Ege \u00dcniversitesi (E\u00dc) T\u0131p Fak\u00fcltesi \u00c7ocuk ve Ergen Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Birsen \u015eent\u00fcrk Pilan, AA muhabirine, deprem b\u00f6lgesinden k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta afetzedelerin tedavi edilmek \u00fczere hastanelerine getirildi\u011fini, ayr\u0131ca ikincil travmaya u\u011frayan \u00e7ocuklara sa\u011fl\u0131k hizmeti sunduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
Depremin herkesi olumsuz etkiledi\u011fini, ergenlik d\u00f6neminde ise bu etkilerin riskli davran\u0131\u015flara yol a\u00e7abilece\u011fini ifade eden Pilan, “Ergenlerin \u00f6zerkliklerini kazanmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 d\u00f6nemde b\u00f6yle bir felakete maruz kalmalar\u0131 onlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 durum olu\u015fturabilir. Ergenler isyankar olabilir, \u00f6fke denetimi sorunlar\u0131 ya\u015fayabilirler. Baz\u0131lar\u0131 tam tersine i\u00e7e kapanabilir. En korktu\u011fumuz tepkiler ise riskli davran\u0131\u015flar\u0131ndaki art\u0131\u015f olabilir.” dedi.<\/p>\n
Pilan, riskli davran\u0131\u015flar\u0131n ise “alkol ve madde kullan\u0131m\u0131, su\u00e7a kar\u0131\u015fma, kendine zarar verme, intihar d\u00fc\u015f\u00fcncesi ya da davran\u0131\u015f\u0131” olabildi\u011fini ifade ederek \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“Bizim en \u00e7ok dikkat etmemiz gereken bunlar. Ergenlerle ileti\u015fim kurarken mutlaka onun da fikrini almal\u0131y\u0131z. E\u011fer onun sosyal medyay\u0131 takip ederek etkilendi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsak, ‘Ebeveyn olarak bunlar\u0131n seni etkiledi\u011fini fark ediyorum. Ben de izlemeden duram\u0131yorum. Ama ne dersin? Birazc\u0131k s\u0131n\u0131rland\u0131rsak m\u0131?’ diyebiliriz. Onun da fikrini sorarak, i\u015fbirli\u011fi yapmaya \u00e7al\u0131\u015farak davranmam\u0131z gerekiyor. Yasaklarsak daha cazip hale getirebiliriz \u00e7\u00fcnk\u00fc. Mutlaka ergene yak\u0131n mesafeden ileti\u015fim i\u00e7erisinde olursak duygular\u0131n\u0131 payla\u015fmas\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131k kap\u0131 b\u0131rakabiliriz. E\u011fer konu\u015fmak istemiyorsa zorlamayabiliriz. ‘Konu\u015fmak istersen her zaman ben buraday\u0131m, ne zaman istersen konu\u015fabiliriz.’ \u015feklinde yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z olmal\u0131.”<\/p>\n
“4 haftaya kadar normal”<\/h3>\n
Deprem travmas\u0131n\u0131 atlatman\u0131n gen\u00e7ler i\u00e7in etkili yollar\u0131 oldu\u011funa i\u015faret eden Pilan, yard\u0131m faaliyetlerinde aktif rol alman\u0131n da bu ya\u015f grubunu rahatlatabilece\u011fini aktard\u0131.<\/p>\n
Travmalar\u0131n akut d\u00f6nemdeki etkilerinin 4 haftaya kadar normal oldu\u011fu bilgisini veren Pilan, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“Daha sonras\u0131nda travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu dedi\u011fimiz tedavi gerektiren bir durum olu\u015fabilir. Tekrarlayan \u015fekilde olayla ilgili an\u0131lar\u0131n zihninde canlanmas\u0131, kendini g\u00fcn i\u00e7inde s\u00fcrekli kayg\u0131l\u0131, her an bir \u015fey olacak gibi hissetme, tedirgin hissetme. Uykular\u0131nda bozukluk olmas\u0131, i\u015ftahta de\u011fi\u015fiklikler olmas\u0131. Bunlar art\u0131k g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n\u0131 etkilemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda herkes i\u00e7in yard\u0131m almak gerekti\u011fiyle ilgili bir sinyal olu\u015fturmal\u0131. Travman\u0131n ge\u00e7 etkileri de s\u00f6z konusu oluyor. En s\u0131k bekledi\u011fimiz travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu, buna kayg\u0131 bozukluklar\u0131 ve depresyon da eklenebilir.”<\/p>\n
“Aileler \u00e7ocuklar\u0131na ula\u015f\u0131labilir mesafede olmal\u0131”<\/h3>\n
E\u00dc T\u0131p Fak\u00fcltesi \u00c7ocuk ve Ergen Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Sezen K\u00f6se ise deprem sonras\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklarda duygusal ve davran\u0131\u015fsal reaksiyonlar\u0131n\u0131 kontrol edememe, yo\u011fun duygusal tepkiler verme, \u00f6fke, h\u0131r\u00e7\u0131nl\u0131k gibi durumlar\u0131n g\u00f6r\u00fclebildi\u011fini dile getirdi.<\/p>\n
Tepkilerin ya\u015fa g\u00f6re de\u011fi\u015febildi\u011fini aktaran K\u00f6se, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n
“Okul \u00f6ncesi \u00e7ocuklarda ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fckm\u00fc\u015f gibi davranma, yata\u011f\u0131 \u0131slatma, anneden ayr\u0131lmak istememe, anneye ba\u011f\u0131ml\u0131 davran\u0131\u015flar, uyku ve i\u015ftah sorunlar\u0131, tekrarlay\u0131c\u0131 travmatik oyunlar g\u00f6r\u00fclebilir. Okul \u00e7a\u011f\u0131 \u00e7ocuklar\u0131nda da okula gitmek istememe, dikkat sorunlar\u0131, bili\u015fsel g\u00fc\u00e7l\u00fckler gibi bulgular olabilir. Ya\u015f ilerledik\u00e7e de isyan duygusu, \u00f6fke ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliriz. Her \u00e7ocu\u011fun reaksiyonu bireysel farkl\u0131l\u0131klar da i\u00e7eriyor. Bazen de tamamen bir i\u00e7e kapanma, duygularda donukla\u015fma, duygular\u0131n\u0131 yans\u0131tmama g\u00f6r\u00fclebilir. Israrla konu\u015fmaya zorlamak de\u011fil ama onun yan\u0131nda oldu\u011fumuzu hissettirmek \u00f6nemli. Aileler duygusal ve fiziksel ula\u015f\u0131labilir mesafede olmal\u0131.”<\/p>\n
K\u00f6se, deprem b\u00f6lgesinde olmayan \u00e7ocuklar\u0131n televizyon haberleri nedeniyle ikincil travmaya maruz kalabildi\u011fini s\u00f6yleyerek, ailelere bu d\u00f6nemde \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 haberlerden uzak tutmalar\u0131 \u00f6nerisinde bulundu.<\/p>\n
Yeti\u015fkinlerde durum<\/h3>\n
\u0130zmir Buca Seyfi Demirsoy E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi (EAH) Psikiyatri Uzman\u0131 Dr. \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Hasan Tahsin K\u0131l\u0131\u00e7 da yeti\u015fkinlerde deprem sonras\u0131 \u00e7ok geni\u015f aral\u0131kta ruhsal belirtiler g\u00f6r\u00fclebilece\u011fine dikkati \u00e7ekerek, “Yeti\u015fkin depremzedeler yo\u011fun kayg\u0131, korku hissedebilir. Kontrol\u00fc kaybetti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnceleri olabilir, ger\u00e7eklikten kopma hislerine kap\u0131labilirler. Hi\u00e7 konu\u015fmayabilirler, \u00e7ok konu\u015fabilirler.” dedi.<\/p>\n
Travma sonras\u0131 baz\u0131 ki\u015filerin anla\u015f\u0131lmak ve dertlerini anlatmak isteyebilece\u011fine i\u015faret eden K\u0131l\u0131\u00e7, “Bu bir iyile\u015fme, iyile\u015fmelerine yard\u0131mc\u0131 olacak bir s\u00fcre\u00e7tir. Hatta bazen kendilerini ifade edemeyen afetzedelerden d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, hislerini, duygular\u0131n\u0131 yazmas\u0131n\u0131 isteriz.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
K\u0131l\u0131\u00e7, yak\u0131nlar\u0131n\u0131n depremzedeler i\u00e7in iyi bir dinleyici olabilece\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, “Biz ruhsal a\u00e7\u0131dan destek olmak istiyorsak, iyi bir dinleyici olabiliriz onlar i\u00e7in. Onlar\u0131 yarg\u0131s\u0131z bir \u015fekilde dinlemeliyiz. Sadece yanlar\u0131nda destek oldu\u011fumuzu, onlar i\u00e7in her \u015feyi yapmaya haz\u0131r oldu\u011fumuzu s\u00f6yleyebiliriz.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/admin.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/79121245-49cb-4f77-bd45-d9d308a833b3\/04_2023%2F12_Ocak%2F03%2Fbanner_haber_afad_001.jpeg\"\/)
<\/a><\/p>\n