Hen\u00fcz belgelerin kim(ler) taraf\u0131ndan, ne zaman, ne maksatla ve ne oranda s\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmiyor olsa da “s\u0131z\u0131nt\u0131”n\u0131n i\u015faret etti\u011fi birtak\u0131m \u00f6nemli hususlar var. Bunlardan birincisi, \u00f6zellikle 2010 y\u0131l\u0131ndan itibaren ABD’nin maruz kald\u0131\u011f\u0131 s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131n ciddi ulusal g\u00fcvenlik risklerine yol a\u00e7abilece\u011fidir. Jack Teixeira’n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Merkezi \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 (CIA) ve Ulusal G\u00fcvenlik Ajans\u0131 (NSA) g\u00f6revlisi Edward Snowden ile Julian Assange’\u0131n kurucusu oldu\u011fu WikiLeaks’e katk\u0131 sunan ABD Kara Kuvvetleri personeli er Bradley Manning gibi isimlerin “i\u00e7eriden” oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131. Teixeira’n\u0131n 21 ya\u015f\u0131nda ve hen\u00fcz meslek hayat\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, s\u0131z\u0131nt\u0131n\u0131n arkas\u0131nda ba\u015fka ki\u015fi ya da \u00fclkelerin olmas\u0131 ihtimal dahilindedir. Keza s\u0131z\u0131nt\u0131n\u0131n arkas\u0131nda operasyonel hamleler \u00f6ncesinde, \u00fclkeyi oldu\u011fundan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ya da g\u00fc\u00e7s\u00fcz g\u00f6stermek gibi manip\u00fclatif maksatlarla ABD, Ukrayna veya Rusya’n\u0131n olabilece\u011fi dillendiriliyor.<\/p>\n
\u0130kinci husus sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n denetim ve kontrol sorunudur. \u00d6rne\u011fin Snowden ve Manning s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131nda belgeler The Guardian ve Washington Post gibi gazetelerle payla\u015f\u0131l\u0131rken art\u0131k sosyal medyan\u0131n tercih edilmesi, tedbir ve denetim a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha meydan okuyucu bir g\u00fcvenlik sorunsal\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc husus ise son y\u0131llarda artan s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131n ABD’nin ulusal ve uluslararas\u0131 kamuoyu nezdinde itibar kaybetmesine, stratejik m\u00fcttefikleriyle kurdu\u011fu i\u015fbirliklerinin yan\u0131 s\u0131ra NATO ve Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) gibi ittifaklarda \u00fcstlendi\u011fi rol ve misyonun sorgulanmas\u0131na neden olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
ABD Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131, s\u0131zd\u0131r\u0131lan belgelerin kapsam\u0131n\u0131 ve ger\u00e7eklik d\u00fczeyini ara\u015ft\u0131r\u0131rken ABD Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan e\u015f zamanl\u0131 ba\u015flat\u0131lan adli soru\u015fturma s\u00fcreci de devam ediyor. Di\u011fer taraftan yay\u0131mlanan orijinal belgelerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne art\u0131k sosyal medya platformlar\u0131ndan eri\u015fimin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. ABD, sosyal medya platformlar\u0131na baz\u0131 ikazlarda bulunurken, yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel bas\u0131n \u00fczerinde siyasi bask\u0131 kurdu\u011fu vurgulan\u0131yor.<\/p><\/blockquote>\n
S\u0131zd\u0131r\u0131lan belgeler ne s\u00f6yl\u00fcyor?<\/h3>\n
ABD’nin son 15 y\u0131ld\u0131r maruz kald\u0131\u011f\u0131 s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131; kar\u015f\u0131-istihbarat, istihbarata kar\u015f\u0131 koyma, siber g\u00fcvenlik, bilgi harekatlar\u0131 gibi farkl\u0131 boyutlar\u0131yla de\u011ferlendirmek gerekir. ABD’nin Irak, Afganistan gibi \u00fclkelerde “ter\u00f6rle k\u00fcresel sava\u015f”, “demokrasi” ve “bar\u0131\u015f” iddias\u0131yla y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc harekatlar\u0131n “kirli sava\u015f” olarak sunulmas\u0131, “uluslararas\u0131 hukuk” ve “uluslararas\u0131 toplumun deste\u011fi” a\u00e7\u0131s\u0131ndan ziyadesiyle olumsuz bir alg\u0131 yaratt\u0131. Bu y\u00f6n\u00fcyle nisan s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131, halen “buzda\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnmeyen k\u0131sm\u0131” olarak yorumlan\u0131yor.<\/p>\n
Bir di\u011fer a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise s\u0131zd\u0131r\u0131lan belgeler ABD’nin m\u00fcttefiklerine ve has\u0131mlar\u0131na ili\u015fkin k\u00fcresel jeopolitik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 ortaya koymas\u0131 itibar\u0131yla \u00f6nemlidir. Belgelerde ABD’nin “\u00f6ncelikli tehdit de\u011ferlendirmesinde” maj\u00f6r de\u011fi\u015fikli\u011fe gitmedi\u011fi; risk ve tehdit k\u00fct\u00fcphanesinde d\u00f6rt ana akt\u00f6r olarak Rusya, \u00c7in, \u0130ran ve Kuzey Kore’ye odaklanmaya devam etti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Mevzubahis k\u00fcresel jeopolitik d\u00fczlemde ABD’nin en s\u0131cak tehdit olarak Ukrayna-Rusya sava\u015f\u0131na odaklanarak Rusya’ya “stratejik yenilgi” ya\u015fatmak ad\u0131na verilecek her t\u00fcrl\u00fc deste\u011fi en ince detaylar\u0131yla hesaplay\u0131p analiz etti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu minvalde, ABD’nin bar\u0131\u015f s\u00fcrecini h\u0131zland\u0131racak bir m\u00fczakere yerine Ukrayna’n\u0131n t\u00fcm yetersizliklerine ve yorgunlu\u011funa ra\u011fmen zafere odakl\u0131 planlamalar yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor ki bu da sava\u015f\u0131n daha uzun bir hal alaca\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n
\u00d6te yandan belgelerde, ABD’nin hamili\u011fini \u00fcstlendi\u011fi stratejik m\u00fcttefiki \u0130srail’i dahi kontrol\u00fc alt\u0131nda tutmak ad\u0131na \u0130srail’e y\u00f6nelik istihbarat faaliyetlerinde bulundu\u011fundan bahsediliyor. Asl\u0131nda bu, her iki taraf i\u00e7in de \u015fa\u015f\u0131r\u0131lacak bir tutum de\u011fil. Zira on y\u0131llard\u0131r, \u0130srail ve ABD’nin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirlerini en fazla istihbari takibe alan m\u00fcttefikler olduklar\u0131 biliniyor. Ancak buradaki kritik mesele, Mossad’\u0131n Ba\u015fbakan Binyamin Netanyahu’ya kar\u015f\u0131 d\u00fczenlenen protestolar\u0131 destekledi\u011finin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
ABD’nin son 15 y\u0131ld\u0131r maruz kald\u0131\u011f\u0131 s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131; kar\u015f\u0131-istihbarat, istihbarata kar\u015f\u0131 koyma, siber g\u00fcvenlik, bilgi harekatlar\u0131 gibi farkl\u0131 boyutlar\u0131yla de\u011ferlendirmek gerekir. ABD’nin Irak, Afganistan gibi \u00fclkelerde “ter\u00f6rle k\u00fcresel sava\u015f”, “demokrasi” ve “bar\u0131\u015f” iddias\u0131yla y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc harekatlar\u0131n “kirli sava\u015f” olarak sunulmas\u0131, “uluslararas\u0131 hukuk” ve “uluslararas\u0131 toplumun deste\u011fi” a\u00e7\u0131s\u0131ndan ziyadesiyle olumsuz bir alg\u0131 yaratt\u0131. Bu y\u00f6n\u00fcyle nisan s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131, halen “buzda\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnmeyen k\u0131sm\u0131” olarak yorumlan\u0131yor.<\/p><\/blockquote>\n
Uluslararas\u0131 dengelere etkisi<\/h3>\n
Belgelerin ekseriyetinin ger\u00e7ek oldu\u011fu konu\u015fulsa da belgelerde Ukrayna’n\u0131n asker kayb\u0131n\u0131 fazla, buna mukabil Rusya’n\u0131n kayb\u0131n\u0131 az g\u00f6stermek gibi muhtelif i\u00e7eriklerin de\u011fi\u015ftirilmi\u015f olabilece\u011fine dair iddialar var. Keza ABD’nin Rus b\u00fcrokrasisindeki ajanlar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla her bir askeri hamleden haberdar oldu\u011fu savlar\u0131 mevcut. \u015eayet belgelerin ekseriyeti do\u011fruysa, o zaman belgeler bir\u00e7ok \u00fclkeye dair istihbari veriler i\u00e7ermesi itibar\u0131yla uluslararas\u0131 politika ve dengelerde de\u011fi\u015fime neden olabilecek niteliktedir. \u00d6rne\u011fin Pentagon’a ait s\u0131zd\u0131r\u0131lan belgelerde, Avrupa’n\u0131n en Rus yanl\u0131s\u0131 \u00fclkelerinden birisi olarak bilinen S\u0131rbistan’\u0131n Ukrayna’ya destek konusunda “siyasi irade” sergiledi\u011fi ve yak\u0131n zaman \u00f6nce silah g\u00f6ndermeyi kabul etti\u011fi gibi \u00e7arp\u0131c\u0131 bilgiler mevcut. Keza \u0130ngiltere, Letonya, Fransa, ABD ve Hollanda’n\u0131n Ukrayna’da bulunan askeri \u00f6zel kuvvet say\u0131lar\u0131 gibi kritik veriler di\u011fer \u00fclkelerin tehdit alg\u0131lar\u0131nda ve sava\u015f stratejilerinde de\u011fi\u015flik yaratabilecektir.<\/p>\n
Birle\u015fik Arap Emirlikleri’nin (BAE) Orta Do\u011fu’da Rus casuslar\u0131yla birlikte ABD ve \u0130ngiltere’nin istihbarat\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131; ABD’nin Hint Pasifik hatt\u0131ndaki kritik m\u00fcttefiki G\u00fcney Kore’nin top\u00e7u m\u00fchimmat\u0131 g\u00f6nderme talebinden Rusya’n\u0131n tepkisi nedeniyle endi\u015fe duydu\u011fu; Ukrayna’n\u0131n hava savunmas\u0131n\u0131n ancak Rusya’n\u0131n birka\u00e7 f\u00fcze sald\u0131r\u0131s\u0131 dalgas\u0131na dayanabilecek kadar zay\u0131f oldu\u011fu; Ukrayna’n\u0131n bahar d\u00f6neminde kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131 ata\u011f\u0131na ge\u00e7ebilecek imkan ve kabiliyetlerinin \u015faibeli oldu\u011fu da belirtiliyor. Belgelerde, ABD’nin Orta Do\u011fu b\u00f6lgesindeki kilit m\u00fcttefiklerinden olan ve y\u0131lda 1 milyar dolardan fazla para yard\u0131m\u0131 sa\u011flanan M\u0131s\u0131r’\u0131n gizlice Ukrayna’ya kar\u015f\u0131 Rusya’y\u0131 destekledi\u011fi ve M\u0131s\u0131r Cumhurba\u015fkan\u0131 Abdulfettah es-Sisi’nin 40 bin f\u00fcze \u00fcretilerek Rusya’ya teslim edilmesi emri verdi\u011fi gibi \u00e7arp\u0131c\u0131 bilgiler yer al\u0131yor. T\u00fcm bu bilgiler dahi ABD’nin m\u00fcttefiklerini, Rusya konusunda tam olarak ikna edemedi\u011fini ve ko\u015fulsuz bi\u00e7imde kendi saf\u0131nda tutamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.<\/p>\n
[Do\u00e7. Dr. Merve Seren Ye\u015filta\u015f, Ankara Y\u0131ld\u0131r\u0131m Beyaz\u0131t \u00dcniversitesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi]<\/p>\n
* Makalelerdeki fikirler yazar\u0131na aittir ve Anadolu Ajans\u0131n\u0131n edit\u00f6ryal politikas\u0131n\u0131 yans\u0131tmayabilir.<\/p>\n
\n
\n Anadolu Ajans\u0131 web sitesinde, AA Haber Ak\u0131\u015f Sistemi (HAS) \u00fczerinden abonelere sunulan haberler, \u00f6zetlenerek yay\u0131mlanmaktad\u0131r. Abonelik i\u00e7in l\u00fctfen ileti\u015fime ge\u00e7iniz.<\/b>
\n <\/a>
\n <\/span>\n <\/div>\n