{"id":26676,"date":"2024-03-10T12:17:20","date_gmt":"2024-03-10T12:17:20","guid":{"rendered":"https:\/\/kraios.app\/news\/saglik\/2024\/03\/10\/kovid-19-salgin-ilan-edilisinin-4-yilinda-kuresel-acil-durum-tehdidi-olarak-algilanmiyor\/"},"modified":"2024-03-10T12:17:20","modified_gmt":"2024-03-10T12:17:20","slug":"kovid-19-salgin-ilan-edilisinin-4-yilinda-kuresel-acil-durum-tehdidi-olarak-algilanmiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kraios.app\/news\/saglik\/2024\/03\/10\/kovid-19-salgin-ilan-edilisinin-4-yilinda-kuresel-acil-durum-tehdidi-olarak-algilanmiyor\/","title":{"rendered":"Kovid-19, salg\u0131n ilan edili\u015finin 4. y\u0131l\u0131nda &#8220;k\u00fcresel acil durum&#8221; tehdidi olarak alg\u0131lanm\u0131yor"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<div>\n<p>Ge\u00e7en 4 y\u0131lda t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alan salg\u0131n, 2 y\u0131la yak\u0131n s\u00fcre insanlar\u0131 evlerine kapatt\u0131, ekonomileri etkiledi. Resmi verilere g\u00f6re, salg\u0131nda bug\u00fcne kadar 7 milyondan fazla ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n<p>\u00c7in\u2019in Hubey eyaletine ba\u011fl\u0131 Vuhan kentinde, sebebi anla\u015f\u0131lamayan &#8220;solunum rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131&#8221; \u015fikayetiyle ilk hasta 17 Kas\u0131m 2019&#8217;da hastaneye ba\u015fvurdu. Sonraki g\u00fcnlerde, \u00e7o\u011funlu\u011fu deniz \u00fcr\u00fcnleri g\u0131da pazar\u0131n\u0131 ziyaret eden ki\u015filerde tespit edilen ve akci\u011fer iltihaplanmas\u0131na yol a\u00e7an hastal\u0131\u011fa bilinmeyen yeni bir vir\u00fcs\u00fcn yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n<h3>Kayna\u011f\u0131 bilinmeyen gizemli solunum yolu hastal\u0131\u011f\u0131<\/h3>\n<p>DS\u00d6\u2019n\u00fcn Vuhan\u2019da 31 Aral\u0131k 2019\u2019da &#8220;kayna\u011f\u0131 bilinmeyen gizemli solunum yolu hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n&#8221; g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurmas\u0131yla d\u00fcnya, ad\u0131 hen\u00fcz konulmasa da Kovid-19\u2019u \u00f6\u011frenmi\u015f oldu.<\/p>\n<p>H\u0131zla \u00c7in d\u0131\u015f\u0131na yay\u0131lan salg\u0131n nedeniyle DS\u00d6, 30 Ocak 2020&#8217;de &#8220;k\u00fcresel acil durum&#8221; ilan etti. DS\u00d6, 11 \u015eubat 2020&#8217;de yarasalardaki bir betakoronavir\u00fcs\u00fcn insana ge\u00e7erken mutasyona u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tahmin edildi\u011fini ve buna &#8220;2019-nCov&#8221; (Kovid-19) ad\u0131 verildi\u011fini duyurdu.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de ilk Kovid-19 vakas\u0131 11 Mart 2020&#8217;de g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, ayn\u0131 g\u00fcn DS\u00d6, yay\u0131lma h\u0131z\u0131 alarm verici d\u00fczeydeki hastal\u0131\u011f\u0131 &#8220;k\u00fcresel salg\u0131n&#8221; ilan etti.<\/p>\n<p>D\u00fcnya genelinde vaka say\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7ok h\u0131zl\u0131 artmas\u0131yla Mart 2020&#8217;nin ard\u0131ndan salg\u0131n\u0131n kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve \u00f6nlenmesine y\u00f6nelik tedbirler, b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin ana g\u00fcndemi haline geldi.<\/p>\n<h3>Kapanmalar ve karantinalar<\/h3>\n<p>DS\u00d6, Kovid-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 yava\u015flatmak amac\u0131yla 5 Haziran 2020&#8217;de h\u00fck\u00fcmetlere ilk kez halka a\u00e7\u0131k yerlerde kuma\u015f &#8220;y\u00fcz maskeleri&#8221; tak\u0131lmas\u0131n\u0131n te\u015fvik edilmesi tavsiyesinde bulundu.<\/p>\n<p>\u0130\u015f yerleri, okullar ve di\u011fer halka a\u00e7\u0131k yerlerde kapanmaya gidilirken, insanlar bir s\u00fcre &#8220;y\u00fcz y\u00fcze&#8221; s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri hayata ara vermek durumunda kald\u0131 ve bir\u00e7ok sekt\u00f6rde &#8220;uzaktan \u00e7al\u0131\u015fmaya&#8221; ge\u00e7ildi.<\/p>\n<p>Hastal\u0131ktan korunmak i\u00e7in vatanda\u015flara &#8220;maske, mesafe ve hijyen&#8221; \u00f6nlemlerine dikkat etmeleri uyar\u0131lar\u0131 yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Hastaneler veya di\u011fer belirlenen alanlarda ba\u015flat\u0131lan karantina uygulamalar\u0131yla Kovid-19\u2019un yay\u0131lma h\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, yurt d\u0131\u015f\u0131na seyahat edecekler veya hastal\u0131k belirtisi olanlara v\u00fccutlar\u0131ndaki vir\u00fcs\u00fcn kimli\u011fini g\u00f6stermek i\u00e7in PCR testi uygulamas\u0131 ba\u015flat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<h3>A\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 h\u0131zl\u0131 sonu\u00e7land\u0131<\/h3>\n<p>Kovid-19, bir hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7layan en h\u0131zl\u0131 a\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131na da neden oldu. 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk aylar\u0131nda ba\u015flayan a\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, 2020 y\u0131l\u0131 sonunda ilk a\u015f\u0131lar\u0131n insanlara uygulanmaya ba\u015flamas\u0131yla sonu\u00e7land\u0131.<\/p>\n<p>T\u00fcrk bilim insanlar\u0131 Prof. Dr. U\u011fur \u015eahin ve Prof. \u00d6zlem T\u00fcreci&#8217;nin kurucu ortaklar\u0131 oldu\u011fu Alman biyoteknoloji firmas\u0131 BioNTech ve Amerikan ila\u00e7 \u015firketi Pfizer ile geli\u015ftirdi\u011fi a\u015f\u0131, \u0130ngiltere \u0130la\u00e7 ve Sa\u011fl\u0131k \u00dcr\u00fcnleri D\u00fczenleme Kurumunun (MHRA) 2 Aral\u0131k 2020&#8217;de yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131na onay vermesiyle &#8220;d\u00fcnyada tescillenen ilk Kovid-19 a\u015f\u0131s\u0131&#8221; oldu. <\/p>\n<p>Kovid-19 ile m\u00fccadelede a\u015f\u0131lar\u0131n devreye girmesiyle, 2021 itibar\u0131yla kontroll\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131m s\u00fcreci ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Di\u011fer yandan, ayn\u0131 y\u0131l u\u011frad\u0131\u011f\u0131 mutasyonlar sonras\u0131 Kovid-19&#8217;un Alfa, Beta, Delta, Gama ve Omicron varyantlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>2022&#8217;nin ortalar\u0131ndan itibaren \u00fclkeler salg\u0131na ili\u015fkin tedbirleri iyice gev\u015fetirken, maske ve PCR testi zorunlulu\u011fu kalkmaya ba\u015flad\u0131. Vaka ve \u00f6l\u00fcm say\u0131lar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<h3>Kovid-19, 5 May\u0131s 2023&#8217;ten bu yana &#8220;k\u00fcresel acil durum&#8221; kategorisinde de\u011ferlendirilmiyor<\/h3>\n<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) nezdinde 1948&#8217;de kurulan DS\u00d6, Kovid-19&#8217;la m\u00fccadelede &#8220;yetersiz kalmak&#8221;, &#8220;ge\u00e7 ad\u0131mlar atmak&#8221;, &#8220;\u00e7eli\u015fkili mesajlar vermek&#8221; ve &#8220;a\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan dolay\u0131 umutlanan insanlara korku pompalamaya devam etmek&#8221; ile su\u00e7land\u0131.<\/p>\n<p>D\u00f6nemin ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump, \u00c7in&#8217;e yak\u0131n durmakla su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 DS\u00d6&#8217;ye 14 Nisan 2020&#8217;de finansal deste\u011fi ask\u0131ya ald\u0131klar\u0131n\u0131 ve resmi olarak 6 Temmuz 2021&#8217;de \u00d6rg\u00fctten \u00e7ekileceklerini duyurdu.<\/p>\n<p>ABD Ba\u015fkan\u0131 Joe Biden, Ocak 2021&#8217;de g\u00f6reve gelmesinin ilk haftas\u0131nda DS\u00d6&#8217;ye geri d\u00f6n\u00fclmesine y\u00f6nelik kararnameyi imzalad\u0131.<\/p>\n<p>DS\u00d6 Genel Direkt\u00f6r\u00fc Tedros Adhanom Ghebreyesus, 5 May\u0131s 2023&#8217;te Kovid-19&#8217;un &#8220;uluslararas\u0131 \u00f6neme sahip halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 acil durumu&#8221; olarak sona erdi\u011fini ancak &#8220;k\u00fcresel salg\u0131n&#8221; olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildirdi.<\/p>\n<p>DS\u00d6 verilerine g\u00f6re, d\u00fcnya genelinde 25 \u015eubat&#8217;a kadar d\u00fcnya genelinde toplam 774 milyon 771 bin vaka rapor edilirken, 7 milyon 35 bin \u00f6l\u00fcm kay\u0131tlara ge\u00e7ti.<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131klanan rakamlar\u0131n sadece rapor edilen vaka say\u0131lar\u0131 oldu\u011fu, ger\u00e7ek vaka ve \u00f6l\u00fcm say\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7ok daha fazla oldu\u011fu da belirtilirken, toplam 13 milyar 59 milyondan fazla doz Kovid-19 a\u015f\u0131s\u0131 uyguland\u0131.<\/p>\n<p>                            <span class=\"detay-foto-editor\">&#13;<br \/>\n                                <a href=\"https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/p\/abonelik-talep-formu\/1001\" target=\"_blank\" style=\"font-size:12px; color:#444; text-decoration:none;\" rel=\"noopener\">&#13;<br \/>\n                                    Anadolu Ajans\u0131 web sitesinde, AA Haber Ak\u0131\u015f Sistemi (HAS) \u00fczerinden abonelere sunulan haberler, \u00f6zetlenerek yay\u0131mlanmaktad\u0131r. <b style=\"color:#1897F7\">Abonelik i\u00e7in l\u00fctfen ileti\u015fime ge\u00e7iniz.<\/b>&#13;<br \/>\n                                <\/a>&#13;<br \/>\n                            <\/span>\n                        <\/div>\n<p><script>\n\t  window.fbAsyncInit = function() {\n\t\tFB.init({\n\t\t  appId: '1855843514662870',\n\t\t  status : true, \/\/ check login status\n\t\t  cookie : true, \/\/ enable cookies to allow the server to access the session\n\t\t  xfbml  : true  \/\/ parse XFBML\n\t\t});\n\t  };<\/p>\n<p>\t  (function() {\n\t\tvar e = document.createElement('script');\n\t\te.src=\"https:\/\/connect.facebook.net\/tr_TR\/all.js\";\n\t\te.async = true;\n\t\tdocument.getElementById('fb-root').appendChild(e);\n\t  }());\n    <\/script><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ge\u00e7en 4 y\u0131lda t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alan salg\u0131n, 2 y\u0131la yak\u0131n s\u00fcre insanlar\u0131 evlerine kapatt\u0131, ekonomileri etkiledi. Resmi verilere g\u00f6re, salg\u0131nda bug\u00fcne kadar 7 milyondan fazla ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti. \u00c7in\u2019in Hubey eyaletine ba\u011fl\u0131 Vuhan kentinde, sebebi anla\u015f\u0131lamayan &#8220;solunum rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131&#8221; \u015fikayetiyle ilk hasta 17 Kas\u0131m 2019&#8217;da hastaneye ba\u015fvurdu. Sonraki g\u00fcnlerde, \u00e7o\u011funlu\u011fu deniz \u00fcr\u00fcnleri g\u0131da pazar\u0131n\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26677,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[46],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26676"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26676"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26676\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26677"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}