Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurulu taraf\u0131ndan “B\u00f6lgesel Kalk\u0131nma Odakl\u0131 Misyon Farkl\u0131la\u015fmas\u0131 ve \u0130htisasla\u015fmas\u0131 Program\u0131” kapsam\u0131nda 2018’de “tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k” alan\u0131nda pilot \u00fcniversite se\u00e7ilen S\u0130\u00dc, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k alan\u0131nda \u00fclkede lokomotif olmay\u0131 hedefliyor.<\/p>\n
Bu kapsamda et ve s\u00fct verimi y\u00fcksek \u0131rklar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015flatan Siirt \u00dcniversitesince, Siirt-Kurtalan kara yolu Ba\u015fur \u00c7ay\u0131 mevkisinde 30 d\u00f6n\u00fcm alanda K\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f Hayvan Reprod\u00fcktif Biyoteknoloji Uygulama ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi kuruldu.<\/p>\n
\u0130spanya, Macaristan ve Almanya’dan y\u00fcksek verimli dam\u0131zl\u0131k 105 ke\u00e7i sat\u0131n al\u0131nd\u0131.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/9c85db40-ef31-40fe-a989-05c7e506d5d0\/05_2023%2F08052023%2Fsiirt1_.jpg\"\/)
<\/p>\n
Erkek ke\u00e7ilerden al\u0131nan spermalar, merkezde di\u015fi ke\u00e7ilere nakledilecek. Sat\u0131n al\u0131nan di\u015fi ke\u00e7iler sayesinde de s\u00fcr\u00fc \u0131rk\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi ama\u00e7lan\u0131yor.<\/p>\n
Y\u00fcksek verimli k\u00fclt\u00fcr \u0131rk\u0131 ke\u00e7ilere ait dondurulmu\u015f spermalar muhafaza da edilerek ba\u015fta Siirt olmak \u00fczere \u00fclkede k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvan yeti\u015ftiricili\u011finin geli\u015fmesi, sekt\u00f6rel ve b\u00f6lgesel olarak istihdam ve kalk\u0131nman\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sunulmas\u0131 hedefleniyor.<\/p>\n
Hayvanc\u0131l\u0131\u011fa katk\u0131 sunacak merkezin bir s\u00fcre sonra faaliyete ge\u00e7mesi planlan\u0131yor.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/9c85db40-ef31-40fe-a989-05c7e506d5d0\/05_2023%2F08052023%2Fsiirt2_.jpg\"\/)
<\/p>\n
“\u00dclkemizin ilk ve tek tesisi”<\/h3>\n
S\u0130\u00dc Rekt\u00f6r\u00fc Prof. Dr. Nihat \u015e\u0131ndak, AA muhabirine, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k alan\u0131nda ihtisasla\u015fan bir \u00fcniversite olarak tar\u0131mda f\u0131st\u0131k, hayvanc\u0131l\u0131kta ise ke\u00e7i \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
Bu ama\u00e7la kurduklar\u0131 merkezin yak\u0131nda faaliyete ge\u00e7ece\u011fini ifade eden \u015e\u0131ndak, yapt\u0131klar\u0131 anla\u015fmalarla \u0130spanya’ya \u00f6zg\u00fc s\u00fct\u00e7\u00fc bir \u0131rk olan Murcia-Granada cinsinden 15 erkek ve 20 di\u015fi, Macaristan’dan et ve s\u00fct verimi y\u00fcksek Afrika orijinli Anglo-Nubian cinsi 11 erkek ve 19 di\u015fi ile Almanya’dan et verimi \u00fcst\u00fcn Boer cinsi 15 erkek ve 25 di\u015fi ke\u00e7i sat\u0131n ald\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
\u015e\u0131ndak, kurduklar\u0131 merkezin belirli \u00fclkelerde bulundu\u011funu dile getirerek, “\u00dclkemizde de sadece burada bulunan, yeni kurulan bir tesisten bahsediyoruz. K\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvanlar\u0131n spermalar\u0131n\u0131n al\u0131n\u0131p dondurulmas\u0131 ve suni tohumlama yoluyla kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in elde edilen payetlerin (bir ucu kapal\u0131, bir ucu a\u00e7\u0131k plastik k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ubuk) \u00fcretildi\u011fi yer olarak ge\u00e7iyor. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00fcy\u00fckba\u015f hayvanlarla ilgili var ama k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvanlar i\u00e7in bir \u00fcretim merkezi bulunmuyordu. Bu manada \u00fclkemizin ilk ve tek tesisi olarak buras\u0131 yer alacak.” dedi.<\/p>\n
“Spermalar dondurulduktan sonra eksi 196 santigrat derecede depolanacak”<\/h3>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fmalarla her laktasyon d\u00f6neminde b\u00f6lgedeki k\u0131l ke\u00e7ilerinden elde edilen 100 litrelik s\u00fct miktar\u0131n\u0131 700 litrenin \u00fczerine \u00e7\u0131karmay\u0131 hedeflediklerini belirten \u015e\u0131ndak, sadece s\u00fct de\u011fil et verimi i\u00e7in de bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 kaydetti.<\/p>\n
“Burada verim d\u00fczeyi y\u00fcksek \u0131rktan hayvanlar\u0131 bar\u0131nd\u0131raca\u011f\u0131z ve onlar\u0131n genetik \u00f6zelliklerinin yerli \u0131rklar\u0131m\u0131za aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla onlardan elde edece\u011fimiz spermalar\u0131 suni tohumlama yoluyla bizim \u0131rk hayvanlara aktarmak suretiyle verimi y\u00fcksek melez yavrular elde edece\u011fiz. Ke\u00e7ilerden elde edilen spermalar dondurulduktan sonra eksi 196 santigrat derecede depolanacak. Dolay\u0131s\u0131yla 50 y\u0131l \u00f6mr\u00fc bulunan bu spermalar T\u00fcrkiye’nin neresinde ihtiya\u00e7 olursa oraya g\u00f6nderilebilecek ve oralarda hayvanc\u0131l\u0131kta verimin art\u0131\u015f\u0131na katk\u0131 sa\u011flayacak.” ifadelerini kullanan \u015e\u0131ndak, merkezdeki laboratuvarda embriyo nakil \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n da yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u015e\u0131ndak, bu \u00e7al\u0131\u015fmalarla y\u00fcksek verimli bir hayvandan elde edilecek embriyolar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck verimli hayvanlara transferiyle y\u00fcksek verimli yavrular elde edilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Bu merkezin sadece sperma \u00fcretim merkezi de\u011fil ayn\u0131 zamanda embriyo nakil ve \u00fcretim merkezi de olaca\u011f\u0131n\u0131 dile getiren \u015e\u0131ndak, “T\u00fcrkiye i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan dam\u0131zl\u0131k ke\u00e7i yerine dam\u0131zl\u0131k ke\u00e7i tohumunun \u00fcretimini sa\u011flayaca\u011f\u0131z ve onun yurt sath\u0131nda verimi art\u0131racak bir metot olarak kullan\u0131m\u0131n\u0131 halk\u0131n hizmetine a\u00e7aca\u011f\u0131z.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Tar\u0131m ve Orman Bakan\u0131 Vahit Kiri\u015fci’nin ge\u00e7en ay Siirt’i ziyaretinde, “K\u00fc\u00e7\u00fckba\u015fta bu spermle ilgili uygulama destek kapsam\u0131nda de\u011fildi. B\u00fcy\u00fckba\u015ftaki benzer bir deste\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f i\u00e7in de in\u015fallah vermi\u015f olaca\u011f\u0131z.” ifadeleriyle destek m\u00fcjdesi verdi\u011fini hat\u0131rlatan \u015e\u0131ndak, bunun \u00f6nemine i\u015faret etti.<\/p>\n
\u015e\u0131ndak, “Vatanda\u015flar\u0131m\u0131z y\u00fcksek verimli \u0131rklara ait melezler elde etmek istediklerinde bunun masraf\u0131 Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanacak. Bu \u00e7ok \u00f6nemli bir haber. Bir ba\u015fka anlam\u0131 daha var, veteriner hekimler i\u00e7in farkl\u0131 bir istihdam alan\u0131. \u015eimdiye kadar b\u00fcy\u00fckba\u015f hayvanlarda suni tohumlamada g\u00f6rev alan veteriner hekimler, bundan sonra k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvanlar\u0131n suni tohumlamalar\u0131nda da g\u00f6rev alacaklar.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
“Tesislerimiz biyog\u00fcvenlik ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda in\u015fa edilmi\u015ftir”<\/h3>\n
Merkezin sorumlusu Do\u00e7. Dr. Yal\u00e7\u0131n Yaman da merkezin 30 d\u00f6n\u00fcm alanda kuruldu\u011funu, 3 bin 500 metre kapal\u0131 alana sahip oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
Merkezde laboratuvar ve depolama \u00fcnitelerinin yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Yaman, “Laboratuvarlar\u0131m\u0131z suni tohumlama ve embriyo transfer k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan olu\u015fuyor. 600 ba\u015f kapasiteli 2 a\u011f\u0131l\u0131m\u0131z, 200 ba\u015f kapasiteli karantina a\u011f\u0131l\u0131m\u0131z var. Tesislerimiz biyog\u00fcvenlik ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda in\u015fa edilmi\u015ftir. Burada insan giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile her t\u00fcrl\u00fc hayvan giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 biyog\u00fcvenlik ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kontrol alt\u0131nda olacakt\u0131r.” dedi.<\/p>\n
“E\u011fitimler verilecek, suni tohumlama kurslar\u0131 a\u00e7\u0131lacak”<\/h3>\n
Veteriner Fak\u00fcltesi Klinik Bilimler B\u00f6l\u00fcm\u00fc D\u00f6lerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dal\u0131 Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ahmet Eser de merkezde elde edilecek spermalar\u0131n uzun y\u0131llar boyunca hi\u00e7 bozulmadan saklanabilece\u011fini belirterek, bu sayede \u00fcreticilere suni tohumlama hizmeti sunacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
Eser, bu merkezin \u00f6rnek te\u015fkil edece\u011fini anlatarak, “Burada veteriner hekimlere e\u011fitimler verilecek ve k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvan suni tohumlama kurslar\u0131 a\u00e7\u0131lacak. Bu sayede \u00f6ncelikle b\u00f6lgemiz, daha sonra T\u00fcrkiye \u00e7ap\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvanlarda suni tohumlaman\u0131n nas\u0131l yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n