{"id":27825,"date":"2024-08-16T15:40:55","date_gmt":"2024-08-16T15:40:55","guid":{"rendered":"https:\/\/kraios.app\/news\/saglik\/2024\/08\/16\/m-cicegi-virusu-kuresel-mercek-altinda\/"},"modified":"2024-08-16T15:40:55","modified_gmt":"2024-08-16T15:40:55","slug":"m-cicegi-virusu-kuresel-mercek-altinda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kraios.app\/news\/saglik\/2024\/08\/16\/m-cicegi-virusu-kuresel-mercek-altinda\/","title":{"rendered":"M \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc k\u00fcresel mercek alt\u0131nda"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<div>\n<p>DS\u00d6 Genel Direkt\u00f6r\u00fc Tedros Adhanom Ghebreyesus&#8217;un, &#8220;DS\u00d6 Acil Durum Komitesi bug\u00fcn topland\u0131 ve bana (M \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fcyle ilgili) durumun uluslararas\u0131 \u00f6neme sahip bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 acil durumu olu\u015fturdu\u011fu tavsiye g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bildirdi. Bu tavsiyeyi kabul ettim.&#8221; a\u00e7\u0131klamas\u0131, bir\u00e7ok \u00fclkede endi\u015feyle kar\u015f\u0131land\u0131.<\/p>\n<p>Afrika Birli\u011fi Hastal\u0131k Kontrol ve \u00d6nleme Merkezinin (Africa CDC) payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 verilere g\u00f6re, Afrika&#8217;da 13 \u00fclkede M \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc vakas\u0131na rastland\u0131.<\/p>\n<p>Bu \u00fclkeler G\u00fcney Afrika, Kenya, Ruanda, Uganda, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Burundi, Orta Afrika Cumhuriyeti, Kongo Cumhuriyeti, Kamerun, Nijerya, Fildi\u015fi Sahili, Gana ve Liberya.<\/p>\n<p>Afrika CDC&#8217;ye g\u00f6re, 13 Afrika \u00fclkesinde vaka say\u0131s\u0131 17 bin 541 olurken hastal\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 517 \u00f6l\u00fcm kay\u0131tlara ge\u00e7ti. Temmuz sonu itibar\u0131yla 2023&#8217;\u00fcn ayn\u0131 d\u00f6nemine k\u0131yasla vaka say\u0131lar\u0131nda y\u00fczde 160&#8217;l\u0131k bir art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>M \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fcnden kaynakl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin y\u00fczde 97&#8217;si Kongo Demokratik Cumhuriyetinde ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n<h3>\u0130sve\u00e7, Avustralya ve Pakistan&#8217;da da g\u00f6r\u00fcld\u00fc<\/h3>\n<p>M \u00e7i\u00e7e\u011fi, \u015fu anda Afrika k\u0131tas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u00fc\u00e7 \u00fclkede g\u00f6r\u00fcld\u00fc. 2024&#8217;te ilk kez \u0130sve\u00e7, Avustralya ve Pakistan&#8217;da da tespit edilen M \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc toplam \u00fclke say\u0131s\u0131 16 oldu.<\/p>\n<p>Vaka say\u0131lar\u0131 \u015fu ana kadar Avustralya&#8217;da 93, Pakistan&#8217;da 3 ve \u0130sve\u00e7&#8217;te 1 olarak a\u00e7\u0131kland\u0131.<\/p>\n<h3>A\u015f\u0131 faaliyetleri<\/h3>\n<p>\u00c7e\u015fitli \u00fclkelerin sa\u011fl\u0131k kurumlar\u0131n\u0131n payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bilgilere g\u00f6re, \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 kullan\u0131lan a\u015f\u0131lar\u0131n M \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc i\u00e7in de etkin koruma sa\u011flayabilece\u011fi ifade ediliyor.<\/p>\n<p>ABD Hastal\u0131k Kontrol ve Korunma Merkezleri&#8217;nin sitesinde, JYNNEOS a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n M \u00e7i\u00e7e\u011fi riskini azaltmada etkili oldu\u011fu belirtiliyor. En etkili y\u00f6ntem olarak 28 g\u00fcn arayla iki doz uygulama tavsiye ediliyor.<\/p>\n<p>Avrupa Birli\u011fi (AB) Komisyonu&#8217;nun internet sitesinde de &#8220;MVA-BN&#8221; veya &#8220;Modifiye A\u015f\u0131 Ankara-Bavarian Nordic&#8221;, AB ve \u0130ngiltere&#8217;de onayl\u0131 tek M \u00e7i\u00e7e\u011fi a\u015f\u0131s\u0131 oldu\u011fu ifade ediliyor. Bu a\u015f\u0131n\u0131n ABD ve \u0130svi\u00e7re&#8217;de JYNNEOS, Kanada&#8217;da IMVAMUNE ismiyle pazarland\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor. A\u015f\u0131 18 ya\u015f ve \u00fcst\u00fc ki\u015filer i\u00e7in kullan\u0131labiliyor.<\/p>\n<p>Avustralya Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n internet sitesinde de M \u00e7i\u00e7e\u011fine kar\u015f\u0131 JYNNEOS ve ACAM2000 a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n kullan\u0131labilece\u011fi belirtiliyor. ACAM2000&#8217;in 12 ayl\u0131ktan k\u00fc\u00e7\u00fck bebekler i\u00e7in kullan\u0131m\u0131n\u0131n uygun olmad\u0131\u011f\u0131 aktar\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>DS\u00d6, 9 A\u011fustos&#8217;ta a\u015f\u0131 \u00fcreticilerine yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131da acil kullan\u0131m listesine y\u00f6nelik s\u00fcrecin ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. DS\u00d6 ayr\u0131ca iki a\u015f\u0131n\u0131n Acil Kullan\u0131m Listesi i\u00e7in de\u011ferlendirildi\u011fini duyurmu\u015ftu.<\/p>\n<h3>Afrika Birli\u011fi 23 milyondan fazla a\u015f\u0131 dozu temin etmeyi planl\u0131yor<\/h3>\n<p>Afrika Birli\u011fi Hastal\u0131k Kontrol ve \u00d6nleme Merkezi (Africa CDC) Genel Direkt\u00f6r\u00fc Jean Kaseya, d\u00fcn M \u00e7i\u00e7e\u011fi salg\u0131n\u0131yla m\u00fccadele i\u00e7in temin etmeyi planlad\u0131klar\u0131 a\u015f\u0131 dozunun 23 milyondan fazla olaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n<p>Kaseya, salg\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131yla 10 milyon doz a\u015f\u0131 temin ettiklerini, y\u0131l sonuna kadar 23 milyon dozdan fazla a\u015f\u0131ya ula\u015fmay\u0131 hedeflediklerini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan, Avrupa Sa\u011fl\u0131k Acil Durum Haz\u0131rl\u0131k ve M\u00fcdahale \u0130daresi (HERA), Afrika CDC&#8217;ye 215 bin doz MVA-BN a\u015f\u0131s\u0131 ba\u011f\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu.<\/p>\n<h3>M \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc nedir?<\/h3>\n<p>DS\u00d6&#8217;ye g\u00f6re, M \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc, Poxviridae adl\u0131 vir\u00fcs ailesine ve Orthopoxvirus cinsine ait &#8220;maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi&#8221; vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn neden oldu\u011fu viral bir hastal\u0131k.<\/p>\n<p>M \u00e7i\u00e7e\u011fi ilk olarak 1958&#8217;de Danimarka&#8217;da ara\u015ft\u0131rma ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lan maymunlarda ke\u015ffedildi. 1970&#8217;te Kongo Demokratik Cumhuriyeti&#8217;nde 9 ayl\u0131k bir erkek \u00e7ocukta g\u00f6r\u00fclen vir\u00fcs, &#8220;insanlarda bildirilen ilk mpox vakas\u0131&#8221; olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti. Vir\u00fcs\u00fcn o d\u00f6nem yay\u0131l\u0131m\u0131 Bat\u0131 ve Orta Afrika \u00fclkeleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131.<\/p>\n<p>Hastal\u0131\u011f\u0131n yayg\u0131n belirtileri aras\u0131nda y\u00fcksek ate\u015f, ba\u015f, s\u0131rt ve kas a\u011fr\u0131s\u0131, lenf bezlerinde \u015fi\u015flik, yorgunluk, \u00fc\u015f\u00fcme, titreme ve ciltte su \u00e7i\u00e7e\u011fine benzer kabarc\u0131klar yer al\u0131yor.<\/p>\n<p>M \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc fare ve sincap gibi kemirgen hayvanlardan veya enfekte olmu\u015f bireylerden bula\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>Vir\u00fcs\u00fcn neden oldu\u011fu v\u00fccut d\u00f6k\u00fcnt\u00fclerine dokunmak, bu d\u00f6k\u00fcnt\u00fclerin bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 giysi, \u00e7ar\u015faf, havlu ve benzeri e\u015fyalar\u0131 kullanmak ve v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131yla temas etmek en \u00f6nemli bula\u015f nedenleri aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n<h3>Vakalar\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 hafif ge\u00e7iyor<\/h3>\n<p>\u0130lk belirtiler vir\u00fcs\u00fc kapt\u0131ktan 5 ila 21 g\u00fcn i\u00e7erisinde ortaya \u00e7\u0131kabiliyor. M \u00e7i\u00e7e\u011finin laboratuvarda do\u011frulamas\u0131 cilt lezyon bulgusunun test edilmesiyle yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>\u00d6zel bir tedavi y\u00f6ntemi olmayan hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisi destekleyici bak\u0131m ve antiviral ila\u00e7larla yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>\u00c7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in geli\u015ftirilen ve baz\u0131 \u00fclkelerde kullan\u0131m\u0131 onaylanan a\u015f\u0131lar ve tedaviler, baz\u0131 durumlarda M \u00e7i\u00e7e\u011fi i\u00e7in de kullan\u0131labiliyor.<\/p>\n<p>Vakalar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131 hafif ge\u00e7iriyor ve birka\u00e7 hafta i\u00e7inde sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fuyor.<\/p>\n<h3>M \u00e7i\u00e7e\u011finin 2 genetik t\u00fcr\u00fc bulunuyor<\/h3>\n<p>M \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn iki genetik t\u00fcr\u00fc bulunuyor. Bunlar &#8220;Klad I ve Klad II&#8221; olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor. &#8220;Klad I&#8221; genellikle Orta ve Do\u011fu Afrika&#8217;da g\u00f6r\u00fclen, daha ciddi hastal\u0131klara ve \u00f6l\u00fcme neden olan bir mpox t\u00fcr\u00fc. Bat\u0131 Afrika&#8217;ya \u00f6zg\u00fc olan ve daha hafif M \u00e7i\u00e7e\u011fi t\u00fcr\u00fc olan &#8220;Klad II&#8221; ise 2022&#8217;deki salg\u0131na neden olmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Mevcut salg\u0131nda g\u00f6r\u00fclen &#8220;Klad 1b&#8221;nin ise yeni ve daha \u015fiddetli olan bir vir\u00fcs t\u00fcr\u00fc oldu\u011fu belirtiliyor. Klad 1b, Kongo Demokratik Cumhuriyeti&#8217;nin do\u011fu kesimleri ve kom\u015fu \u00fclkelerde daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<h3>DS\u00d6, Temmuz 2022&#8217;de k\u00fcresel acil durum ilan etmi\u015fti<\/h3>\n<p>DS\u00d6, 21 Temmuz 2022&#8217;de M \u00e7i\u00e7e\u011fi salg\u0131n\u0131yla ilgili &#8220;k\u00fcresel acil durum&#8221; ilan etmi\u015fti. 10 ay sonra sa\u011fl\u0131k krizinin kontrol alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 belirtilerek, acil durum sona erdirilmi\u015fti.<\/p>\n<p>Afrika Birli\u011fi, Afrika \u00fclkelerinde h\u0131zla yay\u0131lan M \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fcne kar\u015f\u0131 k\u0131ta \u00e7ap\u0131nda halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in acil durum ilan edildi\u011fini belirtmi\u015fti.<\/p>\n<h3>M \u00e7i\u00e7e\u011fi \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc m\u00fc?<\/h3>\n<p>DS\u00d6 S\u00f6zc\u00fcs\u00fc Margaret Harris, M \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn eskisinden daha h\u0131zl\u0131 yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00fcksek \u00f6l\u00fcm oran\u0131na sahip oldu\u011funu dile getirerek, hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6zellikle ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi zay\u0131f olanlar ve \u00e7ocuklar i\u00e7in daha tehlikeli oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n<p>Harris, M \u00e7i\u00e7e\u011fi i\u00e7in \u015fu anda belirli bir tedavinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak destekleyici tedavilerin bu vir\u00fcse yakalanan hastalar i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti.<\/p>\n<p>M \u00e7i\u00e7e\u011fi, genellikle 2-4 hafta i\u00e7erisinde kendili\u011finden iyile\u015fiyor. Ancak ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 bask\u0131lanm\u0131\u015f ki\u015filerde ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklarda hastal\u0131k a\u011f\u0131r seyredebiliyor.<\/p>\n<p>Genel olarak hastalananlardan \u00e7o\u011funlu\u011funu k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftaki \u00e7ocuklar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu y\u00fczde 3 ile 6&#8217;s\u0131 kaybediliyor ve hastal\u0131\u011f\u0131n Orta Afrika alt tipinde \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck y\u00fczde 11&#8217;e kadar \u00e7\u0131kabiliyor.<\/p>\n<h3>DS\u00d6&#8217;den vir\u00fcs\u00fcn yay\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in uyar\u0131lar<\/h3>\n<p>DS\u00d6, vir\u00fcse yakalanan ki\u015filere m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar evlerinde izole olma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunarak d\u00f6k\u00fcnt\u00fcler sonlanana kadar maske takmay\u0131 \u00f6nerdi.<\/p>\n<p>Cildin kuru ve a\u00e7\u0131k tutulmas\u0131 gerekti\u011fini belirten DS\u00d6, ellerin s\u0131k s\u0131k dezenfekte edilmesi gerekti\u011fini, \u200b\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b\u200bba\u015fkalar\u0131yla temastan ka\u00e7\u0131nman\u0131n faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n<h3>Vir\u00fcs\u00fcn ad\u0131 &#8220;ayr\u0131mc\u0131l\u0131k&#8221; nedeniyle de\u011fi\u015ftirildi<\/h3>\n<p>M \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc insanlarda ilk kez 1970&#8217;de g\u00f6r\u00fclse de canl\u0131larda ilk ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 1958&#8217;deydi. Bir ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in kullan\u0131lan maymun kolonilerinde \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131na benzer belirtilerin g\u00f6r\u00fclmesiyle tespit edilen vir\u00fcs, 2022&#8217;ye kadar &#8220;maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi (monkeypox)&#8221; olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>DS\u00d6, 2022&#8217;de \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131k kayg\u0131s\u0131yla vir\u00fcs\u00fcn ismini &#8220;mpox&#8221; olarak de\u011fi\u015ftirdi.<\/p>\n<p>\u00d6rg\u00fct ayr\u0131ca vir\u00fcs\u00fcn &#8220;Bat\u0131 Afrika&#8221;, &#8220;Kongo Havzas\u0131&#8221;, &#8220;Orta Afrika&#8221; ismini ta\u015f\u0131yan alt t\u00fcrlerinin de yeniden adland\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verdi.<\/p>\n<p>                            <span class=\"detay-foto-editor\">&#13;<br \/>\n                                <a href=\"https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/p\/abonelik-talep-formu\/1001\" target=\"_blank\" style=\"font-size:12px; color:#444; text-decoration:none;\" rel=\"noopener\">&#13;<br \/>\n                                    Anadolu Ajans\u0131 web sitesinde, AA Haber Ak\u0131\u015f Sistemi (HAS) \u00fczerinden abonelere sunulan haberler, \u00f6zetlenerek yay\u0131mlanmaktad\u0131r. <b style=\"color:#1897F7\">Abonelik i\u00e7in l\u00fctfen ileti\u015fime ge\u00e7iniz.<\/b>&#13;<br \/>\n                                <\/a>&#13;<br \/>\n                            <\/span>\n                        <\/div>\n<p><script>\n\t  window.fbAsyncInit = function() {\n\t\tFB.init({\n\t\t  appId: '1855843514662870',\n\t\t  status : true, \/\/ check login status\n\t\t  cookie : true, \/\/ enable cookies to allow the server to access the session\n\t\t  xfbml  : true  \/\/ parse XFBML\n\t\t});\n\t  };<\/p>\n<p>\t  (function() {\n\t\tvar e = document.createElement('script');\n\t\te.src=\"https:\/\/connect.facebook.net\/tr_TR\/all.js\";\n\t\te.async = true;\n\t\tdocument.getElementById('fb-root').appendChild(e);\n\t  }());\n    <\/script><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>DS\u00d6 Genel Direkt\u00f6r\u00fc Tedros Adhanom Ghebreyesus&#8217;un, &#8220;DS\u00d6 Acil Durum Komitesi bug\u00fcn topland\u0131 ve bana (M \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fcyle ilgili) durumun uluslararas\u0131 \u00f6neme sahip bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 acil durumu olu\u015fturdu\u011fu tavsiye g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bildirdi. Bu tavsiyeyi kabul ettim.&#8221; a\u00e7\u0131klamas\u0131, bir\u00e7ok \u00fclkede endi\u015feyle kar\u015f\u0131land\u0131. Afrika Birli\u011fi Hastal\u0131k Kontrol ve \u00d6nleme Merkezinin (Africa CDC) payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 verilere g\u00f6re, Afrika&#8217;da 13 \u00fclkede [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":27826,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[46],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27825"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27825"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27825\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27826"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27825"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27825"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27825"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}