\u0130lk T\u00fcrk astronot Alper Gezeravc\u0131’n\u0131n 19 Ocak’ta uzaya g\u00f6nderilmesi sonras\u0131nda, \u00fclkedeki bilim insanlar\u0131 da uzun s\u00fcreli uzay g\u00f6revlerinde astronotlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131na ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Bu kapsamda, hava ve uzay eczac\u0131l\u0131\u011f\u0131 alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fcten Prof. Dr. \u0130smail Tuncer De\u011fim de \u00f6\u011frencileriyle birlikte, astronotlar\u0131n uzayda y\u00fcksek oranda bulunan radyasyondan korunmalar\u0131 amac\u0131yla harekete ge\u00e7ti.<\/p>\n
Prof. Dr. De\u011fim ve \u00f6\u011frencileri \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucunda, radyasyonu ve ultraviyole \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7irmedi\u011fi bilinen akrep derisinden krem \u00fcretti. Bu kremle g\u00f6reve giden astronotlar\u0131n uzay y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcnde \u00f6zellikle y\u00fcz ve ellerinin radyasyonun etkilerinden korunmas\u0131 hedefleniyor.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/76bad36d-1411-48e8-a1ae-b65e58872c06\/02.07%2F1%2FNew%20folder%2FNew%20folder%2FNew%20folder%2F20240423_2_63529848_100068820.jpg\"\/)
<\/p>\n
Uzayda daha fazla radyasyon var<\/h3>\n
Prof. Dr. \u0130smail Tuncer De\u011fim, AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, d\u00fcnyada g\u00fcne\u015f kremi \u00f6nemliyken, uzayda ise radyasyon tutucu kremin daha \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
Uzaya giden insanlar\u0131n daha fazla radyasyona maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan De\u011fim, “Radyasyona en dayan\u0131kl\u0131, radyasyondan \u00f6lmeyen, zarar g\u00f6rmeyen canl\u0131lar akrepler ve kitin tabakas\u0131 olan di\u011fer b\u00f6cekler. Akrebin kabu\u011fundan bir merhem geli\u015ftirdik, kabu\u011fu toz ederek. Akrepler, o derilerin i\u00e7indeki hiyalin tabakas\u0131 nedeniyle radyasyonu kendi b\u00fcnyelerine alm\u0131yorlar. Biz de, uzay g\u00f6revine \u00e7\u0131kan astronotlar\u0131n bu kremi kullanarak daha az radyasyona maruz kalmalar\u0131n\u0131 hedefledik.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
De\u011fim, akrep derisinin ultraviyole \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ve radyasyonu yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, “Akrep derisinden haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z merhemin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgede radyasyon ya da ultraviyole \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 yans\u0131m\u0131\u015f olaca\u011f\u0131 i\u00e7in ki\u015fi, ultraviyole \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan ve radyasyondan korunmu\u015f olacak.” dedi.<\/p>\n
Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n, astronotlar\u0131n d\u00fcnyadakilere g\u00f6re 10 ila 50 kat daha fazla radyasyona maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fini aktaran De\u011fim, bunu azaltmak i\u00e7in kremi geli\u015ftirdiklerini dile getirdi.<\/p>\n
De\u011fim, bu kremle ilgili patent ba\u015fvurusu s\u00fcrecinin de devam etti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Uzaya gidenlerin kullanmas\u0131 gereken ila\u00e7lar i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor<\/h3>\n
Prof. Dr. \u0130smail Tuncer De\u011fim, 2018-2019 y\u0131llar\u0131nda \u00fcniversitede Hava ve Uzay Eczac\u0131l\u0131\u011f\u0131 alan\u0131nda ders vermeye ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131.<\/p>\n
Bu kapsamda uzaya giden insanlar\u0131n v\u00fccudunda ne gibi de\u011fi\u015fiklikler oldu\u011fu, bu ki\u015filerin uzayda hangi ilaca ihtiyac\u0131n\u0131n bulundu\u011funa ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131klar\u0131n\u0131 aktaran De\u011fim, bu konuda bilgi birikimi olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
Prof. Dr. De\u011fim, standart d\u0131\u015f\u0131 olan konular\u0131n \u00f6\u011frencileri daha \u00e7ok merakland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydederek, Alper Gezeravc\u0131’n\u0131n uzaya gitmesiyle bu dersin daha da dikkat \u00e7ekti\u011fini, farkl\u0131 fak\u00fcltelerin de bu konuyla ra\u011fbet g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve konu\u015fma yapmak i\u00e7in davetler ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. De\u011fim, Hava ve Uzay Eczac\u0131l\u0131\u011f\u0131 konusunda ders veren ilk akademisyen oldu\u011funu da dile getirdi.<\/p>\n
Bu derste “Uzaya giden insan\u0131n hangi ila\u00e7 form\u00fclasyonlar\u0131na ihtiyac\u0131 olur?”, “Uzayda ila\u00e7lar\u0131n stabilitesi nas\u0131l de\u011fi\u015fir?” konular\u0131n\u0131n \u00fczerinde durduklar\u0131n\u0131 ifade eden De\u011fim, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“\u00c7\u00fcnk\u00fc uzay arac\u0131nda ila\u00e7lar\u0131n daha fazla radyasyona, titre\u015fime maruz kalmas\u0131, bas\u0131n\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fine u\u011framas\u0131 s\u00f6z konusu. Dolay\u0131s\u0131yla, biz eczac\u0131lar olarak bunu \u00f6nceden \u00f6ng\u00f6rerek, ‘Stabilitelerinde, form\u00fclasyonlar\u0131nda neleri dikkate almal\u0131y\u0131z?’ bunu veya ‘Hangi ila\u00e7 form\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n, hangi ila\u00e7 etken maddesine ihtiyac\u0131 olur?’ onu inceliyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc uzay arac\u0131n\u0131n i\u00e7inde inan\u0131lmaz bir jiroskopik etki oluyor. O da astronotlar\u0131n, orada bulunan insanlar\u0131n ba\u015flar\u0131n\u0131n d\u00f6nmesine, fizyolojisinin de\u011fi\u015fmesine neden oluyor.”<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/76bad36d-1411-48e8-a1ae-b65e58872c06\/02.12%2F01%2F20240423_2_63529848_100068821.jpg\"\/)
<\/p>\n
Astronotlar\u0131n sa\u00e7lar\u0131n\u0131 y\u0131kamas\u0131 i\u00e7in boneli kuru \u015fampuan geli\u015ftirildi<\/h3>\n
\u0130nsanlar\u0131n sa\u00e7 y\u0131kama, banyo yapma, di\u015f f\u0131r\u00e7alama gibi baz\u0131 kozmetik ihtiya\u00e7lar\u0131 oldu\u011funu belirten De\u011fim, d\u00fcnyadakiler gibi uzaya gidenlerin de bunlar\u0131 yapmaya ihtiya\u00e7 duydu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
De\u011fim, bu kapsamda geli\u015ftirdikleri form\u00fclasyondan birinin kuru \u015fampuan oldu\u011fu kaydederek, “\u00c7\u00fcnk\u00fc uzay arac\u0131n\u0131n i\u00e7inde de astronotlar\u0131n banyoya, sa\u00e7lar\u0131n\u0131 y\u0131kamaya ihtiyac\u0131 var. Ama d\u00fcnyadaki kadar bol su kayna\u011f\u0131 yok. Dolay\u0131s\u0131yla kuru \u015fampuan form\u00fclasyonumuz var. Zaten, normalde Eczac\u0131l\u0131k Mevzuat\u0131m\u0131zda var bu. Fakat bu uzay g\u00f6revleri veya geli\u015fen teknolojiyle daha \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131. Kuru \u015fampuan toz \u015feklinde, su kullanmadan kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir \u015fampuan.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Su kaynaklar\u0131na ula\u015f\u0131m\u0131n zor olmas\u0131 sebebiyle kuru \u015fampuan\u0131n afet durumlar\u0131nda da kullan\u0131labilece\u011fine dikkati \u00e7eken De\u011fim, \u00f6\u011frencisi taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen form\u00fcl kapsam\u0131nda haz\u0131rlanan ve i\u00e7inde kuru \u015fampuan bulunan bonenin ba\u015fa tak\u0131larak sa\u00e7lar\u0131n temizlenebilece\u011fini anlatt\u0131.<\/p>\n