u00e7ok \u00f6nemli. Taramalar\u0131 bu ama\u00e7la ger\u00e7ekle\u015ftiriyoruz. Hayatlar\u0131nda bir kez bile olsa t\u00fcm vatanda\u015flar\u0131 bu \u00fccretsiz taramalara kat\u0131lmaya davet ediyoruz.” \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n