<\/p>\n
AA muhabirine, D\u00fcnya Parkinson G\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla a\u00e7\u0131klamalarda bulunan Z\u0131rh, Parkinson’un beyinde dopamin maddesinin azalmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan bir hastal\u0131k oldu\u011funu aktard\u0131.<\/p>\n
Z\u0131rh, hastal\u0131\u011f\u0131n belirtilerinin hastadan hastaya de\u011fi\u015fti\u011fini belirterek, “Ki\u015filerde kat\u0131l\u0131k, tutukluluk, yava\u015fl\u0131k e\u011fer varsa v\u00fccudun bir yan\u0131nda para sayar tarz\u0131 diye tarif edilebilen istirahat halinde titreme, k\u00fc\u00e7\u00fck ad\u0131mlarla \u00f6ne e\u011fik y\u00fcr\u00fcme, y\u00fcz hatlar\u0131nda donukla\u015fma, titremenin olmad\u0131\u011f\u0131 hastalarda y\u00fcr\u00fcrken kollar\u0131n v\u00fccut sal\u0131n\u0131m\u0131na i\u015ftirak etmemesi, bir kolun v\u00fccuda yap\u0131\u015f\u0131k y\u00fcr\u00fcmesiyle giden ileri ya\u015f\u0131n santral sinir sistemi dejeneratif hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Beyindeki dopamin maddesinin azalmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak hastalarda bulgular ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktaran Z\u0131rh, hastal\u0131\u011f\u0131n 60-65 ya\u015f \u00fczeri, her 200-300 ki\u015fiden birinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve ya\u015f ilerledik\u00e7e de katlanarak artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n
Z\u0131rh, hastal\u0131kta e\u011fer titreme \u00f6n plandaysa ki\u015filerin bunu fark etmesi ve bir n\u00f6roloji doktoruna gitmesinin daha do\u011fru oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n
“Bir grup hastada ya\u015fl\u0131l\u0131kla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Hastalar uzun y\u0131llar tan\u0131 koymadan da ya\u015fland\u0131, yava\u015flad\u0131 diye izlenebiliyor. Bu ba\u011flamda hastal\u0131\u011f\u0131n erken tan\u0131s\u0131n\u0131n konulmas\u0131, dolay\u0131s\u0131yla bu konuda fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli. Bu nedenle de her sene 11 Nisan D\u00fcnya Parkinson G\u00fcn\u00fc olarak isimlendirilmi\u015ftir. D\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli yerlerinde \u00e7e\u015fitli sa\u011fl\u0131k \u00e7e\u015fitli kurulu\u015flar\u0131 ya da sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 bu konudaki bilinirli\u011fi anlatmak, tan\u0131tmak ve artt\u0131rmak i\u00e7in bir tak\u0131m faaliyetlerde bulunurlar.”<\/p>\n
2017’de hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n tan\u0131s\u0131n\u0131n konulmas\u0131n\u0131n 200’\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131nda, Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 nedeniyle beyin pili takm\u0131\u015f olduklar\u0131 200 hastay\u0131 bir araya getirerek 200’\u00fcnc\u00fc y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc kutlamas\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Z\u0131rh, “Bu da bize asl\u0131nda bir d\u00fcnya rekoru k\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6sterdi. Ama bunu tescilleyememi\u015ftik. Bir sene sonra 2018’de 329 hastan\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir etkinlikte asl\u0131nda Gunnies D\u00fcnya rekorunu k\u0131rmak ve \u00fclkemizde t\u0131pta tedavi alan\u0131nda b\u00f6yle bir ba\u015far\u0131y\u0131 da kazand\u0131rma f\u0131rsat\u0131n\u0131 bulmu\u015f olduk.” bilgisini payla\u015ft\u0131.<\/p>\n
Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 tedavisinin ila\u00e7 tedavisi oldu\u011funu belirten Dr. Ali Z\u0131rh, bu sayede v\u00fccutta eksik olan maddenin yerine konulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve hastal\u0131kla ili\u015fkili bulgular\u0131n bu y\u00f6ntemle d\u00fczeltildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Z\u0131rh, hastal\u0131\u011f\u0131n y\u0131llar i\u00e7inde ilerlemesi ve ila\u00e7lar\u0131n zaman i\u00e7inde yetmedi\u011fini durumlarla farkl\u0131 tedavi y\u00f6ntemlerine ba\u015fvurduklar\u0131n\u0131 ifade ederek, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“Hastalar s\u0131k a\u00e7\u0131k kapal\u0131 dalgalanmalar\u0131 ya\u015far veya ila\u00e7 yan etkileri nedeniyle a\u00e7\u0131ld\u0131klar\u0131nda yo\u011fun motor yan etkiler dedi\u011fimiz istem d\u0131\u015f\u0131 hareketler veya psikolojik yan etkiler ya\u015famaya ba\u015flarlarsa biz art\u0131k t\u0131bbi tedavide t\u0131kan\u0131yoruz demektir. \u0130\u015fte b\u00f6yle durumlarda hastalarda a\u011fz\u0131ndan ilac\u0131 y\u00fcklemeden, ilac\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 iyili\u011fi sa\u011flayacak bir tedaviye ihtiya\u00e7 duyuyoruz ki bunu da bize bizim yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z beyin pili ameliyatlar\u0131 sa\u011fl\u0131yor.”<\/p>\n
Beyin pillerini, beynin i\u00e7erisine yerle\u015ftirdikleri ikinci elektrot, g\u00f6\u011f\u00fcste kalp pili gibi k\u00f6pr\u00fcc\u00fck kemi\u011fi alt\u0131na yerle\u015ftirdiklerini dile getiren Z\u0131rh, bu y\u00f6ntem sayesinde beynin i\u00e7erisinde istedikleri bir noktaya elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131 vererek, frekans\u0131n\u0131, \u015fiddetini, dalga boyunun de\u011fi\u015ftirebildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Z\u0131rh, bu y\u00f6ntem sayesinde beyin h\u00fccrelerinin elektriksel aktivitesine m\u00fcdahale etmenin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu an\u0131msatarak, “T\u0131pta n\u00f6romod\u00fclasyon ad\u0131 verilen bu y\u00f6ntem sayesinde biz beynin de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerine elektrik ak\u0131m\u0131 verebiliyoruz ve oradaki h\u00fccreleri etkileyebiliyoruz. Bu da ba\u015fta Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 olmak \u00fczere hareket bozukluklar\u0131nda e\u011fer t\u0131bbi tedavi yetersizse art\u0131k ki\u015filerin ya\u015fam kalitesi eskisi gibi de\u011filse \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde yarar sa\u011flamam\u0131za f\u0131rsat veriyor.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131nda beyin pili tedavisinin etkisini hastal\u0131\u011f\u0131n saatini geri almak diye tan\u0131mlayabileceklerine dikkati \u00e7eken Z\u0131rh,10 y\u0131ll\u0131k bir hastan\u0131n ameliyat edildi\u011finde hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 birinci, ikinci senesine kadar geriye g\u00f6t\u00fcrebildiklerini belirtti.<\/p>\n
Z\u0131rh, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n
“Bu da ba\u011f\u0131ms\u0131z ya\u015fayamayan, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yard\u0131mla belki beslenebilen ya da yatakta d\u00f6nebilen bir hastan\u0131n eski sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u00fcnlerine geri d\u00f6nmesi, \u00e7o\u011funun normale yak\u0131n bir hayat ya\u015famas\u0131, hatta baz\u0131s\u0131n\u0131n mesle\u011fine geri d\u00f6nmesi anlam\u0131na da gelmekte. Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hareket bozukluklar\u0131 dedi\u011fimiz, titreme ya da esansiyel tiremor gibi belirtiler daha \u00e7ok gen\u00e7 ya\u015flarda g\u00f6r\u00fclen bir eylem. Bir i\u015flem yaparken ortaya \u00e7\u0131kan titremeleri veya distoni ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz a\u015f\u0131r\u0131 v\u00fccut kas\u0131lmalar\u0131yla giden problemleri de hat\u0131rl\u0131yoruz. Bu grup hastalarda da e\u011fer t\u0131bbi tedavi bize istedi\u011fimiz sonucu vermiyorsa beyin pili ameliyatlar\u0131yla bu hastalar\u0131n da ya\u015fam kalitelerine \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde katk\u0131 sa\u011flayabiliyoruz, titremelerini durdurabiliyoruz.”<\/p>\n
Ali Z\u0131rh, beyin pili tedavisinde son y\u0131llarda ya\u015fanan geli\u015fmelere ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede, ya\u015fanan geli\u015fmelerin, hastalara hem daha fazla yarar sa\u011flama hem de ya\u015fam kalitelerindeki s\u00fcreklili\u011fi daha fazla s\u00fcrd\u00fcrme f\u0131rsat\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n
Beynin i\u00e7erisine yerle\u015ftirdikleri elektrotlar\u0131n, bu g\u00fcn elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc tayin etme ve de\u011fi\u015ftirme \u00f6zelli\u011fi oldu\u011funa i\u015faret eden Z\u0131rh, konu\u015fmas\u0131na \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“Adeta bir deniz fenerinin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir y\u00f6ne y\u00f6nlendirmesi gibi beyinde verdi\u011fimiz elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc de de\u011fi\u015ftirebiliyoruz. Bir grup hastada onlar\u0131n klinik iyile\u015fmesine katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Eskiden d\u0131\u015far\u0131dan \u015farj edilemeyen beyin pilleri vard\u0131, 4-5 senede bir hastalarda pil de\u011fi\u015fimi gerekiyordu. Bug\u00fcnk\u00fc teknolojide d\u0131\u015fardan \u015farj edilebilen pilleri kullan\u0131yoruz. Bu ba\u011flamda da firma iddias\u0131na g\u00f6re 25 sene pil de\u011fi\u015fimine ihtiya\u00e7 olmadan hastalar ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebiliyorlar. Eski y\u0131llarda gene MR \u00e7ekmekte teknik zorluklar\u0131m\u0131z vard\u0131. Bug\u00fcn\u00fcn teknolojisinde art\u0131k hastalar rahat rahat MR’da \u00e7ektirebiliyorlar.”<\/p>\n
Beyin pili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ba\u015fka hastal\u0131klarda da uygulanabilmesi ad\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmalar da yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan Dr. Ali Z\u0131rh, kendileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan beyinde emniyette olan hi\u00e7bir n\u00f6ronun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n
Beynin herhangi b\u00f6lgesine ula\u015fman\u0131n ve oraya elektrik ak\u0131m\u0131 vermenin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu ve bu noktadaki hareket bozukluklar\u0131nda \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 olduklar\u0131 de\u011ferlendirmesinde bulunan Z\u0131rh, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n
“Obsesif kompulsif nevroz ya da depresyon denen psikiyatrik problemlerde, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, i\u015ftah kontrol\u00fc, tedaviye diren\u00e7li, epilepsi gibi olgular\u0131nda beyin pili tedavisiyle iyi sonu\u00e7lar al\u0131nabiliyor. Bunlarla ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar hen\u00fcz s\u00fcrd\u00fcr\u00fclme a\u015famas\u0131nda. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda burada da kontrol edilebilir, tekrarlanabilir sonu\u00e7lar\u0131 elde edebilirsek hastalar\u0131m\u0131za bunu uygulayabilece\u011fiz.”<\/p>\n
Z\u0131rh, gelecek y\u0131llarda b\u00fcy\u00fck mide ameliyatlar\u0131 yerine beynin i\u00e7ine i\u015ftah kontrol\u00fcn\u00fc sa\u011flayacak bir beyin pili koyabilmenin m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011finin de alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalarda i\u015ftah\u0131 kontrol edebildi\u011fimizi biliyoruz. Ama obezite olsun, anoreksi olsun bunlar tek ba\u015f\u0131na organik rahats\u0131zl\u0131klar de\u011fil. Alt\u0131nda yatan derin bir psikolojik problem kompleksi var. Belki \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda i\u015ftah kontrol merkezine m\u00fcdahale ederek i\u015ftah kontrol\u00fcn\u00fc ayarlayabilece\u011fiz. \u00c7ok kilo ald\u0131k, elektri\u011fi art\u0131ral\u0131m, zay\u0131flayabilelim ya da bu ak\u015fam arkada\u015flarla bulu\u015faca\u011f\u0131z biraz k\u0131sal\u0131m dememiz teorik olarak m\u00fcmk\u00fcn. Ancak bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u00fcr\u00fcyor ve bunlar hen\u00fcz t\u00fcnelin ucundaki \u0131\u015f\u0131k. E\u011fer tekrarlayan \u00e7al\u0131\u015fmalar bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan kontrol edilir, tekrarlan\u0131r ve g\u00fcvenilir sonu\u00e7lar\u0131 bize verebilirse \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda bu tedaviye beyin pili de i\u015ftirak edebilecek.”<\/p>\n