<\/p>\n
Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi Molek\u00fcler Biyoloji ve Genetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Necla Birg\u00fcl \u0130yison, \u0130stanbul’da yayg\u0131n g\u00f6r\u00fclen ve yumurtalar\u0131n\u0131 s\u0131\u011f sulara b\u0131rakan Asya kaplan sivrisine\u011finin \u0131s\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ki\u015filerde alerjik reaksiyona yol a\u00e7abildi\u011fini belirterek, buna kar\u015f\u0131 belediyelerin ila\u00e7lamalar\u0131 art\u0131rmalar\u0131n\u0131, vatanda\u015flar\u0131n da balkon ve bah\u00e7elerinde su b\u0131rakmamaya dikkat etmelerini \u00f6nerdi.<\/p>\n
Asya kaplan sivrisine\u011fine kar\u015f\u0131 uzun vadeli ve \u00e7evre dostu bir \u00e7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fcten \u0130yison, bu t\u00fcr\u00fcn T\u00fcrkiye’deki pop\u00fclasyonu ve \u00f6zelliklerine ili\u015fkin AA muhabirine de\u011ferlendirmelerde bulundu.<\/p>\n
Do\u00e7. Dr. \u0130yison, Asya kaplan sivrisine\u011finin giysilerin \u00fczerinden \u0131s\u0131rabildi\u011fini, nematod, parazit ve vir\u00fcs ta\u015f\u0131yabildi\u011fi i\u00e7in “sar\u0131humma” “dang hummas\u0131”, “zika”, “chikungunya”, “Bat\u0131 Nil vir\u00fcs\u00fc” gibi hastal\u0131klar\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131nda etkili oldu\u011funu ancak bu hastal\u0131klara dair hen\u00fcz T\u00fcrkiye’de bir vakaya rastlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n
\u00d6zellikleri nedeniyle “agresif bir t\u00fcr” olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 Asya kaplan sivrisine\u011fine dair bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve yeni geli\u015fmeleri takip etti\u011fini aktaran \u0130yison, “\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi de bu sivrisineklerin geli\u015fimini sa\u011fl\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc havalar \u0131s\u0131nd\u0131k\u00e7a h\u0131zl\u0131 geli\u015fim g\u00f6steriyor ve b\u0131rakt\u0131klar\u0131 yumurta say\u0131s\u0131 daha \u00e7ok art\u0131yor. Say\u0131lar\u0131 art\u0131nca tabii daha fazla insana zarar verebiliyor.” de\u011ferlendirmesini yapt\u0131.<\/p>\n
Bu sivrisine\u011fin G\u00fcney Amerika’dan yap\u0131lan ticari al\u0131\u015fveri\u015fler s\u0131ras\u0131nda, gemi vas\u0131tas\u0131yla geldi\u011fi T\u00fcrkiye’de ilk kez 2011’de Trakya’da, 2017’de Karadeniz’de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve ard\u0131ndan \u0130stanbul ile farkl\u0131 b\u00f6lgelere yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten \u0130yison, invaziv bir t\u00fcr oldu\u011fu i\u00e7in ortama \u00e7abuk adapte olup orada \u00e7o\u011falabildi\u011fini dile getirdi.<\/p>\n
Do\u00e7. Dr. Necla Birg\u00fcl \u0130yison, Asya kaplan sivrisine\u011finin \u0131s\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ki\u015filerde yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiye ili\u015fkin, \u015fu bilgileri verdi:<\/p>\n
“Is\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ki\u015filerde alerjik reaksiyonlara yol a\u00e7abiliyor. \u00d6ncelikle kas\u0131lma meydana geliyor. Sonra k\u0131zarma olu\u015fuyor belirli bir b\u00f6lgede. Bunu nas\u0131l giderebiliriz? K\u0131zar\u0131kl\u0131k olu\u015fan b\u00f6lgeye buz koyabiliriz. Bu hem iltihab\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 hem de ka\u015f\u0131nt\u0131y\u0131 engelleyebilir. Antihistaminik merhemler de kullan\u0131labilir. Belirtiler ge\u00e7mezse doktora gidilmelidir. E\u011fer sinek bo\u011faz b\u00f6lgesini \u0131s\u0131r\u0131rsa, bu \u015fi\u015flik meydana getirdi\u011fi i\u00e7in \u00e7ok tehlikeli olabiliyor. Bu gibi durumlarda hemen doktora ba\u015fvurulmas\u0131 gerekiyor.”<\/p>\n
Bu t\u00fcr\u00fcn yumurtalar\u0131n\u0131 su birikintilerine b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden \u0130yison, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n
“Yumurtalar\u0131n\u0131 genelde s\u0131\u011f sulara b\u0131rak\u0131yorlar ve oradan yay\u0131l\u0131yorlar. Dereler, a\u00e7\u0131k alandaki su birikintileri, su kanallar\u0131, bidonlar, havuzlar bu sivrisineklerin yumurtalar\u0131n\u0131 b\u0131rakabilece\u011fi yerler aras\u0131nda. Yumurtalar zamanla geli\u015fiyor, geli\u015fmelerinin ard\u0131ndan onlar da tekrar yumurta b\u0131rak\u0131yorlar. Uygun ko\u015fullarda 1 hafta i\u00e7erisinde \u00e7o\u011falabilirler. Bir kerede yakla\u015f\u0131k 50 yumurta b\u0131rakabiliyorlar. Bu nedenle, d\u0131\u015far\u0131daki su birikintileri \u00f6nlenmeli. Yurt d\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmaya ait makalede, su birikintileri olan ve olmayan bir yerde bu sivrisineklerden kaynakl\u0131 sar\u0131humma, dang hummas\u0131 hastal\u0131klar\u0131n\u0131n ne kadar yayg\u0131n oldu\u011funa bak\u0131lm\u0131\u015f. Makalede, bu su birikintileri kalkt\u0131\u011f\u0131nda bu hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fczde 50-60 azald\u0131\u011f\u0131 bildirilmi\u015f.”<\/p>\n
Do\u00e7. Dr. \u0130yison, bu t\u00fcr\u00fcn \u015fu anda \u0130stanbul’daki yayg\u0131nl\u0131k durumu ve yap\u0131lmas\u0131 gerekenler hakk\u0131nda da \u015fu de\u011ferlendirmelerde bulundu:<\/p>\n
“\u015eu anda \u0130stanbul’da yayg\u0131n. Sar\u0131yer’de, Beykoz’da yo\u011fun \u015fekilde g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ancak bence iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle art\u0131k her yere yay\u0131l\u0131yor. Belediyeler ila\u00e7lamalar\u0131 art\u0131rabilir, belirli b\u00f6lgelerde daha fazla ila\u00e7lama yapabilir. Vatanda\u015flar da balkonlar\u0131nda, bah\u00e7elerinde veya \u00e7evrelerinde su b\u0131rakmamaya, su birikintilerine dikkat edebilirler.”<\/p>\n
Asya kaplan sivrisine\u011fine y\u00f6nelik ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri \u00e7al\u0131\u015fmalardan da bahseden \u0130yison, “Genellikle sivrisineklere kar\u015f\u0131 ayn\u0131 ilac\u0131n uzun s\u00fcre kullan\u0131lmas\u0131 bu ilaca kar\u015f\u0131 diren\u00e7 geli\u015ftirmelerine neden olmaktad\u0131r. Bu nedenle sivrisineklerin ila\u00e7lara ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazanma yollar\u0131n\u0131 molek\u00fcler d\u00fczeyde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Bu sayede etkili bir y\u00f6ntem geli\u015ftirip daha fazla yay\u0131lmalar\u0131na engel olmay\u0131 hedefliyoruz.” \u015feklinde konu\u015ftu. <\/p>\n