<\/p>\n
Son y\u0131llarda alzaym\u0131r hastalar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak ve g\u00fcnl\u00fck aktivitelerini kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in geli\u015ftirilen yapay zeka destekli ak\u0131ll\u0131 bileklikler ve GPS cihazlar\u0131, alzaym\u0131ra y\u00f6nelik \u00f6nemli \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunmaya ba\u015flad\u0131. Bu cihazlar, hastalar\u0131n sa\u011fl\u0131k durumunu izlerken, kaybolma riskini de \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131yor.<\/p>\n
AA muhabirine a\u00e7\u0131klamada bulunan Uzman Dr. O\u011fuzhan Onultan, yurt d\u0131\u015f\u0131nda alzaym\u0131ra y\u00f6nelik yapay zekayla ilgili \u00e7ok ciddi yat\u0131r\u0131mlar\u0131n var oldu\u011funa i\u015faret ederek d\u00fcnyada 16 milyon alzaym\u0131r hastas\u0131 oldu\u011funu ve 2050’de bu say\u0131n\u0131n 25 milyona \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildirdi.<\/p>\n
Ak\u0131ll\u0131 bileklikler, GPS cihazlar\u0131 ve bunlara ili\u015fkin uygulamalar\u0131n alzaym\u0131r hastalar\u0131na bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini s\u00f6yleyen Onultan, hastalar\u0131n kontrol d\u0131\u015f\u0131 hareket etme durumlar\u0131nda veya kaybolma riski kar\u015f\u0131s\u0131nda bu t\u00fcr uygulamalar\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi.<\/p>\n
Onultan, “Bu uygulamalarda sadece yer bildirimi de\u011fil, hastalar\u0131n sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131n\u0131 izleme (monit\u00f6rizasyon) da s\u00f6z konusudur. Hastan\u0131n kan gaz\u0131n\u0131, nabz\u0131n\u0131 izleyen, ila\u00e7lar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan alarm sistemleri bulunur. Bunlar ayn\u0131 zamanda hastaya geri bildirimde bulunur. Bu sistemler, hastan\u0131n d\u00fc\u015fme gibi durumlar\u0131nda bak\u0131c\u0131s\u0131na veya yak\u0131nlar\u0131na uyar\u0131 verebilir ve otomatik aramalar yapabilir. Ayr\u0131ca bu cihazlarda sadece yer bildirimi de\u011fil, hastan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 uzaktan g\u00f6zeten, hastan\u0131n g\u00fcnl\u00fck sa\u011fl\u0131k monit\u00f6rizasyonu ve ila\u00e7 al\u0131m\u0131 da gibi uygulamalar da var bu cihazlarda.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de bu t\u00fcr teknolojinin kullan\u0131m\u0131 yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na dikkati \u00e7eken Onultan, kendi hastalar\u0131ndan ve sosyal \u00e7evresinde de bu cihaz ve uygulamalar\u0131 kullananlar\u0131n var oldu\u011funu dile getirdi.<\/p>\n
Onultan, bu cihazlar\u0131n yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle yeni telefon teknolojileriyle daha kolay hale geldi\u011fine dikkati \u00e7ekerek, \u015fu bilgileri payla\u015ft\u0131:<\/p>\n
“Bu telefon teknolojileri baz\u0131 sa\u011fl\u0131k monit\u00f6rizasyonlar\u0131n\u0131 da sa\u011fl\u0131yor. Uygulamalar genellikle sadece yer bildirme ad\u0131na de\u011fil, ayn\u0131 zamanda takip edilen ki\u015filerin, hastalar\u0131n sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131n\u0131 takip edecek. Hastan\u0131n d\u00fc\u015fmesi pozisyonunda otomatik 112’yi ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131 aramak dahil. Hastan\u0131n olmamas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bir yerde olmas\u0131 dahi \u00f6zellikle alarm veren sistemler var. Tansiyon gibi s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 olanlar\u0131n hepsi takip edilecek hale getirildi ve cihazlar biraz daha \u00e7oklu fonksiyon haline geldi ve GPS \u00fczerinden geri bildirimi yapar hale geldi.”<\/p>\n
\u0130leri ya\u015ftaki hastalar\u0131n doland\u0131r\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan suistimal edildi\u011fini kaydeden Onultan, buna kar\u015f\u0131n ak\u0131ll\u0131 uygulamalarda uyar\u0131 sistemleri oldu\u011funu hat\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n
Onultan, yapay zekayla, uygulama \u00fczerinden sistemin kendini yeniledi\u011fini ve yeni bir \u00f6\u011fretide bulunabildi\u011fini belirterek, “Yapay zeka, alzaym\u0131r hastal\u0131\u011f\u0131nda ki\u015fiye \u00f6zel tedavi imkan\u0131 sunuyor. Yani o hastay\u0131 alg\u0131layarak, g\u00fcnl\u00fck al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131, kulland\u0131\u011f\u0131 ila\u00e7lar\u0131 alg\u0131layarak yap\u0131lan bir \u00f6\u011fretim i\u00e7inde sistemin kendini hastaya \u00f6zel bir tercih gibi ayarlamas\u0131na imkan tan\u0131yor. \u0130la\u00e7 tedavileri de art\u0131k ki\u015fiselle\u015fmeye ba\u015flayacak. Yapay zeka buna da \u00e7ok katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Yapay zeka, hastalar ad\u0131na hem bug\u00fcn\u00fc de\u011ferlendirmek hem de gelecek ad\u0131na risk analizi yapmak i\u00e7in \u00e7ok anlaml\u0131. Hastalardaki tedavilerin geli\u015ftirilmesi ve ki\u015fiselle\u015ftirilmesi ad\u0131na \u00e7ok \u00f6nemli.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Hasta yak\u0131nlar\u0131n\u0131n veya hastaya bakmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc ki\u015filerin zorluk \u00e7ekti\u011fine de\u011finen Onultan, yapay zekan\u0131n hastaya bakmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc olan ki\u015filere ciddi bir yard\u0131mc\u0131 ve yol g\u00f6sterici haline gelece\u011fini kaydetti.<\/p>\n
Onultan, sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda yapay zekayla ilgili d\u00fcnyan\u0131n her yerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n mevcut oldu\u011funu an\u0131msatarak, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n
“Risk analizi ad\u0131na baz\u0131 yeni geli\u015fmeler var. Yapay zekada bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme tekniklerindeki atlanabilen fark edilemeyen unsurlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karacak. Yapay zekayla, 3-5 sene sonra daha ki\u015fiye \u00f6zel her bran\u015fta, her hastal\u0131k ad\u0131na ve ki\u015finin tedavisine, risk analizine y\u00f6nelik daha \u00f6zg\u00fcn tedaviler ve te\u015fhis y\u00f6ntemleri ortaya \u00e7\u0131kacak. Birebir hastayla birlikte \u00e7al\u0131\u015fan bir sistem bu.”<\/p>\n
Yapay zekan\u0131n alzaym\u0131r hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n erken te\u015fhisinde ciddi rol oynad\u0131\u011f\u0131na vurgu yapan Onultan, yapay zekan\u0131n, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme \u00fczerine ya da kanda bulunan biyomarkerlar denilen belirte\u00e7lerle risk analizlerinde baz\u0131 yeni geli\u015fmeler sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi.<\/p>\n
Alzaym\u0131r hasta say\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7oklu\u011funun bak\u0131m ve ila\u00e7 masraflar\u0131nda ciddi bir ekonomik y\u00fck getirdi\u011fine i\u015faret eden Onultan, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131:<\/p>\n
“Bu anlamda yurt d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ok yat\u0131r\u0131m yap\u0131lan ve \u00e7ok geli\u015ftirilen bir halde. \u00d6zellikle AB’de bu konuda s\u00fcbvansiyonlar ve destekler var. Hindistan’da teknoloji hekimleri de bu alanda \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131yor. Ben \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 2-3 y\u0131l i\u00e7inde bu alanda hem umutlu hem de heyecanl\u0131y\u0131m. T\u00fcrkiye’de de bu cihazlar\u0131n \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131yor, AR-GE \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 var. Cihazlar\u0131n temelleri ayn\u0131 olsa da, programlama ve kullan\u0131m donan\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan baz\u0131 yenilikler ekleniyor. Hastayla ilgili olarak geri bildirim \u00e7e\u015fitlendik\u00e7e, geri bildirim sistemleriyle hasta yak\u0131n\u0131n\u0131n hata pay\u0131n\u0131, hastaya yap\u0131lacak tedavideki olas\u0131 hata paylar\u0131 en aza indirilecek. Yapay zekayla bunlar m\u00fcmk\u00fcn hale gelecek.”<\/p>\n