{"id":3500,"date":"2023-04-26T06:20:19","date_gmt":"2023-04-26T06:20:19","guid":{"rendered":"https:\/\/kraios.app\/news\/saglik\/2023\/04\/26\/dunya-genelinde-2021de-619-bin-kisi-sitma-nedeniyle-oldu\/"},"modified":"2023-04-26T06:20:19","modified_gmt":"2023-04-26T06:20:19","slug":"dunya-genelinde-2021de-619-bin-kisi-sitma-nedeniyle-oldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kraios.app\/news\/saglik\/2023\/04\/26\/dunya-genelinde-2021de-619-bin-kisi-sitma-nedeniyle-oldu\/","title":{"rendered":"D\u00fcnya genelinde 2021&#8217;de 619 bin ki\u015fi s\u0131tma nedeniyle \u00f6ld\u00fc"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<div>\n<p>&#8220;25 Nisan D\u00fcnya S\u0131tma G\u00fcn\u00fc&#8221; nedeniyle AA muhabiri D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn (DS\u00d6) verilerini derledi.<\/p>\n<p>S\u0131tma, insanlara parazit ta\u015f\u0131yan anofel cinsi di\u015fi sivrisineklerin sokmas\u0131yla bula\u015f\u0131yor. Belirtileri genellikle 1 ay i\u00e7inde g\u00f6r\u00fclen hastal\u0131k ayr\u0131ca kan yoluyla, enjekt\u00f6r veya i\u011fnelerin ortak kullan\u0131m\u0131yla veya do\u011fumda anneden bebe\u011fe ge\u00e7ebiliyor.<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde &#8220;malarya&#8221; olarak da bilinen s\u0131tman\u0131n ilk semptomlar\u0131 pek \u00e7ok sistemik viral hastal\u0131k bulgular\u0131na benzerken, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, halsizlik, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, yorgunluk, kas ve eklem a\u011fr\u0131s\u0131 ile ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/info\/infografik\/33568\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/76bad36d-1411-48e8-a1ae-b65e58872c06\/25.04%2F3%2FAA-30958328.jpg\"\/><\/a><\/p>\n<p>D\u00fcnya S\u0131tma G\u00fcn\u00fc&#8217;n\u00fcn bu y\u0131lki temas\u0131 &#8220;S\u0131tmay\u0131 s\u0131f\u0131rlama zaman\u0131: yat\u0131r\u0131m, yenilik, uygulama.&#8221; olarak belirlendi.<\/p>\n<p>DS\u00d6&#8217;n\u00fcn ge\u00e7en y\u0131l aral\u0131kta yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 &#8220;2022 D\u00fcnya S\u0131tma Raporu&#8221;na g\u00f6re, 2021&#8217;de d\u00fcnyada 247 milyon s\u0131tma vakas\u0131 tespit edildi ve s\u0131tmadan 619 bin ki\u015fi ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi.<\/p>\n<p>D\u00fcnya n\u00fcfusunun neredeyse yar\u0131s\u0131n\u0131n s\u0131tma riskinde oldu\u011fu 2021&#8217;de vakalar\u0131n y\u00fczde 95&#8217;i (234 milyon), \u00f6l\u00fcmlerin y\u00fczde 96&#8217;s\u0131 (593 bin) Afrika&#8217;da kaydedildi.<\/p>\n<p>S\u0131tmadan en fazla etkilenen grup olan 5 ya\u015f alt\u0131ndaki \u00e7ocuklar, s\u00f6z konusu d\u00f6nemde Afrika&#8217;daki t\u00fcm s\u0131tma \u00f6l\u00fcmlerinin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 80&#8217;ini olu\u015fturuyor.<\/p>\n<p>D\u00fcnya genelindeki s\u0131tma vakalar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 2&#8217;si G\u00fcneydo\u011fu Asya, y\u00fczde 0,2&#8217;si Amerika, y\u00fczde 2,5&#8217;i Do\u011fu Akdeniz ve y\u00fczde 0,6&#8217;s\u0131 Bat\u0131 Pasifik \u00fclkelerinde tespit edildi.<\/p>\n<h3>Vakalar\u0131n yar\u0131s\u0131 4 \u00fclkeden<\/h3>\n<p>Nijerya (y\u00fczde 27), Demokratik Kongo Cumhuriyeti (y\u00fczde 12), Uganda (y\u00fczde 5) ve Mozambik (y\u00fczde 4) 2021&#8217;de toplam s\u0131tma vakalar\u0131n\u0131n neredeyse yar\u0131s\u0131n\u0131n kayda ge\u00e7ti\u011fi \u00fclkeler, Nijerya (y\u00fczde 31), Demokratik Kongo Cumhuriyeti (y\u00fczde 13), Nijer (y\u00fczde 4), ve Tanzanya (y\u00fczde 4) ise s\u0131tma kaynakl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n kaydedildi\u011fi 4 \u00fclke olarak s\u0131ralan\u0131yor.<\/p>\n<p>Buna kar\u015f\u0131n, d\u00fcnya genelinde s\u0131tma vakas\u0131 bildiren \u00fclke say\u0131s\u0131 azal\u0131yor. Hastal\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fclke say\u0131s\u0131 2020&#8217;de 108 olarak kaydedilirken, 2021&#8217;de 84&#8217;e d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>Bu arada, 10&#8217;dan az vaka g\u00f6r\u00fclen \u00fclke say\u0131s\u0131 2020&#8217;de 4 iken, 2021&#8217;de 25&#8217;e y\u00fckseldi.<\/p>\n<p>DS\u00d6, s\u0131tma vakalar\u0131n\u0131 s\u0131f\u0131ra indiren El Salvador ve \u00c7in&#8217;e 2021&#8217;de &#8220;eleme sertifikas\u0131&#8221; verdi.<\/p>\n<h3>S\u0131tman\u0131n tedavisi ve \u00f6nlenmesi<\/h3>\n<p>Hafif bir s\u0131tma vakas\u0131n\u0131n ciddi hastal\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fmesini ve \u00f6l\u00fcme neden olmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemenin en etkili yolu, h\u0131zl\u0131 tan\u0131 ve s\u0131tma (antimalaryal) ila\u00e7lar\u0131n\u0131n tedavide kullan\u0131lmas\u0131.<\/p>\n<p>S\u0131tma hastalar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131nda tavsiye edilen tedaviyi almas\u0131 da olduk\u00e7a \u00f6nemli.<\/p>\n<p>DS\u00d6, Ekim 2021&#8217;de onaylad\u0131\u011f\u0131 s\u0131tma a\u015f\u0131s\u0131 &#8220;RTS,S\/AS01&#8243;nin yapt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 tavsiye ediyor.<\/p>\n<p>\u0130la\u00e7l\u0131 cibinlikler, \u00f6zellikle son y\u0131llarda Afrika&#8217;da s\u0131tmay\u0131 \u00f6nlemede en ucuz ve etkili ki\u015fisel korunma y\u00f6ntemlerden biri olarak tercih ediliyor.<\/p>\n<p>Sahraalt\u0131 Afrika&#8217;da s\u0131tma riski alt\u0131ndaki insanlar\u0131n y\u00fczde 47&#8217;sinin alt\u0131nda uyudu\u011fu ila\u00e7l\u0131 cibinliklerin ortalama \u00f6mr\u00fc ise 3 y\u0131l.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca ila\u00e7l\u0131 cibinlik eri\u015fimine sahip n\u00fcfusun oran\u0131 2018&#8217;de y\u00fczde 57 iken, 2021&#8217;de y\u00fczde 54&#8217;e d\u00fc\u015ft\u00fc. Bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn nedeni olarak Kovid-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n, da\u011f\u0131t\u0131m olanaklar\u0131nda yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 aksakl\u0131klar g\u00f6steriliyor.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla yerli s\u0131tma bula\u015f\u0131 sona erdirildi ve 2010&#8217;dan bu yana sadece yurt d\u0131\u015f\u0131 kaynakl\u0131 vakalar tespit ediliyor.<\/p>\n<p>                            <span class=\"detay-foto-editor\">&#13;<br \/>\n                                <a href=\"https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/p\/abonelik-talep-formu\/1001\" target=\"_blank\" style=\"font-size:12px; color:#444; text-decoration:none;\" rel=\"noopener\">&#13;<br \/>\n                                    Anadolu Ajans\u0131 web sitesinde, AA Haber Ak\u0131\u015f Sistemi (HAS) \u00fczerinden abonelere sunulan haberler, \u00f6zetlenerek yay\u0131mlanmaktad\u0131r. <b style=\"color:#1897F7\">Abonelik i\u00e7in l\u00fctfen ileti\u015fime ge\u00e7iniz.<\/b>&#13;<br \/>\n                                <\/a>&#13;<br \/>\n                            <\/span>\n                        <\/div>\n<p><script>\n\t  window.fbAsyncInit = function() {\n\t\tFB.init({\n\t\t  appId: '1855843514662870',\n\t\t  status : true, \/\/ check login status\n\t\t  cookie : true, \/\/ enable cookies to allow the server to access the session\n\t\t  xfbml  : true  \/\/ parse XFBML\n\t\t});\n\t  };<\/p>\n<p>\t  (function() {\n\t\tvar e = document.createElement('script');\n\t\te.src=\"https:\/\/connect.facebook.net\/tr_TR\/all.js\";\n\t\te.async = true;\n\t\tdocument.getElementById('fb-root').appendChild(e);\n\t  }());\n    <\/script><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;25 Nisan D\u00fcnya S\u0131tma G\u00fcn\u00fc&#8221; nedeniyle AA muhabiri D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn (DS\u00d6) verilerini derledi. S\u0131tma, insanlara parazit ta\u015f\u0131yan anofel cinsi di\u015fi sivrisineklerin sokmas\u0131yla bula\u015f\u0131yor. Belirtileri genellikle 1 ay i\u00e7inde g\u00f6r\u00fclen hastal\u0131k ayr\u0131ca kan yoluyla, enjekt\u00f6r veya i\u011fnelerin ortak kullan\u0131m\u0131yla veya do\u011fumda anneden bebe\u011fe ge\u00e7ebiliyor. D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde &#8220;malarya&#8221; olarak da bilinen s\u0131tman\u0131n ilk semptomlar\u0131 pek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3501,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[46],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3500"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3500"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3500\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3501"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3500"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3500"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3500"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}