<\/p>\n
Marmara \u00dcniversitesi Pendik E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. \u00d6mer Yanarta\u015f, trafi\u011fin basit gibi g\u00f6r\u00fcnen ama \u00e7ok karma\u015f\u0131k psikolojik s\u00fcre\u00e7lerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir alan oldu\u011funu belirterek, “Trafi\u011fi sonu\u00e7lar\u0131yla birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hayat\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rmek laz\u0131m. \u00c7ok a\u015f\u0131r\u0131 sonu\u00e7 odakl\u0131 olmak gerilimi artt\u0131r\u0131r.” dedi.<\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131n, ara\u00e7lar\u0131n ve \u00e7evre \u00f6gelerinin karayollar\u0131 \u00fczerindeki hal ve hareketleri olarak tan\u0131mlanan trafik, bu ak\u0131\u015f\u0131n d\u00fczeni i\u00e7in kurallarla ilerliyor. Kurallara ra\u011fmen \u015fehir ya\u015fam\u0131nda yer yer kaoslar ya\u015fanabilen trafikte, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir yolculuk i\u00e7in s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131klar\u0131 \u00f6nem arz ediyor. <\/p>\n
Marmara \u00dcniversitesi Pendik E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. \u00d6mer Yanarta\u015f, AA muhabirine, trafi\u011fin basit gibi g\u00f6r\u00fcnen ama \u00e7ok karma\u015f\u0131k psikolojik s\u00fcre\u00e7lerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir alan oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
Yap\u0131lan bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarda, trafikteki insanlar\u0131n \u00f6fke y\u00f6netimi konusunda zorland\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktaran Yanarta\u015f, “Burada \u00f6fkesini kontrol edemeyen, \u00e7ok agresif bi\u00e7imde araba kullanan, ba\u015fkas\u0131n\u0131n \u00fczerine giden ya da \u00f6fkesiyle dikkatini s\u00fcrd\u00fcremeyen ki\u015filerin \u00f6zellikle destek almas\u0131n\u0131 \u00f6neriyoruz.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Do\u00e7. Dr. Yanarta\u015f, trafikte duygusal fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemine vurgu yaparak, “Bazen zor ve s\u0131k\u0131\u015f\u0131k zamanlarda herkes patlamaya haz\u0131r bir bomba haline gelebiliyor. Orada \u00f6fkeyi y\u00f6netme, duyguyu y\u00f6netme, tetiklendi\u011finde birine zarar verme ihtimalini o an fark etmesi de son derece \u00f6nemli.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n
Yanarta\u015f, trafikte seyir halindeyken s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin bir yandan duygular\u0131n\u0131 bir yandan da arac\u0131 y\u00f6netmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirerek, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n
“Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da \u00f6ng\u00f6rebilmemiz laz\u0131m. Bu da dikkat gerektiriyor ve duygusal a\u00e7\u0131dan uyan\u0131k olmay\u0131 gerektiren bir \u015fey. \u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u015fkas\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rememekte ciddi bir sa\u011fl\u0131k sorunu ve kaza riski yaratabilir. Onun i\u00e7in de hem bilgili olup gereken e\u011fitimi almak hem de insanlar\u0131n duygusal s\u00fcre\u00e7lerini y\u00f6netmesi \u00e7ok \u00f6nemli. Bu trafik psikolojisinde bir nevi ileti\u015fim gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Orada ne kadar \u00e7ok beden diliyle a\u015f\u0131r\u0131 \u015fekilde \u00f6fkeli hareket edilirse, bunu bedensel olarak d\u0131\u015fa ne kadar fazla vurursa, bu durum ki\u015filerin dikkatini azalt\u0131r ve ayn\u0131 zamanda trafik seyrinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 engeller.”<\/p>\n
Trafik kazalar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli k\u0131sm\u0131n\u0131n bireysel fakt\u00f6rlerden kaynakland\u0131\u011f\u0131na dikkati \u00e7eken Yanarta\u015f, ki\u015filerin \u00e7evrelerindeki s\u00fcr\u00fcc\u00fclere kar\u015f\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131na ili\u015fkin, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“Ba\u015fkas\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 insanlar bazen \u00e7ok \u00f6fkelenmeye haz\u0131r halde araca oturabiliyor. E\u011fer \u00e7ok agresif ve tetikteyse o an kendisini ve duygusunu y\u00f6netebilirse, \u00f6fkesini fark edebilirse daha esnek davranacakt\u0131r. Belki trafik kazalar\u0131n\u0131n 10 kat\u0131 kadar da kazaya ramak kala olay var. Onlar belki sonu\u00e7lanm\u0131yor, dikkatimizden ka\u00e7\u0131yor olabilir. Asl\u0131nda ba\u015fkas\u0131n\u0131 d\u00fczeltmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar, ba\u015fkas\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 ele\u015ftirel ya da yarg\u0131lay\u0131c\u0131, sert, sald\u0131rgan davran\u0131\u015f sergileyen, \u00f6fkeyi bir \u015fekilde y\u00f6netemeyen insanlar tabii ki trafik a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk te\u015fkil etmekte.”<\/p>\n
Do\u00e7. Dr. Yanarta\u015f, baz\u0131 insanlar\u0131n d\u00fczeltme g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00e7ok kuvvetli olabilece\u011fini kaydederek, \u015fu de\u011ferlendirmeyi yapt\u0131:<\/p>\n
“Baz\u0131 insanlar ki\u015filik olarak \u00f6fkelendiklerinde h\u0131zl\u0131ca eyleme ge\u00e7ebiliyorlar, sald\u0131rgan hale girebiliyorlar. Burada o duyguya e\u015flik eden d\u00fc\u015f\u00fcnceler neler? Bu \u00f6fke duygusu nas\u0131l tetikleniyor? Kendisine sald\u0131r\u0131 gibi mi alg\u0131l\u0131yor bunu? Ya da ‘Ben onu d\u00fczeltece\u011fim, bunu ona g\u00f6sterece\u011fim, haddini bildirece\u011fim.’ gibi mi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor? Asl\u0131nda bunlar ba\u015fkas\u0131n\u0131n ya\u015fam alan\u0131na m\u00fcdahaledir ve \u00e7ok artt\u0131\u011f\u0131nda, dengelenemedi\u011finde, ara\u00e7la \u00f6n\u00fcne k\u0131rmalar, a\u015fa\u011f\u0131 inmeler, kavgalar maalesef ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oluyor.”<\/p>\n
Trafikte bazen heyecan aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisinde s\u00fcr\u00fcc\u00fcler de olabilece\u011fini dile getiren Yanarta\u015f, yollar\u0131n bir g\u00f6steri alan\u0131 de\u011fil, ya\u015fam alan\u0131 oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n
Do\u00e7. Dr. Yanarta\u015f, trafikte dikkat edilmesi gerekenlerle ilgili olarak ise \u015fu tavsiyelerde bulundu:<\/p>\n
“Siz \u00e7ok iyi kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda da hi\u00e7 kurala uymayan biri gelip size \u00e7arpabilir. Ba\u015fkas\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131ndan emin olmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bundan dolay\u0131 e\u011fer b\u00f6yle bir risk g\u00f6r\u00fcyorsa, biraz ona esnek olmak ve a\u00e7\u0131k olmak \u00f6nemli. Bu bir kabullenmek de\u011fil tabii ki ama bizim d\u0131\u015f\u0131m\u0131zda ve y\u00f6netemeyece\u011fimiz \u015feylerin oldu\u011funu bilmek, bunun \u00fczerinde biraz kendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerimiz ve duygular\u0131m\u0131z\u0131 y\u00f6netmek, trafikte daha esnek olmam\u0131z\u0131 sa\u011flar.”<\/p>\n
Trafikte ge\u00e7irilen s\u00fcrenin insana bir tatminsizlik duygusu verebilece\u011fini de s\u00f6zlerine ekleyen Yanarta\u015f, \u015fu ifadeleri kulland\u0131:<\/p>\n
“Trafikte sonuca a\u015f\u0131r\u0131 odaklanmak, o aradaki zaman dilimini insana zehir edebilir. Bu ya\u015fam tarz\u0131nda, \u015fehirde, genel anlamda bunu kabul etmek ve anlamak gerekiyor. Birinin hayat\u0131na zarar vermeyi ortalama hi\u00e7bir kimse istemez. Bir yayaya \u00e7arpmay\u0131 hi\u00e7bir s\u00fcr\u00fcc\u00fc istemez. Trafi\u011fi sonu\u00e7lar\u0131yla da birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hayat\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rmek laz\u0131m. \u00c7ok a\u015f\u0131r\u0131 sonu\u00e7 odakl\u0131 olmak o gerilimi artt\u0131r\u0131r.”<\/p>\n
Trafikte kalan s\u00fcr\u00fcc\u00fclere, AA muhabirleri \u00f6fke kontrol\u00fcn\u00fc nas\u0131l sa\u011flad\u0131klar\u0131n\u0131 ve kural ihlali yapanlara nas\u0131l davrand\u0131klar\u0131n\u0131 sordu. <\/p>\n
Barbaros S\u00f6ylerkaya, ayn\u0131 zamanda motosiklet s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc de oldu\u011funu belirterek, “A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak ara\u00e7la trafi\u011fe \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131mda inan\u0131lmaz \u00f6fkeleniyorum. Hi\u00e7 gitmiyormu\u015f gibi geliyor. O y\u00fczden de ben kendime b\u00f6yle bir \u00e7\u00f6z\u00fcm buldum ama sakin olmakta fayda var. En gidilmeyecek yol dahi 20-25 dakika s\u00fcr\u00fcyor. Sakin olup, daha sonra bir \u00f6m\u00fcr boyu cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekece\u011finiz davran\u0131\u015flarda bulunmamay\u0131 tavsiye ediyorum.” dedi.<\/p>\n
Taksici Volkan Ba\u015fkan, kural ihlali yapan di\u011fer s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri bazen uyard\u0131\u011f\u0131n\u0131 baz\u0131lar\u0131n\u0131 da g\u00f6rmezden geldi\u011fini belirterek, “O ki\u015fiye bak\u0131yorsunuz, \u00f6fkeli bir arkada\u015fsa alttan al\u0131yorsunuz. \u00d6fkesizse ikaz ediyorsunuz ya da hi\u00e7 g\u00f6rmezden gelip devam ediyoruz.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Kendisinin \u00f6fkelendi\u011fi durumlarda ise arac\u0131n\u0131 kenara \u00e7ekip bir kahve i\u00e7erek trafi\u011fin bitmesini bekledi\u011fini anlatan Ba\u015fkan, di\u011fer s\u00fcr\u00fcc\u00fclere ise “\u0130yi \u015feyler d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcnler, iyilik her zaman iyidir. Ben \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Sab\u0131r olay\u0131n\u0131 ayarlamak laz\u0131m. \u00d6fkelenmemek laz\u0131m. Yoksa zaman ge\u00e7mez.” tavsiyesinde bulundu.<\/p>\n
Bir ba\u015fka taksi \u015fof\u00f6r\u00fc H\u00fcseyin \u00c7aml\u0131ca, g\u00fcn i\u00e7inde yakla\u015f\u0131k 10 saat trafikte kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, kendisinin de kural ihlali yapt\u0131\u011f\u0131 zamanlar oldu\u011funu, daha \u00e7ok kendisini tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrecek davran\u0131\u015flarda bulunan s\u00fcr\u00fcc\u00fclere \u00f6fkelendi\u011fini, \u00f6fkesini kontrol alt\u0131na almak i\u00e7in ise “Besmele \u00e7ekip ya sab\u0131r” dedi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u00dcsk\u00fcdar’da motokurye olarak \u00e7al\u0131\u015fan Erdal Bey, ara\u00e7 s\u00fcr\u00fcc\u00fclerinin kendisi gibi motosiklet kullananlara kar\u015f\u0131 daha agresif davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, “Motorlular\u0131 g\u00f6rmezler, \u00e7ok dikkat etmezler. Biz motorlular seri oldu\u011fumuz i\u00e7in bizi fark etmiyorlar. Ondan dolay\u0131 trafikte s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fayabiliyoruz.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n
S\u00fcr\u00fcc\u00fc Ay\u015fen \u00d6l\u00e7\u00fcm ise kurallar\u0131 ihlal eden, bilin\u00e7li olarak trafi\u011fi yava\u015flatan bir\u00e7ok s\u00fcr\u00fcc\u00fc oldu\u011funu belirterek, “Tabii ki bayan oldu\u011fum i\u00e7in \u00e7ekiniyorum uyar\u0131 yapmakta. \u0130\u00e7eride kendi kendime s\u00f6ylenmekle kal\u0131yorum. Bazen sinyalle bazen de kornayla dayanamad\u0131\u011f\u0131m zaman uyar\u0131 yap\u0131yorum.” diye konu\u015ftu. \u00d6l\u00e7\u00fcm, bu durumlarda su i\u00e7erek ya da bir \u015feker alarak \u00f6fkesini kontrol alt\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n