<\/p>\n
Muharrem ay\u0131n\u0131n bir gelene\u011fi olan, bereket, payla\u015fma, birlik ve beraberli\u011fin simgesi a\u015furenin sa\u011fl\u0131\u011fa faydalar\u0131n\u0131, beslenme uzmanlar\u0131 AA muhabirine de\u011ferlendirdi.<\/p>\n
\u0130stinye \u00dcniversitesi Beslenme ve Diyetetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc Dr. \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Elif G\u00fcner, dini ve k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan \u00e7ok \u00f6nemli yere sahip a\u015furenin \u00fcretimi ve t\u00fcketimi a\u015famas\u0131nda dikkat edilmesi gereken noktalar\u0131n bulundu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
A\u015furenin sa\u011fl\u0131\u011fa faydalar\u0131na ili\u015fkin bilgi veren G\u00fcner, sadece bitkisel kaynaklardan olu\u015ftu\u011fu i\u00e7in kolesterol i\u00e7ermedi\u011fini kaydetti.<\/p>\n
G\u00fcner, tah\u0131l, baklagil ve sert kabuklu yemi\u015fleri i\u00e7eren a\u015furenin neredeyse etteki kadar y\u00fcksek kaliteli proteine sahip oldu\u011funa dikkati \u00e7ekerek, “Bu da farkl\u0131 nedenlerle et t\u00fcketmeyi tercih etmeyen vegan ya da vejetaryen bireyler i\u00e7in \u00f6nemli bir alternatif olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.” dedi.<\/p>\n
Bu tatl\u0131n\u0131n orijinal tarifinde \u015feker yer alsa da \u00f6zellikle diyabet hastas\u0131 veya ins\u00fclin direnci olan, obezite gibi farkl\u0131 nedenlerle \u015feker t\u00fcketimini k\u0131s\u0131tlamas\u0131 gereken bireyler i\u00e7in \u015feker i\u00e7eri\u011finin azalt\u0131labilece\u011fini anlatan G\u00fcner, tatland\u0131rman\u0131n taze meyvelerle sa\u011flanabilece\u011fini dile getirdi.<\/p>\n
G\u00fcner, a\u015furede, baklagiller, sert kabuklu yemi\u015fler ve tam tah\u0131llar\u0131n bir arada olmas\u0131 sayesinde y\u00fcksek miktarda lif al\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun da bireyleri hem kab\u0131zl\u0131\u011fa hem de kardiyovask\u00fcler hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 uzun vadede korudu\u011funu aktard\u0131.<\/p>\n
A\u015furenin yaz aylar\u0131nda besleyici ve serin bir ana \u00f6\u011f\u00fcn alternatifi olarak da tercih edilebilece\u011fini belirten G\u00fcner, sa\u011fl\u0131\u011fa di\u011fer faydalar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralad\u0131:<\/p>\n
“Yap\u0131s\u0131ndaki tam tah\u0131llar, sert kabuklu yemi\u015fler ve meyvelerden dolay\u0131 i\u00e7erisindeki fitokimyasallarla ili\u015fkili olarak bir\u00e7ok kronik hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flayabiliyor. Kuru meyveler, sert kabuklu yemi\u015fler ve baklagillerdeki A vitaminleri, magnezyum, \u00e7inko; taze meyvelerle zenginle\u015ftirirsek yine C vitamini i\u00e7erikleriyle ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin de g\u00fc\u00e7lendirilmesinde etkili oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.”<\/p>\n
G\u00fcner, a\u015fureyi haz\u0131rlarken ve t\u00fcketirken dikkat edilmesi gereken noktalara ili\u015fkin \u015fu de\u011ferlendirmelerde bulundu:<\/p>\n
“Orijinal tarifte bu\u011fday bulundu\u011fu i\u00e7in \u00e7\u00f6lyak ya da gl\u00fcten hassasiyeti olan bireyler bunu revize edebilirler. Bu\u011fday yerine pirin\u00e7 gibi gl\u00fcten i\u00e7ermeyen \u00fcr\u00fcnleri kullanabilirler. Standart bir a\u015fure tarifi maalesef \u00e7\u00f6lyakl\u0131 bireyler i\u00e7in uygun olmayacakt\u0131r. Orijinal tariflerimizde ‘Baklagilleri bir g\u00fcn \u00f6nceden suda bekletelim, ha\u015flay\u0131p suyunu s\u00fczelim.’ gibi bir uygulama \u00f6nerilse de bunlar\u0131n suyunu s\u00fczd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde mineral ve vitaminlerde ciddi kay\u0131plar meydana gelebiliyor. O y\u00fczden baklagilleri az suda suyunu \u00e7ektirerek pi\u015firebiliriz. \u0130\u00e7erisindeki \u015feker oran\u0131n\u0131 minimum d\u00fczeyde tutup, \u015feker i\u00e7eri\u011fini meyvelerden sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015farak enerjisini ve basit \u015feker i\u00e7eri\u011fini azaltabiliriz.”<\/p>\n
Baz\u0131 tariflerde a\u015furede \u015feker yerine bal, pekmez kullan\u0131labilece\u011finin s\u00f6ylendi\u011fini ancak bunlar\u0131n y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klarda kanserojen bile\u015fenler olu\u015fturabilece\u011fi i\u00e7in kaynat\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini anlatan G\u00fcner, bu \u00fcr\u00fcnlerin a\u015fure pi\u015ftikten sonra i\u00e7ine eklenmesi gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi.<\/p>\n
G\u00fcner, farkl\u0131 y\u00f6relerde a\u015fureye susam, f\u0131nd\u0131k, f\u0131st\u0131k, \u00e7am f\u0131st\u0131\u011f\u0131 gibi \u00fcr\u00fcnler kat\u0131labildi\u011finden bahsederek, bunlar alerjen \u00fcr\u00fcnler oldu\u011fundan t\u00fcketicilerin mutlaka tatl\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fini incelemesi gerekti\u011fini ifade etti.<\/p>\n
Dr. \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Elif G\u00fcner, a\u015fure ikram edilirken al\u00fcminyum kaplar yerine cam ya da porselen tercih edilmesi gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi.<\/p>\n
Al\u00fcminyumun y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klarda besine a\u011f\u0131r metal ge\u00e7i\u015fine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten G\u00fcner, e\u011fer a\u015fure sunumunda al\u00fcminyum kap kullan\u0131lacaksa, tatl\u0131n\u0131n so\u011fuduktan sonra porsiyonlanmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi.<\/p>\n
Memorial Bah\u00e7elievler Hastanesinden Uzman Diyetisyen Asl\u0131han Altunta\u015f da sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00f6\u011f\u00fcn olan ve v\u00fccuda faydalar\u0131 bulunan a\u015fureyi t\u00fcketirken, her besinde oldu\u011fu gibi dikkat edilmesi gereken kurallar bulundu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
Bedenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olabilmesi i\u00e7in bitkisel kaynakl\u0131 besin \u00e7e\u015fitlili\u011fine ihtiya\u00e7 duydu\u011funu, a\u015furenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131ndaki en \u00f6nemli fakt\u00f6r\u00fcn de bol malzeme \u00e7e\u015fitlili\u011fi i\u00e7ermesi oldu\u011funu belirten Altunta\u015f, nohut, kuru fasulye gibi bakliyatlar, bu\u011fday gibi tah\u0131llar, ya\u011fl\u0131 tohumlar ile kurutulmu\u015f meyvelerden olu\u015fan a\u015furenin, diyetisyenlerce “Her g\u00fcn beslenmenizde bulundurun.” diye \u00f6nerilen malzemeleri tek kasede sundu\u011funu anlatt\u0131.<\/p>\n
Altunta\u015f, a\u015furedeki malzemelerin sa\u011fl\u0131\u011fa faydalar\u0131na dair \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“En \u00f6nemlisi kalp dostu olmas\u0131. Kalp dostu yeni beslenme modellerinden Portfolio diyeti; ‘G\u00fcnde 45-50 gram kuruyemi\u015f yiyelim, \u00f6zellikle de f\u0131nd\u0131k-badem olsun. G\u00fcnde 15-20 gram lif yiyelim -bu lifleri de a\u015furedeki nohut, kuru fasulye, bu\u011fday, ya\u011fl\u0131 tohum, meyvelerin tamam\u0131ndan al\u0131yoruz- g\u00fcnde 35-50 gram baklagil yiyelim.’ der. Bir kase a\u015fure yedi\u011fimizde, k\u00f6t\u00fc kolesterol dedi\u011fimiz LDL’yi d\u00fc\u015f\u00fcren, kardiyovask\u00fcler hastal\u0131klar\u0131n risk fakt\u00f6rlerini azaltan bu kalp dostu diyetin de \u00f6nerdi\u011fi kuruyemi\u015f, baklagil ve lif \u00e7e\u015fitlili\u011fini alm\u0131\u015f oluyoruz.”<\/p>\n
A\u015furenin ba\u011f\u0131rsak dostu da oldu\u011funu \u00e7\u00fcnk\u00fc liflerin kab\u0131zl\u0131\u011fa iyi geldi\u011fini s\u00f6yleyen Altunta\u015f, ancak baz\u0131 insanlarda baklagillerin kab\u0131zl\u0131\u011f\u0131 tetikleyebildi\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulunarak, bu nedenle kab\u0131zl\u0131k yapabilen irritabl ba\u011f\u0131rsak sendromu, crohn ya da \u00fclseretif gibi hastal\u0131klar\u0131 olan ki\u015filerin, \u00f6zellikle s\u0131k atak ge\u00e7irdikleri d\u00f6nemdelerse a\u015fure t\u00fcketmeden \u00f6nce doktor ya da diyetisyenlerine dan\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00f6nerdi.<\/p>\n
Altunta\u015f, gl\u00fcten alerjisi, \u00e7\u00f6lyak hastal\u0131\u011f\u0131 olan ki\u015filerin a\u015furede gl\u00fcten i\u00e7ermeyen karabu\u011fday kullanabilece\u011fini dile getirdi.<\/p>\n
Bu\u011fday ve bakliyat\u0131n magnezyumdan zengin oldu\u011funu, tam tah\u0131l olan bu\u011fdayla B grubu vitaminleri ile lif al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan Altunta\u015f, ayr\u0131ca ya\u011fl\u0131 tohumlarda ve bu\u011fdayda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir antioksidan olan E vitamini bulundu\u011fu bilgisini payla\u015ft\u0131.<\/p>\n
E vitamininin \u00e7ok y\u00fcksek bir antioksidan oldu\u011funu, damarlar\u0131 koruyarak, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fini aktaran Altunta\u015f, “E vitamini, reaktif oksijen t\u00fcrleri dedi\u011fimiz v\u00fccudumuzun kendili\u011finden \u00fcretti\u011fi baz\u0131 oksijen t\u00fcrleri vard\u0131r. Bunlar artarsa kalp hastal\u0131klar\u0131na ya da v\u00fccuttaki ba\u015fka bir\u00e7ok hastal\u0131\u011fa da temel olu\u015ftururlar. Bunlar\u0131 s\u00fcp\u00fcr\u00fcc\u00fc \u00f6zelli\u011fe sahiptir.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Altunta\u015f, ins\u00fclin direnci ya da \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131 olanlar\u0131n a\u015fure t\u00fcketmesine y\u00f6nelik de\u011ferlendirmesinde, “\u0130\u00e7eri\u011fi sa\u011fl\u0131kl\u0131 olsa bile a\u015furede \u015feker kullan\u0131yoruz. Esmer \u015feker, pekmez, bal ya da organik pekmez de koysak bunlar kan \u015fekerini h\u0131zl\u0131 y\u00fckseltir. Ki\u015fide \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131, karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 varsa, a\u015fureyi de haftada 1-2 kez t\u00fcketecekse, kan \u015fekerlerini \u00f6l\u00e7\u00fcp, gerekiyorsa ins\u00fclinini ona g\u00f6re yap\u0131p t\u00fcketmesi gerekiyor.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n