<\/p>\n
Ondokuz May\u0131s \u00dcniversitesi (OM\u00dc) Ziraat Fak\u00fcltesi Bah\u00e7e Bitkileri B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Aysun Pek\u015fen, T\u00fcrkiye’de en \u00e7ok bulunan zehirli mantarlar t\u00fcrlerinden birinin “k\u00f6yg\u00fc\u00e7\u00fcren” oldu\u011funa i\u015faret ederek, bu t\u00fcr\u00fcn \u0130stanbul, Bolu, Kastamonu ve Giresun b\u00f6lgelerinde yay\u0131l\u0131m g\u00f6sterdi\u011fini, mantar zehirlenmelerinin neredeyse y\u00fczde 95’inden sorumlu oldu\u011funu bildirdi.<\/p>\n
OM\u00dc’den yap\u0131lan yaz\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re, Prof. Dr. Pek\u015fen, ilkbahar ve sonbahar d\u00f6nemlerinde \u00fclkede mantar zehirlenmelerine s\u0131k\u00e7a rastland\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etti.<\/p>\n
Karadeniz’in bol ya\u011f\u0131\u015f alan ve farkl\u0131 bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcne sahip bir b\u00f6lge oldu\u011funu, mantar \u00e7e\u015fitlili\u011finin de bol oldu\u011funu dile getiren Pek\u015fen, “Zehirli mantar grubu \u00e7ok olmamakla birlikte, mantar\u0131 bilin\u00e7siz toplayan ki\u015filerde \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanabilen zehirlenme vakalar\u0131 meydana gelebilir. Bu y\u00fczden mantar denildi\u011fi zaman bir\u00e7ok insan\u0131n akl\u0131na zehirlenme geliyor. Mantarlar bizim i\u00e7in her bak\u0131mdan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Bu zengin kaynaklar bizlere mineral, protein, selenyum sa\u011flamakla beraber ayn\u0131 zamanda ihra\u00e7 edilerek ciddi gelir getirme potansiyeline de sahip. Bir grup mantar t\u00fcr\u00fc toplanarak yurt d\u0131\u015f\u0131na ihra\u00e7 ediliyor. Maalesef medyada zehirlenme olaylar\u0131 olduk\u00e7a g\u00fcndemde oldu\u011fundan \u00f6t\u00fcr\u00fc, insanlar\u0131n mantara kar\u015f\u0131 bir korkusu var. Bu korkunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilmesinin en etkili y\u00f6ntemi mantarlar\u0131n \u00e7ok iyi tan\u0131t\u0131lmas\u0131ndan ge\u00e7iyor.” ifadelerini kulland\u0131. <\/p>\n
Do\u011fadaki mantarlar\u0131n, bilin\u00e7li insanlar taraf\u0131ndan toplanmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Pek\u015fen, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“Mantar\u0131 bilmeden toplayan ki\u015filer, ayn\u0131 anda yenilebilir ve yenilemez mantarlar\u0131 toplayabilir. Hafif zehirlenme de ge\u00e7irebilir fakat \u00e7o\u011funlukla \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanan zehirlenmelerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabiliriz. \u0130nsanlar kendi y\u00f6ntemleriyle zehirli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar ve bu \u00e7ok yanl\u0131\u015f bir uygulama. Birtak\u0131m yanl\u0131\u015f kan\u0131lar var. \u00d6rne\u011fin, ‘B\u00f6ceklerin yedi\u011fi mantar zehirsizdir.’ Biz insanlarla onlar\u0131n metabolizmas\u0131 farkl\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden b\u00f6yle bir durum s\u00f6z konusu de\u011fildir. ‘Baz\u0131 mantarlar kaynat\u0131l\u0131p suyu ak\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zehir etkisi olmaz.’ Ancak bu her mantar i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir. Bu y\u00fczden g\u00f6z ard\u0131 etmeden dikkatli ve bilin\u00e7li olmal\u0131y\u0131z. Mantarlara kar\u015f\u0131 bir fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n olu\u015fmas\u0131 gerekiyor. Aksi takdirde bilin\u00e7siz hareket etmek son derece k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar do\u011furabilir. Bu y\u00fczden biz mantarc\u0131lar\u0131n bir s\u00f6z\u00fc vard\u0131r, ‘t\u00fcm mantarlar yenir ama baz\u0131lar\u0131 sadece bir kez yenir.’ Do\u011fru bilinen birtak\u0131m yanl\u0131\u015flara olduk\u00e7a dikkat etmek bu noktada m\u00fchim.” <\/p>\n
T\u00fcrkiye’de mantar zehirlenmelerinden kaynakl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin \u00e7o\u011funlu\u011fundan “k\u00f6yg\u00f6\u00e7\u00fcren” mantar\u0131n\u0131n sorumlu oldu\u011funu belirten Pek\u015fen, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“\u00dclkemizde en \u00e7ok bulunan zehirli mantarlardan birisidir. En \u00e7ok \u0130stanbul, Bolu, Kastamonu ve Giresun b\u00f6lgelerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Amanita Phalloides, k\u00f6yg\u00f6\u00e7\u00fcren olarak bilinir. Zehirlenmelerin neredeyse y\u00fczde 95’inden sorumludur. Bu zehirlenme vakalar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsenecek miktarda de\u011fil. Ge\u00e7en y\u0131l Ondokuz May\u0131s \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Hastanesine \u00e7ok say\u0131da mantar zehirlenmesi vakas\u0131 geldi. Mantar zehirlenmelerinde iki t\u00fcr semptom vard\u0131r. Erken ve ge\u00e7 semptomlar. Erken semptomlarda, mide bulant\u0131s\u0131, kusma, sersemlik gibi birtak\u0131m yan etkileri var. Erken oldu\u011fu i\u00e7in hemen m\u00fcdahale edilebilir fakat bizi korkutan ge\u00e7 semptomlar. Ge\u00e7 semptomda yendikten sonra yine birtak\u0131m etkiler var fakat v\u00fccutta ge\u00e7 tepki verdi\u011fi i\u00e7in karaci\u011fer, b\u00f6brek yetmezli\u011fi gibi vakalar s\u00f6z konusu olabiliyor. Bu noktada hangi mantar t\u00fcr\u00fcn\u00fcn yendi\u011finin bilinmesi ve en yak\u0131n sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa gidilmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131makta. G\u00f6steri\u015fli bir mantar olan k\u00f6yg\u00f6\u00e7\u00fcren, yenilebilen bir mantar\u0131n yan\u0131nda yeti\u015febiliyor. Ay\u0131rt edebilmek i\u00e7in dikkat edilmesi gereken baz\u0131 \u00f6zellikler vard\u0131r. Mantar\u0131n \u00fcst yap\u0131s\u0131 zeytin ye\u015fili bir renktedir. Ama alt k\u0131sm\u0131 bembeyazd\u0131r. Ayr\u0131ca zehirli mantarlarda olan bir di\u011fer \u00f6zellik de k\u00f6k k\u0131s\u0131mlar\u0131mda yumurta \u015fekline benzer bir b\u00f6l\u00fcm bulunur, k\u00f6yg\u00f6\u00e7\u00fcren mantar\u0131n\u0131n k\u00f6k k\u0131sm\u0131nda da bu yumurta bulunur.”<\/p>\n