T\u00fcrk Beyin Damar Hastal\u0131klar\u0131 Derne\u011fi Y\u00f6netim Kurulu \u00dcyesi Prof. Dr. Nazl\u0131el, 10 May\u0131s D\u00fcnya \u0130nme \u00d6nleme G\u00fcn\u00fc ve \u0130nme Fark\u0131ndal\u0131k Ay\u0131 dolay\u0131s\u0131yla AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, inmenin, d\u00fcnya genelinde kalp hastal\u0131klar\u0131 ve kanserden sonra gelen en \u00f6nemli \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00f6l\u00fcm nedeni oldu\u011funa dikkati \u00e7ekti.<\/p>\n
Toplumda “fel\u00e7” olarak da bilinen inmenin beyindeki damarlardan birinin t\u0131kanmas\u0131 ya da y\u0131rt\u0131lmas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Nazl\u0131el, boyun ve beyin damarlar\u0131n\u0131n t\u0131kanmas\u0131 sonucu olu\u015fan inmenin “t\u0131kay\u0131c\u0131 inme”, kanama sonucu ortaya \u00e7\u0131kan inmenin ise “kanay\u0131c\u0131 inme” (beyin kanamas\u0131) olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktard\u0131.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/de89f914-66b1-4a0b-9347-13c0eafe70cc\/2023%2F05%2F20230510_2_58603820_88813906.jpg\"\/)
<\/p>\n
Prof. Dr. Nazl\u0131el, “D\u00fcnyada her y\u0131l 17 milyon ki\u015finin inme ge\u00e7irdi\u011fi, 6 milyon ki\u015finin de inme ya da inmeye ba\u011fl\u0131 komplikasyonlar nedeniyle kaybedildi\u011fini biliyoruz. Ba\u015fka bir ifadeyle d\u00fcnyada her 1 dakikada 1 ki\u015fi inme ge\u00e7irirken, her 3 dakikada 1 ki\u015fi de inme ya da inmeye ba\u011fl\u0131 komplikasyonlar nedeniyle ya\u015fam\u0131n\u0131 kaybediyor.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de y\u0131lda 50 bin ki\u015fi inme nedeniyle ya\u015fam\u0131n\u0131 kaybediyor<\/h3>\n
T\u00fcrkiye verilerini de payla\u015fan Nazl\u0131el, “\u00dclkemizde y\u0131lda ortalama 200 bin ki\u015fi inme ge\u00e7iriyor. Bunlar\u0131n 100 bini t\u0131kay\u0131c\u0131 inme, 50 bini ise kanay\u0131c\u0131 inme tarz\u0131nda. Yakla\u015f\u0131k 50 bin hastam\u0131z da inme ya da inmeye ba\u011fl\u0131 komplikasyonlar sonucunda vefat ediyor. \u00d6zellikle t\u0131kay\u0131c\u0131 inme say\u0131lar\u0131nda y\u0131llar i\u00e7inde risk fakt\u00f6rlerinin etkisiyle bir art\u0131\u015f s\u00f6z konusu. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k son 20 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te antihipertansif tedavilerin erken ve etken uygulanmas\u0131 sayesinde d\u00fcnya genelinde kanay\u0131c\u0131 inme say\u0131s\u0131nda bir azalma ya\u015fand\u0131. Bu \u00fclkemiz i\u00e7in de ge\u00e7erli.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Nazl\u0131el, t\u0131kay\u0131c\u0131 inme geli\u015fmesine zemin haz\u0131rlayan risk fakt\u00f6rlerinin ba\u015f\u0131nda obezite, kolesterol y\u00fcksekli\u011fi (hiperlipidemi), tansiyon y\u00fcksekli\u011fi, dengesiz beslenme, hareketsiz ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n geldi\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n
“Her ya\u015fta kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilen bir sa\u011fl\u0131k sorunu”<\/h3>\n
Prof. Dr. Bijen Nazl\u0131el, hem t\u0131kay\u0131c\u0131 hem de kanay\u0131c\u0131 inmede en \u00f6nemli risk fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn kan bas\u0131nc\u0131 ve tansiyon y\u00fcksekli\u011fi oldu\u011funa i\u015faret ederek, kan bas\u0131nc\u0131n\u0131n kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n inme riskini belirgin derecede azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
Diyabet hastalar\u0131n\u0131n inme riskinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireylere g\u00f6re iki kat fazla oldu\u011funa i\u015faret eden Nazl\u0131el, sigara ve alkolden uzak durma, d\u00fczenli egzersiz ve Akdeniz tipi beslenmenin inmeyi \u00f6nleme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
Nazl\u0131el, inmenin sadece ileri ya\u015flar de\u011fil t\u00fcm ya\u015f gruplar\u0131nda farkl\u0131 tiplerle ortaya \u00e7\u0131kabildi\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n
“\u0130nmeyi \u00e7o\u011funlukla 60 ya\u015f \u00fczerindeki erkeklerde g\u00f6rsek de her ya\u015f grubunda ortaya \u00e7\u0131kabiliyor. Erkeklerde \u00f6zellikle 70, kad\u0131nlarda 75 ya\u015f\u0131ndan sonra riskin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Fakat gen\u00e7lerde de \u00f6zellikle diseksiyon, kan p\u0131ht\u0131la\u015fma bozukluklar\u0131 gibi farkl\u0131 nedenlerle kalp kapa\u011f\u0131 hastal\u0131klar\u0131ndan kaynaklanan inmelerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Bu nedenle inme her ya\u015fta kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilen bir sa\u011fl\u0131k sorunu.”<\/p>\n
“\u0130nme belirtisinde mutlaka 112’yi aray\u0131n”<\/h3>\n
Prof. Dr. Nazl\u0131el, inmenin ki\u015filerde aniden, kol ve bacakta g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck, y\u00fczde \u00e7arp\u0131lma, konu\u015fma bozuklu\u011fu, denge problemleri gibi belirtilerin biri veya birka\u00e7\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kabildi\u011fini aktard\u0131.<\/p>\n
Bu tip belirtilerde ki\u015filerin kendi imkanlar\u0131yla hastaneye g\u00f6t\u00fcr\u00fclmemesi gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Nazl\u0131el, \u015fu uyar\u0131larda bulundu:<\/p>\n
“\u0130nme belirtileri olu\u015ftu\u011funda hasta veya yak\u0131nlar\u0131 \u00f6ncelikle mutlaka 112 Acil sa\u011fl\u0131k hizmetlerini aramal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc inme tedavisi ambulansta ba\u015fl\u0131yor ve ekipler, hastay\u0131 do\u011frudan inme tedavi merkezi bulunan hastaneye getiriyor. Bu merkezlerde inme konusunda deneyimli ekipler g\u00f6rev yap\u0131yor ve buna g\u00f6re te\u00e7hizat bulunuyor. 112 ekipleri, hastay\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrken merkeze de \u00f6nden bilgi veriyor.”<\/p>\n
“Tedavide ilk 6-8 saat \u00e7ok \u00f6nemli”<\/h3>\n
T\u00fcrkiye’de halihaz\u0131rda donan\u0131ml\u0131, kapsaml\u0131 80’e yak\u0131n inme tedavi merkezi, 50’ye yak\u0131n da inme \u00fcnitesi bulundu\u011funu s\u00f6yleyen Nazl\u0131el, “\u0130nmede ilk 4,5 saat i\u00e7inde damar a\u00e7\u0131c\u0131 intraven\u00f6z trombolitik tedavi uyguluyoruz. Bu tedavi ne kadar erken uygulan\u0131rsa etkinli\u011fi o kadar fazla. S\u00fcre ge\u00e7tikten sonra hem etkinli\u011fi azal\u0131yor hem de olu\u015fturabilece\u011fi birtak\u0131m komplikasyonlar s\u00f6z konusu oluyor.” dedi.<\/p>\n
Damardan verilen tedavinin yan\u0131nda anjiyo arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131lan tedavilerin de bulundu\u011funu, bunun s\u00fcresinin de 6-12 saate kadar uzayabildi\u011fini anlatan Nazl\u0131el, “\u0130nmede ilk 6-8 saatlik s\u00fcre\u00e7 tedavi anlam\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli, k\u0131ymetli. Fakat hasta ne kadar erken acil servislere ula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rsa uygulanan tedavinin etkinli\u011fi de o kadar art\u0131yor.” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n