<\/p>\n
End\u00fcstride kullan\u0131lan plastiklere, teflon \u00fcr\u00fcnlere, tar\u0131mda, kozmetikte ve deterjanlarda kullan\u0131lan baz\u0131 maddelere \u00f6zellikle gebelik d\u00f6neminde maruz kalman\u0131n tekrarlayan d\u00fc\u015f\u00fcklere yol a\u00e7abildi\u011fi, d\u00fc\u015f\u00fck zeka, ast\u0131m, diyabet, obezite ve kanser gibi pek \u00e7ok hastal\u0131\u011fa yatk\u0131nl\u0131k yaratabildi\u011fi belirtildi.<\/p>\n
T\u00fcrkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derne\u011fi Genel Sekreteri Prof. Dr. Eda Ert\u00f6rer, AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, \u00fcreme ve geli\u015fimsel s\u00fcre\u00e7lerin dengesi i\u00e7in gerekli hormonlar\u0131n sentezi, salg\u0131s\u0131, dola\u015f\u0131m\u0131, metabolizmas\u0131, ba\u011flanma fonksiyonu ve y\u0131k\u0131m\u0131 ile etkile\u015fime ge\u00e7en d\u0131\u015f maddelerin “endokrin bozucular” olarak isimlendirildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
End\u00fcstride kullan\u0131lan plastiklerin, polyester, epoksi re\u00e7ine, teflon gibi \u00fcr\u00fcnlerin, do\u011fada bulunan ve g\u0131dalarla al\u0131nan soya gibi tar\u0131mda kullan\u0131lan baz\u0131 maddelerin, kozmetiklerde ve deterjanlarda kullan\u0131labilen fitalatlar\u0131n endokrin bozucular oldu\u011funu ifade eden Ert\u00f6rer, bu maddelerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ciddi oranda tehdit etti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n
Ert\u00f6rer, end\u00fcstriyel at\u0131klarla besin zincirine kat\u0131ld\u0131ktan sonra \u00e7o\u011fu do\u011fada y\u00fczy\u0131llarca yok olmayan ve yay\u0131lan bu maddelerin, solunum, cilt, a\u011f\u0131z yolu gibi yollardan organizmaya girdi\u011fini anlatt\u0131. <\/p>\n
Bunlar\u0131n, ya\u011f dokuda birikti\u011fini aktaran Ert\u00f6rer, endokrin bozucular\u0131n sa\u011fl\u0131k \u00fczerindeki olumsuz etkilerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n uzun y\u0131llar\u0131 bulabildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Ert\u00f6rer, “\u00d6zellikle anne karn\u0131nda veya ya\u015fam\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda bu maddelere maruz kal\u0131nmas\u0131, ilerleyen ya\u015flarda ciddi sorunlara yol a\u00e7abilir. K\u0131s\u0131rl\u0131k, tekrarlayan d\u00fc\u015f\u00fckler gibi olumsuz etkilerinin yan\u0131 s\u0131ra d\u00fc\u015f\u00fck zeka, dikkat eksikli\u011fi, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi sorunlar\u0131, ast\u0131m, diyabet, obezite, meme ve prostat kanseri gibi pek \u00e7ok hastal\u0131\u011fa yatk\u0131nl\u0131k yaratabilir, kanser olu\u015fumunu kolayla\u015ft\u0131rabilir.” diye konu\u015ftu. <\/p>\n
Endokrin bozuculardan bireysel \u00e7abalarla tamamen korunabilmenin pek m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden Ert\u00f6rer, bunun i\u00e7in farkl\u0131 alanlarda i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
Ert\u00f6rer, bu konuda \u00f6zellikle kanun koyucu ve uygulay\u0131c\u0131lara b\u00fcy\u00fck g\u00f6rev d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade ederek, “End\u00fcstriyel at\u0131klar\u0131n do\u011faya kar\u0131\u015fma s\u00fcrecinde s\u0131k\u0131 kontrol protokolleri belirlemi\u015f uluslararas\u0131 mecralarla ortak hareket edilmeli, bu alanda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar desteklenmeli. \u00d6zellikle tar\u0131m alan\u0131nda s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lan ve \u00fcr\u00fcnlerde birikebilen baz\u0131 ila\u00e7lar \u00e7ok iyi denetlenmeli, a\u011f\u0131r metallerle ilgili alanlarda \u00e7al\u0131\u015fanlar, \u00f6zellikle gebelik d\u00f6nemlerinde yak\u0131n takip ettirilmeli, ev i\u00e7i maruziyete kar\u015f\u0131 gerekli \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131, bu konularda toplumsal fark\u0131ndal\u0131k art\u0131r\u0131lmal\u0131.” \u00f6nerilerinde bulundu.<\/p>\n
Endokrin bozuculardan korunmak i\u00e7in bireysel olarak al\u0131nabilecek \u00f6nlemler de bulundu\u011funu dile getiren Ert\u00f6rer, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“Bu kapsamda plastik kaplar yerine m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca cam \u00fcr\u00fcnler tercih edilmeli. Plastik kaplar i\u00e7inde bulunan g\u0131dalar \u0131s\u0131t\u0131lmamal\u0131, g\u00fcne\u015fte \u0131s\u0131nm\u0131\u015f plastik \u015fi\u015felerin i\u00e7indekiler t\u00fcketilmemeli. Teflon ev e\u015fyalar\u0131 kullan\u0131lmamal\u0131, haz\u0131r g\u0131dalardan uzak durulmal\u0131, ya\u015f sebze meyveler \u00e7ok iyi y\u0131kand\u0131ktan sonra t\u00fcketilmeli, kokulu deterjan ve kozmetiklerde kaliteli, bilinen \u00fcr\u00fcnler tercih edilmeli. Bunun yan\u0131 s\u0131ra y\u00fcksek dozda soya i\u00e7eren destek vitaminleri kullan\u0131lmamal\u0131, bebekler olabildi\u011fince anne s\u00fct\u00fcyle beslenmeli. S\u00fct yoluyla bebe\u011fe ge\u00e7i\u015f olabilece\u011finden emziren anne de beslenmesine dikkat etmeli. Ayr\u0131ca g\u00fcn i\u00e7inde i\u00e7 mekanlar iyi havaland\u0131r\u0131lmal\u0131.”<\/p>\n