<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzman\u0131 Prof. Dr. A\u015fk\u0131n Esen Hast\u00fcrk, sosyal medyan\u0131n gereksiz ve e\u011flencelik kullan\u0131m\u0131n\u0131 ifade eden “beyin \u00e7\u00fcr\u00fcmesi”nin t\u00fcm ya\u015f gruplar\u0131n\u0131 etkiledi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Oxford S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, 6 aday s\u00f6zc\u00fck aras\u0131ndan 37 binden fazla ki\u015finin kat\u0131l\u0131m\u0131yla y\u0131l\u0131n kelimesini olarak “beyin \u00e7\u00fcr\u00fcmesi”ni (Brain rot) se\u00e7ti.<\/p>\n
Prof. Dr. Hast\u00fcrk, sosyal medyay\u0131 e\u011flencelik ve gereksiz kullanma ile beyni uyu\u015fturan i\u00e7eriklerin sonsuza kadar kayd\u0131r\u0131larak izlenmesini ifade eden “beyin \u00e7\u00fcr\u00fcmesi”ne dair merak edilenleri AA muhabirine anlatt\u0131.<\/p>\n
“Beyin \u00e7\u00fcr\u00fcmesi” kavram\u0131n\u0131n ilk duyuldu\u011funda \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc bir ifade olarak alg\u0131lanmamas\u0131 gerekti\u011fini, bunun sadece bir tan\u0131mlama oldu\u011funu vurgulayan Hast\u00fcrk, “Sosyal medyan\u0131n kronik olarak kullan\u0131lmas\u0131ndan sonra insan\u0131n entelekt\u00fcel fonksiyonlar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131, haf\u0131za bozukluklar\u0131, sosyal ya\u015famdan kopmas\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak da izolasyonla depresif bir tablonun geli\u015fmesi bu tan\u0131m\u0131 \u00f6n plana alm\u0131\u015ft\u0131r.” dedi.<\/p>\n
Sosyal medyan\u0131n amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131lmas\u0131 sonucu ba\u015fta milyonlarca video olmak \u00fczere beynin \u00e7\u00f6plerle dolup, zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne dikkati \u00e7eken Hast\u00fcrk, \u015fu bilgileri payla\u015ft\u0131:<\/p>\n
“Beyin \u00e7\u00fcr\u00fcmesi, s\u00fcrekli kayd\u0131rma hareketiyle birlikte sosyal medyan\u0131n anormal kullan\u0131m\u0131 sonucu entelekt\u00fcel fonksiyonlar\u0131n ve insan ili\u015fkilerinin gerilemesine ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fen genel bir tablonun pop\u00fcler ismidir. Bu bir tan\u0131 olmamakla birlikte baz\u0131 davran\u0131\u015flar ‘beyin \u00e7\u00fcr\u00fcmesi’ y\u00f6n\u00fcnden belirti vermektedir. Asl\u0131nda bu belki \u00e7o\u011fumuzda olmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, s\u00fcrekli telefonla ya\u015famak, g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc telefondan ay\u0131rmamak, s\u00fcrekli bir bildirim kontrol\u00fc, sosyal medyay\u0131 insan ve sosyal ili\u015fkilerimizden ve hobilerimizden \u00f6nde tutmak, ‘beyin \u00e7\u00fcr\u00fcmesi’ne y\u00f6nelik belirtilerdir. Sosyal medyan\u0131n vazge\u00e7ilmezli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zaman bu durum asl\u0131nda bir\u00e7ok ki\u015fide g\u00f6r\u00fclmektedir.”<\/p>\n
Prof. Dr. Hast\u00fcrk, “beyin \u00e7\u00fcr\u00fcmesi”nin t\u00fcm ya\u015f gruplar\u0131n\u0131 etkiledi\u011fini belirterek, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“\u00d6zellikle Kovid-19 d\u00f6neminden itibaren \u00e7ocuk ve ergen ya\u015f grubunu daha \u00e7ok etkilemi\u015ftir. Bu da toplumlar\u0131n gelecek konusundaki kayg\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. ABD’de 2023 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda, \u00f6zellikle 6-14 ya\u015f grubunda sosyal medya ile telefon ba\u011f\u0131ml\u0131\u011f\u0131n\u0131n, pandemi \u00f6ncesi ve sonras\u0131na g\u00f6re y\u00fczde 40’tan y\u00fczde 70’lere, ergenlerin \u00e7evrim i\u00e7i ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ise 9 saate kadar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir. Bu da ger\u00e7ekten \u00f6nemli bir noktad\u0131r. Bu y\u00fczden ‘beyin \u00e7\u00fcr\u00fcmesi’nden en \u00e7ok etkilenen ya\u015f grubu ergenlerdir. Tabii ergenlik d\u00f6nemi karakter oturmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir d\u00f6nemdir.”<\/p>\n
Bat\u0131l\u0131 toplumlar\u0131n “beyin \u00e7\u00fcr\u00fcmesi”nin etkilerini en aza indirmek i\u00e7in birtak\u0131m \u00f6nlemler almaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Hast\u00fcrk, “Sosyal medyada anormal derecede ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 ya\u015famlar gerekli ve gereksiz videolar s\u00f6z konusu. Ergenlik d\u00f6neminde sosyal ili\u015fkilerin arka plana at\u0131lmas\u0131, ergenlik d\u00f6nemindeki \u00e7ocuklar\u0131n ekran \u00f6n\u00fcnde fazla zaman ge\u00e7irmesi, akran ili\u015fkilerini s\u00fcrd\u00fcrememesi ve ergenlik d\u00f6neminde \u00f6\u011frenilmesi gereken sosyal ve duygusal benli\u011fin oturtulmamas\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor.” dedi.<\/p>\n
Ergenlik \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131n ekran ve telefon ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi i\u00e7in ailelere \u00e7a\u011fr\u0131da bulunan Hast\u00fcrk, \u015fu tavsiyelerde bulundu:<\/p>\n
“Ekran ve telefon ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in baz\u0131 tedbirler ciddi olarak konu\u015fulmal\u0131. \u00d6rne\u011fin, cep telefonu kullan\u0131m\u0131na 16 ya\u015f s\u0131n\u0131r\u0131 getirilerek, telefonun ailelerce al\u0131nmas\u0131, ekran s\u00fcresi ve kullan\u0131m limiti getirilmesi, \u00f6zellikle de aile yemekleri, arkada\u015f sohbetleri, ev veya okul \u00f6devleri d\u0131\u015f\u0131nda uyku zamanlar\u0131nda internetin kapat\u0131lmas\u0131 ciddi tedbirler olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. ‘Beyin \u00e7\u00fcr\u00fcmesi’ne kar\u015f\u0131 eri\u015fkinlerin rol model olmas\u0131 \u00f6nemli. \u00d6rnek olabilmek i\u00e7in dengeli bir ekran kullanma s\u00fcresi modumuzun olmas\u0131 gerekiyor. Bunun yan\u0131nda hobileri, insan ili\u015fkilerini \u00f6n plana \u00e7\u0131karmam\u0131z, ya\u015fam alanlar\u0131nda cihazs\u0131z alanlar ve zamanlar yarat\u0131lmas\u0131 gerekiyor.”<\/p>\n