<\/p>\n
Bezmialem Vak\u0131f \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dal\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Cengiz K\u00f6ksal, AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede, kalp ve damar sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkileyen en \u00f6nemli risk fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn, v\u00fccuttaki veya kalpteki damarlar\u0131n i\u00e7ine “p\u0131ht\u0131” oturmas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
K\u00f6ksal, kalp ve damar sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n gen\u00e7 ya\u015flarda da problem ve tehdit olu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na de\u011finerek, risk fakt\u00f6rlerini, \u00e7ok fazla bilgisayar ba\u015f\u0131nda vakit ge\u00e7irilmesi, ofislerde aya\u011f\u0131n sark\u0131t\u0131larak oturulmas\u0131, mesleki olarak ayakta hareketsiz durmak zorunda kal\u0131nmas\u0131 ve 12-13 saat s\u00fcren uzun yolculuklar \u015feklinde s\u0131ralad\u0131.<\/p>\n
Prof. Dr. K\u00f6ksal, p\u0131ht\u0131 atmas\u0131n\u0131n nedenlerine ili\u015fkin de \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n
“Sorun \u015fu, kalp temiz kan\u0131 pompal\u0131yor. Temiz kan v\u00fccuda yay\u0131l\u0131yor. Oksijeni b\u0131rak\u0131p, kirli kan olarak tekrar akci\u011ferlere gidip temizlenmesi gerekiyor. Bacaklardan akci\u011fere kadar giden yolda yer \u00e7ekimi bizi a\u015fa\u011f\u0131ya \u00e7ekti\u011fi i\u00e7in buna bald\u0131r kaslar\u0131 yard\u0131mc\u0131 oluyor. Bald\u0131r kaslar\u0131 t\u0131pk\u0131 bir pompa gibi kirli kan\u0131 akci\u011ferlere pompal\u0131yor ve orada kan temizleniyor. E\u011fer bald\u0131r kaslar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmazsak, yani saatlerce bilgisayar kar\u015f\u0131s\u0131nda vakit ge\u00e7irirsek, masaba\u015f\u0131nda oturup aya\u011f\u0131m\u0131z\u0131 sark\u0131t\u0131rsak, ayakta hareketsiz durursak – \u00f6\u011fretmenler, garsonlar, cerrahlar, kuaf\u00f6rler gibi – i\u015fte o zaman bald\u0131r kaslar\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor, kirli kan a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6lleniyor. T\u0131pk\u0131 ‘Dura\u011fan suda tortu birikir’ ifadesinde oldu\u011fu gibi o biriken kan\u0131n i\u00e7inde p\u0131ht\u0131 olu\u015fma riski \u00e7ok y\u00fcksek. Hi\u00e7bir belirti vermiyor. Gen\u00e7lerde g\u00f6r\u00fclebiliyor. Bu p\u0131ht\u0131 bacaklarda oturup akci\u011ferlere gitti\u011fi zaman y\u00fczde 30 oran\u0131nda ki kalp krizinden daha y\u00fcksek bir oranda maalesef ani \u00f6l\u00fcm riskine neden oluyor.”<\/p>\n
K\u00f6ksal, ani \u00f6l\u00fcmlerin en s\u0131k nedeninin akci\u011ferlere p\u0131ht\u0131 oturmas\u0131 oldu\u011funu vurgulayarak, bu konuya kimlerin dikkat etmesi gerekti\u011fine ili\u015fkin \u015fu de\u011ferlendirmede bulundu:<\/p>\n
“Bilgisayar ba\u015f\u0131nda saatlerce fark\u0131nda olmadan vakit ge\u00e7iren gen\u00e7 \u00e7ocuklar, gen\u00e7 bireyler, plaza \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131… Su i\u00e7meyi bile unutuyoruz. Kan\u0131n ak\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 bile azal\u0131yor. Bilgisayar kar\u015f\u0131s\u0131nda 10-12 saat ge\u00e7irince bacaklarda p\u0131ht\u0131 oturabiliyor. \u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck biraz kiloluysa, do\u011fum kontrol hap\u0131 kullan\u0131yorsa… Hamile anneler \u00e7ok dikkat etmeli. Ailede de p\u0131ht\u0131yla ilgili bir hikaye varsa, sigara i\u00e7iyorsan\u0131z ve az s\u0131v\u0131 t\u00fcketiyorsan\u0131z, hem \u00e7al\u0131\u015fma ve oturma \u015fekliniz hem de risk fakt\u00f6rleriniz nedeniyle demek ki siz bacaklarda p\u0131ht\u0131 oturmaya aday bir ki\u015fisiniz.”<\/p>\n
Prof. Dr. K\u00f6ksal, bu konu \u00e7ok \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in y\u0131lda bir g\u00fcn\u00fcn “D\u00fcnya Tromboz (P\u0131ht\u0131) G\u00fcn\u00fc” olarak belirlendi\u011fini anlatt\u0131.<\/p>\n
P\u0131ht\u0131 atmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in masaba\u015f\u0131nda ba\u015f\u0131nda ge\u00e7irilen uzun s\u00fcrelerde veya ayakta hareketsiz \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekiyorsa bald\u0131r kaslar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini kaydeden K\u00f6ksal, “Nas\u0131l m\u0131? Parmak ucu-topuk hareketiyle. Yani, t\u0131pk\u0131 y\u00fcr\u00fcyormu\u015f gibi bald\u0131r kaslar\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131racaks\u0131n\u0131z ve bald\u0131r kaslar\u0131n\u0131n kas\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan emin olacaks\u0131n\u0131z. \u0130\u015fte o pompan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 hayat kurtar\u0131yor. Baca\u011f\u0131n\u0131za p\u0131ht\u0131 oturmuyor. Kan\u0131n ak\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 devam ediyor. Bunu bir huy, al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirin. Bu basit egzersiz, sebebi bilinmeyen \u00f6l\u00fcmlerin en s\u0131k nedeni olan akci\u011ferde p\u0131ht\u0131 oturmas\u0131n\u0131 engelliyor. Bu da ani \u00f6l\u00fcm riskini azalt\u0131yor.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
K\u00f6ksal, uzun bir yola gidiliyorsa ve otomatik vitesli araba kullan\u0131l\u0131yorsa, debriyaj yoksa, her iki baca\u011f\u0131n bald\u0131r kaslar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yine risk fakt\u00f6r\u00fc olu\u015ftu\u011funu dile getirdi.<\/p>\n
Hareket etmenin \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulayan K\u00f6ksal, \u015fu \u00f6nerilerde bulundu:<\/p>\n
“Hastalar\u0131ma diyorum ki ‘V\u00fccut makinas\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n, hareket edin, y\u00fcr\u00fcy\u00fcn, gezin, dola\u015f\u0131n.’ Bayanlar i\u00e7in de ‘pilates yap\u0131n’ diyorum. B\u00fct\u00fcn kaslar \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman, \u00f6zellikle bald\u0131r kaslar\u0131, kilo alm\u0131yorsunuz, v\u00fccut hareket etmeye devam ediyor ve daha da \u00f6nemlisi bacakta biriken kanlar akci\u011fere pompalanabiliyor. Metroda y\u00fcr\u00fcyen merdiveni, eve giderken 2-3 kat i\u00e7in asans\u00f6r\u00fc kullanmay\u0131n. \u00d6zellikle hamile kad\u0131nlar\u0131n mutlaka hareketli olmas\u0131 gerekiyor. Topuklu ayakkab\u0131 giymeyi, bacak bacak \u00fcst\u00fcne atmay\u0131 azaltmak laz\u0131m. \u00d6zellikle plaza \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u00e7in s\u00f6yl\u00fcyorum. Dar taytlar giymemek laz\u0131m, onlar da kan\u0131n a\u015fa\u011f\u0131da birikmesine neden oluyor. Bunlar\u0131n hepsi \u00e7ok \u00f6nemli tedbirler.”<\/p>\n
Prof. Dr. Cengiz K\u00f6ksal, kalp sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00fcnde 3-4 kilometre tempolu y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yap\u0131lmas\u0131n\u0131n faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n aral\u0131klarla i\u015f yerlerinde aya\u011fa kalkarak y\u00fcr\u00fcmelerini, uzun s\u00fcre u\u00e7u\u015fu olanlar\u0131n da aral\u0131kl\u0131 \u015fekilde u\u00e7ak koridorunda y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapmalar\u0131n\u0131 tavsiye eden K\u00f6ksal, b\u00f6yle bir imkan\u0131 olmayanlar\u0131n ise otururken, t\u0131pk\u0131 y\u00fcr\u00fcyormu\u015f ya da debriyaj ile gaza bas\u0131yormu\u015f gibi “parmak ucu-topuk” egzersizini yapmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi.<\/p>\n
Kan\u0131n ak\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u015feylerden birinin hareket, ikincisinin de bol su i\u00e7mek oldu\u011funa i\u015faret eden K\u00f6ksal, ebeveynlerin de bilgisayar ba\u015f\u0131nda uzun saatler oturarak vakit ge\u00e7iren \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 bu konuda uyarmas\u0131 gerekti\u011fini kaydetti.<\/p>\n
K\u00f6ksal, gen\u00e7 bireylerde “ani \u00f6l\u00fcm” diye tan\u0131mlad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin bir\u00e7o\u011funun hareketsizlik sonras\u0131 akci\u011ferlere p\u0131ht\u0131 oturmas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131na inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, “Otopsi \u015fans\u0131 her vefat eden ki\u015fide olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, akci\u011ferlerde p\u0131ht\u0131 oturmas\u0131 \u00f6zellikle gen\u00e7lerde \u00e7ok \u00f6nemli. Hareket etmek, bacaklarda ve akci\u011ferlerde p\u0131ht\u0131 oturmamas\u0131, kilo almaman\u0131z i\u00e7in o kadar de\u011ferli ki. Bu bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc. Hareket etmedi\u011finiz zaman kilo al\u0131yorsunuz, bacaklarda kan g\u00f6lleniyor, hareket etmiyorsunuz, p\u0131ht\u0131 olu\u015fuyor, kilo al\u0131yorsunuz. Bu k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcy\u00fc k\u0131rman\u0131n yolu sadece ve sadece y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f. Araba kullan\u0131rken, evden i\u015fe, i\u015ften eve giderken l\u00fctfen kendinize y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f i\u00e7in zaman ay\u0131r\u0131n.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n