<\/p>\n
CNN’nin haberine g\u00f6re antropologlar, ak\u0131l hastal\u0131klar\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fma yapmak \u00fczere, arkeologlar taraf\u0131ndan bulunan iyi korunmu\u015f 4 bin 405 beyin hakk\u0131nda bilgi ar\u015fivi derledi.<\/p>\n
S\u00f6z konusu beyinlerin, Kuzey Avrupa’daki turba batakl\u0131klar\u0131ndan, And Da\u011flar\u0131’n\u0131n zirvelerinden, gemi enkazlar\u0131ndan, \u00e7\u00f6l mezarlar\u0131ndan ve \u0130ngiltere’de Victoria d\u00f6nemindeki yoksullar\u0131n evlerinden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131.<\/p>\n
G\u00fcney Danimarka \u00dcniversite Hastanesinde k\u0131demli patoloji uzman\u0131 doktor Martin Wirenfeldt Nielsen, konuya ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, veri taban\u0131n\u0131n tamamen yeni \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131 a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
Ayn\u0131 zamanda G\u00fcney Danimarka \u00dcniversitesinin t\u0131bbi beyin koleksiyonundan sorumlu olan Wirenfeldt Nielsen, “Bu veri taban\u0131, bilim adamlar\u0131n\u0131n antik zamanlardan kalma beyin dokusunu incelemesine ve bug\u00fcn bilinen hastal\u0131klar\u0131n, uzun zaman \u00f6nce, \u015fu anda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z uygarl\u0131klardan tamamen farkl\u0131 medeniyetlerde de mevcut olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemesine olanak tan\u0131yacak. Modern toplumdaki \u00e7evreye ve uyaranlara maruz kalmam\u0131\u015f beyin dokular\u0131n\u0131 incelemek, bug\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z baz\u0131 beyin hastal\u0131klar\u0131n\u0131n en az\u0131ndan k\u0131smen \u015fu anki ya\u015fama \u015feklimizden kaynaklan\u0131p kaynaklanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilir.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Oxford \u00dcniversitesi doktora \u00f6\u011frencisi ve adli antropolog Alexandra Morton-Hayward ise beyinlerin, kemikler kadar sa\u011flam kalmamas\u0131na ra\u011fmen, arkeolojik kay\u0131tlarda \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede iyi korundu\u011funu kaydetti.<\/p>\n
Daha \u00f6nceden cenaze levaz\u0131mat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 da yapan ve \u015fu an \u0130ngiltere’nin Oxford kentindeki bir laboratuvarda \u00e7al\u0131\u015fan Morton-Hayward, “Y\u0131llarca \u00f6l\u00fclerle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Kendi deneyimim, beynin (\u00f6l\u00fcm sonras\u0131) s\u0131v\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n olduk\u00e7a h\u0131zl\u0131 oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde. Bu y\u00fczden 2 bin 500 y\u0131ll\u0131k bir beyne at\u0131fta bulunan (bilimsel) bir makaleyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131mda ger\u00e7ekten \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m.” dedi.<\/p>\n
Antropolog Morton-Hayward, antik beyinlere ili\u015fkin en eski kayd\u0131n, 1920’lerde Rusya’daki bir b\u00f6lgeye dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
O d\u00f6nem bulunan iki antik beynin, 12 bin y\u0131ll\u0131k olduklar\u0131n\u0131 ve y\u00fcnl\u00fc mamut di\u015fleriyle birlikte \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 anlatan Morton-Hayward, bu beyinlere daha sonra ne oldu\u011funun bilinmedi\u011fini dile getirdi.<\/p>\n
Morton-Hayward, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 laboratuvarda, 570 antik beyinden olu\u015fan bir koleksiyonun olu\u015fturulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu\u011funu ve koleksiyonun korumal\u0131 kavanozlar veya plastik kaplarda, buzdolab\u0131nda sakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
Laboratuvardaki en eski \u00f6rne\u011fin, \u0130sve\u00e7’te bir g\u00f6l yata\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fclmeden \u00f6nce sivri u\u00e7lu bir \u00e7ubu\u011fa tak\u0131lm\u0131\u015f, Ta\u015f Devri’nden kalma 8 bin y\u0131ll\u0131k bir beyin oldu\u011funu belirten ara\u015ft\u0131rmac\u0131, ayr\u0131ca Polonyal\u0131 bir azize ve G\u00fcney Amerika’daki bir \u0130nka kurban\u0131na ait beyinlerin de bulundu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
Genellikle rengi solmu\u015f ve k\u00fc\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f olan beyinlerin, zaman\u0131n tahribat\u0131na nas\u0131l kar\u015f\u0131 koydu\u011funu anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Morton-Hayward, bunun i\u00e7in iklim ve \u00e7evreyle ba\u011flant\u0131l\u0131 en az d\u00f6rt koruma mekanizmas\u0131na at\u0131fta bulundu.<\/p>\n
Morton-Hayward, kuru ve s\u0131cak ko\u015fullar\u0131n beyindeki suyun kurumas\u0131na yol a\u00e7arak do\u011fal bir mumyalama i\u015flevi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, asitli turba batakl\u0131klar\u0131nda beyinlerin “deri tabaklan\u0131r gibi” \u00e7ok iyi korundu\u011funu, \u00e7ok so\u011fuk ortamlarda beyinlerin donarak sa\u011flam kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve birka\u00e7 vakada ise beyindeki ya\u011flar\u0131n “sabunla\u015fma” olarak bilinen bir s\u00fcre\u00e7le “mezar mumuna” d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaydetti.<\/p>\n
\u00d6te yandan ara\u015ft\u0131rmac\u0131, 1328 vakada beynin, di\u011fer yumu\u015fak dokular\u0131n yok olmas\u0131na ra\u011fmen sebebi bilinmeyen bir \u015fekilde sa\u011flam kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, “Elimizde be\u015finci bir mekanizma var, bu bilinmeyen mekanizman\u0131n muhtemelen demir gibi metallerin varl\u0131\u011f\u0131yla desteklenen bir t\u00fcr molek\u00fcler \u00e7apraz ba\u011flanma olabilece\u011fini varsay\u0131yoruz.” ifadesini kulland\u0131. Morton-Hayward, beyindeki protein ve lipitlerin, demir ve bak\u0131r gibi elementler sayesinde birle\u015ferek korunmu\u015f olabilece\u011fini kaydetti.<\/p>\n
Antik beyinlerden \u00e7\u0131kar\u0131lan DNA ve proteinlerin, bir zamanlar ait olduklar\u0131 insanlar hakk\u0131nda bilgiler sa\u011flayabilece\u011fini kaydeden Morton-Hayward, ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde kurtar\u0131lmas\u0131 halinde malzemenin, kemiklerden ve di\u015flerden elde edilen molek\u00fcler bilgilerin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karamayaca\u011f\u0131 verileri sa\u011flayabilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Antropolog, beyinlerin (be\u015finci mekanizmayla) yo\u011funla\u015farak b\u00fcz\u00fcld\u00fcklerini ve suyu d\u0131\u015far\u0131 att\u0131klar\u0131n\u0131, bu sayede “antik DNA”n\u0131n \u00e7ok iyi korunmu\u015f olabilece\u011fini belirtti.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rma “Proceedings of the Royal Society B Biological Sciences”ta yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n