<\/p>\n
TBMM Ba\u015fkan\u0131 Numan Kurtulmu\u015f<\/strong>, yarg\u0131 kurumlar\u0131 aras\u0131nda g\u00fc\u00e7 m\u00fccadelesinin olmayaca\u011f\u0131 bir sistemin in\u015fa edilmesi gerekti\u011fini belirterek, “Anayasal olarak her \u015feyin yerli yerine oturtulmas\u0131, ‘benim s\u00f6z\u00fcm daha kuvvetli’ yar\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde kimsenin olmamas\u0131 laz\u0131m. Anayasa’daki flu alanlar giderilmeli.” dedi.<\/p>\n Kurtulmu\u015f, Asya Parlamenter Asamblesi (APA) 14. Genel Kurulu’na kat\u0131lmak \u00fczere gitti\u011fi Azerbaycan’dan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde u\u00e7akta gazetecilerin sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131.<\/p>\n Bak\u00fc’de ger\u00e7ekle\u015ftirilen APA Genel Kurulu kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc temaslar ve T\u00fcrkiye’nin Asya \u00fclkeleriyle ili\u015fkilerine y\u00f6nelik soru \u00fczerine Kurtulmu\u015f, T\u00fcrkiye’nin ge\u00e7en d\u00f6nem APA D\u00f6nem Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131 deruhte etti\u011fini, uzun y\u0131llar ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrkiye’de kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131. TBMM olarak APA D\u00f6nem Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131 Azerbaycan Milli Meclisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ve Meclis Ba\u015fkan\u0131 Sahiba Gafarova’ya devrettiklerini ifade eden Kurtulmu\u015f, “Onun i\u00e7in bu t\u00f6ren bizim i\u00e7in de anlaml\u0131yd\u0131. Asya, b\u00fcy\u00fcyen, geli\u015fen bir b\u00f6lge. Diyebiliriz ki canlanm\u0131\u015f olan yeni bir medeniyet havzas\u0131. \u00c7ok farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerin oldu\u011fu, \u00e7ok \u00f6nemli geli\u015fme istidad\u0131nda olan ekonomilerin oldu\u011fu, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck f\u0131rsatlar\u0131n oldu\u011fu bir k\u0131ta. \u00d6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde d\u00fcnya dengeleri i\u00e7erisinde Asya’n\u0131n \u00e7ok ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir yeri olacak.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n T\u00fcrkiye’nin Avrupa’n\u0131n en do\u011fusunda, Asya’n\u0131n en bat\u0131s\u0131nda, jeostratejik olarak ge\u00e7i\u015f noktas\u0131nda bulunan, ayn\u0131 zamanda k\u00fclt\u00fcrlerin ge\u00e7i\u015f noktas\u0131nda bir \u00fclke oldu\u011funa i\u015faret eden Kurtulmu\u015f, bir taraftan Avrupa ve Bat\u0131 ili\u015fkilerine ve b\u00f6lgesel ili\u015fkilere \u00f6nem verirken Asya ili\u015fkilerini de ciddi \u015fekilde \u00f6ncelemesi, \u00f6nemsemesi gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n Avrupa r\u00f6nesans\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nce Asya\u2019da bilimin, teknolojinin, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn, sanat\u0131n, esteti\u011fin zirvede oldu\u011fu b\u00fcy\u00fck medeniyetler kuruldu\u011funa dikkat \u00e7eken Kurtulmu\u015f, bug\u00fcn de Asya’n\u0131n, yeni d\u00fcnya dengeleri bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsat penceresi a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Kurtulmu\u015f, \u015fu de\u011ferlendirmelerde bulundu:<\/p>\n “Bundan hem T\u00fcrkiye olarak istifade etmek laz\u0131m hem de yeni d\u00fcnya dengelerinde Asya’y\u0131 bir bar\u0131\u015f ve istikrar b\u00f6lgesi haline getirecek \u00e7abalar\u0131n i\u00e7inde olmam\u0131z gerekiyor. Uluslararas\u0131 sistemde denge ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 zaman \u00e7at\u0131\u015fmalar ve gerilimler ba\u015fl\u0131yor. \u015eu anda maalesef d\u00fcnya sistemi bir denge i\u00e7inde de\u011fildir. Herhangi bir g\u00fcc\u00fcn d\u00fcnyada egemen, tek ba\u015f\u0131na etkin olmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. B\u00f6lge b\u00f6lge farkl\u0131 \u00fclkelerin, farkl\u0131 g\u00fc\u00e7 merkezlerinin d\u00fcnya ekonomisi, d\u00fcnya siyaseti \u00fczerinde etkisi var. Bu da ister istemez daha fazla gerilim, daha fazla \u00e7at\u0131\u015fma ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. Onun i\u00e7in Asya’da g\u00fcven ve istikrar\u0131 \u00f6nceleyecek \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131, bu anlamda T\u00fcrkiye’nin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l perspektifleri haz\u0131rlamas\u0131n\u0131n hem T\u00fcrkiye’nin gelece\u011fi hem i\u00e7inde bulundu\u011fu b\u00f6lgede alternatiflerini \u00e7o\u011faltmas\u0131 hem de Asya \u00fclkeleri aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 i\u015fbirli\u011fini art\u0131rmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011fu kanaatindeyim.”<\/p>\n Kurtulmu\u015f, “\u0130kili g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinizde \u00fclkeler aras\u0131ndaki ticari ili\u015fkiler de g\u00fcndeme geldi. Milli muharip u\u00e7ak KAAN’\u0131n ilk u\u00e7u\u015funu ba\u015far\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirmesi gibi T\u00fcrkiye’nin savunma sanayii alan\u0131ndaki at\u0131l\u0131mlar\u0131 bu \u00fclkelerde nas\u0131l yank\u0131 buluyor?” sorusu \u00fczerine TBMM Ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ildikten sonra 50’ye yak\u0131n meclis ba\u015fkan\u0131yla ikili g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapma imkan\u0131 buldu\u011funu ifade etti. Kurtulmu\u015f, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n “\u0130stisnas\u0131z \u015funu s\u00f6yleyebilirim ki muhatap oldu\u011fumuz \u00fclkelerin meclis ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n hemen tamam\u0131 ister Do\u011fu’dan ister Bat\u0131’dan olsun, T\u00fcrkiye’nin son y\u0131llarda ortaya koydu\u011fu y\u00fckseli\u015fi fevkalade ciddi \u015fekilde takip ediyorlar. T\u00fcrkiye’nin g\u00fc\u00e7l\u00fc ve b\u00fcy\u00fck bir ekonomi haline gelmesini ilgiyle izliyorlar. \u00d6zellikle bu \u00e7er\u00e7evede savunma sanayi alan\u0131nda T\u00fcrkiye’nin ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 da dikkatle takip ediyorlar. Hatta \u00fclkelerin bir k\u0131sm\u0131, savunma sanayii ba\u015fta olmak \u00fczere \u00f6zellikle y\u00fcksek teknolojilerde T\u00fcrkiye ile i\u015fbirli\u011fine haz\u0131r olduklar\u0131n\u0131 ifade ediyorlar. Savunma sanayinin ilgi \u00e7ekmesinin sebeplerinden biri, maalesef d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7mekte oldu\u011fu s\u00fcre\u00e7te g\u00fcven ve istikrar\u0131n her \u00fclke i\u00e7in birinci \u00f6ncelik haline gelmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu anlamda T\u00fcrkiye’nin savunma sanayi \u00fcr\u00fcnleri, \u0130HA’lar, S\u0130HA’lar, ak\u0131ll\u0131 m\u00fchimmatlar, birtak\u0131m deniz ara\u00e7lar\u0131m\u0131z; b\u00fct\u00fcn bunlarla birlikte T\u00fcrkiye ile i\u015fbirli\u011fi yapma imkanlar\u0131n\u0131 ar\u0131yorlar. Bu da T\u00fcrkiye i\u00e7in \u00f6nemli bir kap\u0131d\u0131r. KAAN’\u0131 da takip ediyorlar. T\u00fcrkiye’nin milli muharip u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131, T\u00fcrkiye’nin u\u00e7ak motoru ve helikopter motoru \u00fcretme kabiliyetlerini baz\u0131 meclis ba\u015fkanlar\u0131ndan duyduk. Onlar da ilgiyle izliyorlar.”<\/p>\n Kurtulmu\u015f, “Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan, hakim ve savc\u0131lar\u0131n kura t\u00f6reninde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada yarg\u0131daki sorunlara dikkat \u00e7ekerken yeni anayasa vurgusu yapt\u0131 ancak yeni anayasada bir uzla\u015f\u0131 sa\u011flanamazsa yarg\u0131daki sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi i\u00e7in de bir uzla\u015f\u0131 aray\u0131\u015f\u0131na girilebilece\u011fini s\u00f6yledi. Se\u00e7im sonras\u0131 uzla\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinden sonu\u00e7 al\u0131nmazsa yeni anayasa yerine mevcut anayasada de\u011fi\u015fiklik g\u00fcndeme gelebilir mi?” sorusu \u00fczerine, “\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde ismini ne koydu\u011fumuzdan ziyade ne yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6nemli olacak.” dedi.<\/p>\n Baz\u0131lar\u0131n\u0131n, “Bu Meclis yeni anayasa yapmaya muktedir de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kurucu meclis de\u011fildir” \u015feklinde itirazlar dile getirdi\u011fini belirten Kurtulmu\u015f, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n “Bir kere kategorik olarak \u015funu s\u00f6ylemek laz\u0131m. TBMM, A’dan Z’ye yeni bir anayasay\u0131 yapma g\u00fcc\u00fcne, kuvvetine sahiptir. Tabii ki bu bir uzla\u015f\u0131yla olabilir. Hi\u00e7bir partinin tek ba\u015f\u0131na bir anayasas\u0131 olmaz. Milletin anayasas\u0131 olur. Meclis’te yap\u0131lacak ister yeni anayasa, topyekun anayasal de\u011fi\u015fiklik olsun ister hayati maddelerde de\u011fi\u015fiklik olsun, yap\u0131lacak olan i\u015f bir aritmetik i\u015fidir. Parlamentodaki siyasal aritmetik meselesidir. Burada g\u00f6nl\u00fcm\u00fczden ge\u00e7en odur ki hemen ilk turda 400’\u00fc a\u015fs\u0131n ve anayasa Meclis’te yap\u0131ls\u0131n. O olmazsa bunu referanduma g\u00f6t\u00fcrecek \u00e7o\u011funluk Meclis’te olu\u015fsun. Ama olabilecek en y\u00fcksek konsensusun \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in gayret sarf etmemiz laz\u0131m.”<\/p>\n Bunun olabilmesi i\u00e7in takip edilecek usul ve y\u00f6ntemlerin, tart\u0131\u015fmalar\u0131n zemininin \u00e7ok do\u011fru tespit edilmesi gerekti\u011fini ifade eden Kurtulmu\u015f, “TBMM Ba\u015fkan\u0131 olarak bunun zemininin mutlaka TBMM olmas\u0131 gerekti\u011fi kanaatindeyim. TBMM’de bu konu sonu\u00e7land\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 i\u00e7in akademinin, hukuk \u00e7evrelerinin, sivil toplumun, T\u00fcrkiye’nin \u00e7ok farkl\u0131 kesimlerinin g\u00f6r\u00fc\u015flerinin al\u0131nmas\u0131 gerekir. Bu teklifler gelir ve sonu\u00e7ta Meclis’te olu\u015fturulacak mekanizmalarla bunun tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olur.” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n Yeni anayasa yap\u0131m\u0131nda aslolan\u0131n iyi niyetle, \u00f6n yarg\u0131s\u0131z, “Ben istemiyorum” diye ba\u015ftan reddetmeksizin b\u00fct\u00fcn siyasi partilerin bu diyalog zemini i\u00e7inde yer almas\u0131 oldu\u011funu dile getiren Kurtulmu\u015f, bunun olabilmesi i\u00e7in b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcyle, imkanlar\u0131yla gayret edece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n 28. Yasama D\u00f6nemi’nin, Cumhuriyet’in ikinci y\u00fczy\u0131l\u0131n\u0131n, T\u00fcrkiye Y\u00fczy\u0131l\u0131’n\u0131n ilk Meclisi oldu\u011funu ifade eden Kurtulmu\u015f, \u015fu de\u011ferlendirmelerde bulundu:<\/p>\n “12 Eyl\u00fcl anayasas\u0131 bir darbe anayasas\u0131. Asl\u0131nda 1982 anayasas\u0131, 1961 anayasas\u0131n\u0131n yavrusu, yani onun devam\u0131. Bu s\u00fcreklilik oldu\u011fu i\u00e7in bug\u00fcn birtak\u0131m \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Yarg\u0131daki \u00e7eli\u015fkiler, \u00e7at\u0131\u015fmalar \u00e7ok nettir ki anayasan\u0131n i\u00e7indeki belki darbecilerin ‘g\u00fcn\u00fc gelir buradan bir \u00e7at\u0131\u015fma alan\u0131 \u00e7\u0131kabilir’ diyerek planlad\u0131klar\u0131 birtak\u0131m tuzaklarla doludur. T\u00fcrk siyaseti olarak, sivil siyaset olarak art\u0131k bunlar\u0131 biliyoruz. B\u00fcy\u00fck bir birikim var, b\u00fcy\u00fck bir tecr\u00fcbe var. Ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ilgili 64 maddelik bir mutabakat var. Bug\u00fcn maddeler \u00fczerinde konu\u015fsan\u0131z belki bu 64 madde, partilerin \u00e7o\u011funlu\u011funun uzla\u015fabilece\u011fi 84-94 madde olur. Burada aslolan, milletin ne ihtiyac\u0131 var, T\u00fcrkiye\u2019deki demokratik sistemi nas\u0131l daha ileriye g\u00f6t\u00fcrebiliriz ve bunu siyasal bir tart\u0131\u015fman\u0131n arac\u0131 haline getirmeksizin T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acak bir hukuk metnini nas\u0131l haz\u0131rlar\u0131z\u2026 Bunu haz\u0131rlamak, iki \u00fc\u00e7 ki\u015finin bir odaya \u00e7ekilip haz\u0131rlamas\u0131 asla de\u011fildir. Toplumun b\u00fct\u00fcn kesimlerinin bu konuyla ilgili kanaatlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131. Ama sonu\u00e7ta karar\u0131 verecek olan milletin vekilleri oldu\u011fu i\u00e7in parlamentoda bunun uygun zeminlerde tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 temin edildikten sonra yasala\u015fma s\u00fcrecinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ben bu anlamda iyi niyetli m\u00fczakerelerin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7abilirsek hem yeni anayasan\u0131n \u00e7\u0131kabilece\u011fine hem de e\u011fer yeni anayasa konusunda zorluklar ortaya \u00e7\u0131karsa anayasada hayati ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131layacak ad\u0131mlar\u0131n at\u0131labilece\u011fine inan\u0131yorum.”<\/p>\n \u0130zlenecek y\u00f6ntemin, i\u015fin en kolay k\u0131sm\u0131 oldu\u011funu belirten Kurtulmu\u015f, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n “Yeter ki herkes fikrini s\u00f6ylesin, b\u00fct\u00fcn siyasi partiler ‘Biz bu m\u00fczakere s\u00fcrecinin i\u00e7inde yer alaca\u011f\u0131z’ desin. Herhangi bir grup, herhangi bir \u00e7evre, ‘Benim k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgim budur’ diyerek en ba\u015ftan k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgisini dayatmas\u0131n. Mesela parlamento i\u00e7inde komisyonlar olabilir, ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde oldu\u011fu gibi; karma komisyonlar kurulabilir, sivil toplumun g\u00f6r\u00fc\u015flerinin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, b\u00fcy\u00fck m\u00fczakere ortamlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u015fehir \u015fehir, b\u00f6lge b\u00f6lge insanlar\u0131n fikirlerinin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir isti\u015fare zemini a\u00e7\u0131labilir. Bunlar da \u00e7ok ciddi bir \u00e7abay\u0131 gerektiriyor. Ama sonu\u00e7ta T\u00fcrkiye\u2019nin anayasa konusunda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir tecr\u00fcbesi var. \u015eu anda zannediyorum b\u00fct\u00fcn siyasi partilerin elinde anayasa de\u011fi\u015fiklik teklifleri, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 vard\u0131r. Bunlar\u0131 bir araya getirerek, herkesin ete\u011findeki ta\u015flar\u0131 d\u00f6kmesiyle milletin hayr\u0131na olacak bir d\u00fczenleme yap\u0131l\u0131r. Bu bir sorumluluktur. \u00c7ok net s\u00f6yl\u00fcyorum, yeni anayasa ya da anayasada k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklik, bir fantezi, bir siyasi tart\u0131\u015fma de\u011fil, T\u00fcrkiye i\u00e7in bir zarurettir.”<\/p>\n “Siz yarg\u0131daki sorunlar\u0131 acil \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken konular olarak g\u00f6r\u00fcyor musunuz?” sorusu \u00fczerine Kurtulmu\u015f, \u015fu anda bir\u00e7ok \u00e7at\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131n anayasan\u0131n i\u00e7inde oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcklerini s\u00f6yledi. Bunlar\u0131n sistematik problemleri ortaya \u00e7\u0131karan \u015feyler oldu\u011funu ve sistemsel sorunlar \u00fcretti\u011fini dile getiren Kurtulmu\u015f, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n “153. maddeye bakarsan\u0131z bir ba\u015fka yarg\u0131 mercinin dedi\u011fi hakl\u0131 oluyor, 138. maddeye bakarsan\u0131z bir ba\u015fka y\u00fcksek yarg\u0131 organ\u0131n\u0131n karar\u0131 hakl\u0131 oluyor. \u00d6zellikle yarg\u0131yla ilgili alanda, yarg\u0131 kurumlar\u0131 aras\u0131nda bir \u00e7eli\u015fkinin, yarg\u0131 kurumlar\u0131 aras\u0131nda bir g\u00fc\u00e7 m\u00fccadelesinin olmayaca\u011f\u0131 bir sistemi in\u015fa etmemiz laz\u0131m. Bunlar\u0131n hepsinin \u00fcst\u00fcnde, T\u00fcrkiye\u2019de y\u00fcr\u00fctme, yasama, yarg\u0131 birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r ama T\u00fcrkiye\u2019de anayasay\u0131 yapma g\u00fcc\u00fcne dahi sahip olan kurum TBMM\u2019dir. Anayasal olarak her \u015feyin yerli yerine oturtulmas\u0131, ‘Senin s\u00f6z\u00fcn s\u00f6zse benim s\u00f6z\u00fcm daha kuvvetli s\u00f6z’ yar\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde kimsenin olmamas\u0131 laz\u0131m. Bu, hi\u00e7bir \u015fekilde kimseye yarar sa\u011flamaz. Anayasa \u00e7er\u00e7evesinde herkesin sorumluluklar\u0131, yetkileri bellidir. Burada flu alanlar varsa ki baz\u0131 konularda flu alanlar var, bunlar\u0131n giderilmesi ve net bir \u015fekilde herkesin g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131 i\u00e7inde hareket etmesinin temin edilmesi gerekir.”<\/p>\n Ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan deneyimler oldu\u011funu an\u0131msatan Kurtulmu\u015f, h\u00fck\u00fcmetin ald\u0131\u011f\u0131 bir karar\u0131 Dan\u0131\u015ftay’\u0131n iptal etti\u011fini, kendisini yasan\u0131n \u00fcst\u00fcne koydu\u011funu g\u00f6rd\u00fcklerini s\u00f6yledi. Siyasi parti kapatma davalar\u0131nda Anayasa Mahkemesinin kendisini siyasi partilerin ve milli iradenin \u00fcst\u00fcnde konumland\u0131rd\u0131\u011f\u0131na \u015fahit olduklar\u0131n\u0131, 367 garabetinde Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n hi\u00e7 olmayan bir usul\u00fc ortaya \u00e7\u0131kararak TBMM\u2019de cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7tirmedi\u011fi uygulamalar\u0131 unutmad\u0131klar\u0131n\u0131 belirten Kurtulmu\u015f, “Bunlar tesad\u00fcfen olmu\u015f \u015feyler de\u011fil. Bunlar, 1961 Anayasas\u0131\u2019n\u0131, 1982 Anayasas\u0131\u2019n\u0131 yapt\u0131ranlar\u0131n bilerek, belki planlayarak sistem i\u00e7inde belli \u00e7at\u0131\u015fma alanlar\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in serpi\u015ftirdikleri tuzakl\u0131 alanlard\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin bunlar\u0131 ge\u00e7mesi laz\u0131m.” dedi.<\/p>\n “Bak\u00fc’deki APA Genel Kurulu’nda konu\u015fman\u0131z\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Gazze meselesine ay\u0131rd\u0131n\u0131z. \u0130kili g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde mevkida\u015flar\u0131n\u0131zdan nas\u0131l tepkiler geliyor, di\u011fer \u00fclkeler bu meseleye nas\u0131l bak\u0131yor?” sorusu \u00fczerine Kurtulmu\u015f, “\u015eunu \u00e7ok net g\u00f6zlemledim. 7 Ekim\u2019de sonra yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir\u00e7ok uluslararas\u0131 toplant\u0131da maalesef \u00fclkelerin bir k\u0131sm\u0131 \u0130srail\u2019e hak veriyorlard\u0131. \u00d6zellikle Bat\u0131 \u00fclkelerinin bir k\u0131sm\u0131 \u0130srail\u2019den daha fazla \u0130srailci olarak hareket ediyorlard\u0131. Zaman i\u00e7inde bizim ilk g\u00fcnden itibaren s\u00f6yledi\u011fimiz konularda ne kadar hakl\u0131 oldu\u011fumuz ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130srail\u2019in b\u00fct\u00fcn uluslararas\u0131 hukuku ayaklar alt\u0131na alarak, insani en ufak bir \u00f6zelli\u011fi bile olmayan b\u00f6ylesine vahim, b\u00f6ylesine gaddar, b\u00f6ylesine soyk\u0131r\u0131m boyutlar\u0131na varm\u0131\u015f olan katliamlar\u0131 art\u0131k d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fclkeleri taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n \u0130srail\u2019e destek olmak isteyen \u00fclkelerin bile art\u0131k s\u00f6zlerini eskisi kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde dile getiremediklerini vurgulayan Kurtulmu\u015f, “Ben \u015fahsen G\u00fcney Afrika\u2019n\u0131n Lahey Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131\u2019na ba\u015fvurusu ve orada ara karar\u0131n m\u00fcspet \u015fekilde a\u00e7\u0131klanmas\u0131yla Filistin davas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan yeni bir d\u00f6nemin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum.” dedi.<\/p>\n Gazze\u2019de 5 ayda, y\u00fczde 75’i kad\u0131n ve \u00e7ocuk olan 30 bini a\u015fk\u0131n sivil kayb\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, Netanyahu ve \u00e7etesinin yolda y\u00fcr\u00fcyen koyunlara bile ate\u015f ederek \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc gaddarca bir katliam\u0131n, hi\u00e7 kimsenin savunamayaca\u011f\u0131 bir noktaya geldi\u011fini ifade eden Kurtulmu\u015f, \u015fu de\u011ferlendirmelerde bulundu:<\/p>\n “Hele hele Gazze\u2019de Refah S\u0131n\u0131r Kap\u0131s\u0131\u2019na s\u0131\u011f\u0131nan, o b\u00f6lgeye s\u0131\u011f\u0131nanlara kar\u015f\u0131, ‘Onlar\u0131 da \u00f6ld\u00fcrece\u011fiz, onlar\u0131 da canl\u0131 b\u0131rakmayaca\u011f\u0131z’ tehdidinin Netanyahu\u2019yu sonu belli olmayan bir yola soktu\u011fu a\u015fikard\u0131r. Art\u0131k onun da geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc yoktur. \u00dcmit ederiz ki Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131ndaki bu yarg\u0131lamalardan sonra uluslararas\u0131 sava\u015f su\u00e7lar\u0131 mahkemesinde de Karadzic gibi, Ratko Mladic gibi Netanyahu ve sava\u015f su\u00e7lusu \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilerin hesap vermesi ve ceza almas\u0131 mukadderdir. Burada bizim \u0130srail\u2019e \u015fimdiye kadar destek veren \u00fclkelerden bekledi\u011fimiz, art\u0131k bu deste\u011fi vermemeleri. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u0131k\u0131lan Netanyahu ve rejiminin alt\u0131nda kalacak olan sadece o rejim de\u011fildir, ona destek veren baz\u0131 bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler de olacakt\u0131r.”<\/p>\n Bir de i\u015fin insani taraf\u0131 oldu\u011funu ifade eden Kurtulmu\u015f, \u0130srail\u2019in katliama kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a belli oldu\u011fu 10 Ekim 2023’ten bu yana d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir taraf\u0131nda s\u00fcrekli bir \u015fekilde artan kitlelerin Filistin davas\u0131na destek verdi\u011fini, a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde \u0130srail\u2019in bu insanl\u0131k su\u00e7lar\u0131na ortak olmamak i\u00e7in kendi \u00fclkelerinin meydanlar\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p g\u00f6steriler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde \u0130srail\u2019e destek verenlerin protesto edildi\u011fini hatta konu\u015fma yapt\u0131klar\u0131 salonda bile insanlar taraf\u0131ndan k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, yapt\u0131klar\u0131 bu ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fcklere kar\u015f\u0131 insanlar\u0131n \u015famar gibi cevaplar haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcklerini anlatan Kurtulmu\u015f, “Dini, \u0131rk\u0131, siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ne olursa olsun y\u00fcre\u011finde insanl\u0131ktan bir nebze nasibi olan hemen hemen herkesin, milyarlarca insan\u0131n, insanl\u0131k cephesinin tabii bir \u00fcyesi olarak bir dayan\u0131\u015fma i\u00e7ine girdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu sadece Filistin halk\u0131n\u0131n kurtulu\u015fu i\u00e7in bir \u00fcmit de\u011fil ayn\u0131 zamanda insanl\u0131k i\u00e7in de bir \u00fcmittir. Yeni bir d\u00fcnyan\u0131n kurulabilmesini ortaya koyan bir arzudur. Bunu takip etmek laz\u0131m.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n Yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde \u00f6zellikle \u00fc\u00e7 temel noktay\u0131 ifade etti\u011fini aktaran Kurtulmu\u015f, bunlardan birincisinin, Netanyahu ve ekibinin uluslararas\u0131 alanda yaln\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi. Kurtulmu\u015f, Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131ndaki yarg\u0131laman\u0131n buna hizmet eden bir imkan oldu\u011funu dile getirdi. \u0130kincisinin, insanl\u0131k cephesi dedi\u011fi sivil toplumun, vicdanl\u0131 kalabal\u0131klar\u0131n daha b\u00fcy\u00fck ve uzun soluklu bir dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131n temin edilmesi oldu\u011funu kaydeden Kurtulmu\u015f, “\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de ne yaz\u0131k ki bu s\u00fcrecin ba\u015f\u0131ndan itibaren b\u00fcy\u00fck bir zafiyet, b\u00fcy\u00fck bir \u00e7aresizlik, inisiyatifsizlik i\u00e7inde olan \u0130slam \u00fclkelerinin art\u0131k uyanmas\u0131, ne oluyoruz diyerek silkelenmesi, birlik ve beraberlik i\u00e7inde saflar\u0131 s\u0131k\u0131 tutmas\u0131 gerekti\u011fi. Filistin davas\u0131nda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na yeni bir ruh, yeni bir ortak bilin\u00e7 kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bu \u00fc\u00e7 alanda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rarak \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde bu m\u00fccadeleyi s\u00fcrd\u00fcrece\u011fiz. Eninde sonunda kazanan Filistin halk\u0131 olacakt\u0131r, mazlum milletler olacakt\u0131r.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n “T\u00fcrkiye-M\u0131s\u0131r ili\u015fkilerinde at\u0131lan normalle\u015fme ad\u0131mlar\u0131 kapsam\u0131nda M\u0131s\u0131rl\u0131 muhataplar\u0131n\u0131zla bir araya gelmeniz s\u00f6z konusu mu, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ziyaretler planlan\u0131yor mu?” sorusuna Kurtulmu\u015f, “\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde olabilir, ger\u00e7ekle\u015ftiririz.” kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n \u0130slam \u00fclkelerinin birlik ve beraberlik i\u00e7inde hareket etmesini sa\u011flamak i\u00e7in ilk ba\u015fta yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015feylerden birinin de siyasi farkl\u0131l\u0131klar\u0131 bir tarafa b\u0131rakarak kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkilerin \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131n\u0131 temin etmek oldu\u011funu vurgulayan Kurtulmu\u015f, \u00fc\u00e7 hafta \u00f6nce Birle\u015fik Arap Emirlikleri ve Bahreyn ziyaretleri yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bundan sonra hem K\u00f6rfez \u00fclkelerine hem di\u011fer \u00fclkelere ziyaretler yapaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Gelecek hafta Fildi\u015fi Sahilleri’nde \u0130slam \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131n\u0131n Meclis Ba\u015fkanlar\u0131 toplant\u0131s\u0131 oldu\u011funu kaydeden Kurtulmu\u015f, \u015fu ifadeleri kulland\u0131:<\/p>\n “Hem bu \u00e7ok tarafl\u0131 toplant\u0131larda ortak konular\u0131n \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmak hem de K\u00f6rfez \u00fclkeleri, M\u0131s\u0131r, Birle\u015fik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Bahreyn gibi \u00fclkelerle T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki ili\u015fkileri her alanda en \u00fcst seviyeye \u00e7\u0131karmam\u0131z gerekir. Burada h\u00fck\u00fcmetler aras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar \u00e7ok belirleyici ve y\u00f6n verici bir perspektif olu\u015fturuyor ama parlamenter diplomasinin de imkanlar\u0131ndan istifade etmemiz laz\u0131m. Parlamento ba\u015fkanlar\u0131, parlamentolar aras\u0131 dostluk gruplar\u0131, ihtisas gruplar\u0131 \u00fczerinden de sadece M\u0131s\u0131r\u2019la de\u011fil, b\u00fct\u00fcn b\u00f6lge \u00fclkeleriyle \u00e7ok yak\u0131n temas\u0131 art\u0131rmak mecburiyetindeyiz. Ba\u015fka yolumuz yok. Yoksa b\u00f6lge \u00fclkeleri, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n siyasi hesaplar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline gelir. Bunu ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fad\u0131k. M\u00fc\u015fterek taraflar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn b\u00f6lge \u00fclkeleri bak\u0131m\u0131ndan anahtar iki kelimesi g\u00fcven ve istikrard\u0131r. B\u00f6lgenin istikrara ihtiyac\u0131 var, her bak\u0131mdan bu \u00fclkelerin g\u00fcvene, g\u00fcvenli\u011fe ihtiyac\u0131 var. Bunun yolu da kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 temaslardan ge\u00e7iyor.”<\/p>\n Kurtulmu\u015f, i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ne zaman ba\u015flayaca\u011f\u0131 ve acil de\u011fi\u015fmesi gereken ba\u015fl\u0131klar\u0131n hangileri oldu\u011fu sorusu \u00fczerine, “Nas\u0131l bir Meclis \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc olsun diye \u00f6zel olarak, grubu bulunan siyasi partilerin y\u00f6netimlerine ya da milletvekillerine verseniz, \u00fc\u00e7 a\u015fa\u011f\u0131 be\u015f yukar\u0131 herkes benzer \u015feyleri s\u00f6yler.” dedi.<\/p>\n \u00d6ncelikle \u00e7ok uzun saatler s\u00fcren, b\u00fcy\u00fck tart\u0131\u015fmalara, sinir harplerine, \u00e7ok gergin oturumlara vesile olan Meclis oturumlar\u0131 meselesinden kurtulmak gerekti\u011fini ifade eden Kurtulmu\u015f, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n “Bunun i\u00e7in komisyonlar\u0131n \u00e7ok iyi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. \u0130htisas komisyonlar\u0131nda h\u00fck\u00fcmetle birlikte bu tart\u0131\u015fmalar yap\u0131lmal\u0131. Genel Kurula yasa teklifi geldi\u011fi zaman komisyonlarda oldu\u011fu gibi en ba\u015f\u0131ndan ba\u015flayarak de\u011fil belki geneli \u00fczerinde bir g\u00f6r\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131larak, belki bir iki ufak tefek de\u011fi\u015fiklik \u00f6nergesi varsa onlar\u0131n Meclis\u2019te konu\u015fulmas\u0131n\u0131 temin ederek\u2026 Mesela Genel Kurul\u2019un bir g\u00fcn\u00fc, gelen tekliflerin yasala\u015fmas\u0131yla ilgili tart\u0131\u015fmalara ayr\u0131l\u0131r, bir g\u00fcn\u00fc oylamalara ayr\u0131labilir, bir g\u00fcn g\u00fcndem d\u0131\u015f\u0131 konu\u015fmalarla ilgili bir oturum olabilir ya da grubu bulunmayan partiler ve ba\u011f\u0131ms\u0131z milletvekillerinin s\u00f6z almas\u0131n\u0131n zemini sa\u011flanabilir. Dolay\u0131s\u0131yla daha net, daha a\u00e7\u0131k, \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinin belli oldu\u011fu, her yasayla ya da Meclis Genel Kuruluna gelen her konuyla ilgili tart\u0131\u015fmalar\u0131n m\u00fckemmel bir \u015fekilde \u00f6ncesinden bitirildi\u011fi bir \u00e7al\u0131\u015fma temposuna ihtiya\u00e7 var. Ben bunun d\u00fczenlenebilece\u011fine inan\u0131yorum.”<\/p>\n Temel meselenin, herkesin s\u00f6z hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131 hatta art\u0131r\u0131lmas\u0131 oldu\u011funu belirten Kurtulmu\u015f, “Yani muhalefet-iktidar herkesin s\u00f6z hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ama l\u00fczumsuz ve insan sabr\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131racak tart\u0131\u015fma ortamlar\u0131ndan uzakla\u015f\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Yasama yapma kalitesinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, bunun i\u00e7in belki teklifler gelmeden \u00f6nce Meclisin geni\u015f b\u00fcrokrat kadrosundan da destek alarak bu i\u015flerin yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckte, anayasaya g\u00f6re \u00e7ok daha rahat bir uzla\u015f\u0131 sa\u011flanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Se\u00e7imlerden sonra s\u00fcratle Meclis\u2019te grubu bulunan partilerle konu\u015farak bu i\u00e7t\u00fcz\u00fck meselesini g\u00fcndeme getirece\u011fiz.” dedi.<\/p>\n “Milletvekillerinin itibar ve sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 her zaman tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor, bir konudaki d\u00fc\u015f\u00fcnceniz nedir?” sorusuna Kurtulmu\u015f, \u015fu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 verdi:<\/p>\n “Milletvekillerinin itibar\u0131n\u0131 zedelemek i\u00e7in kenarda durup ‘Elimize bir f\u0131rsat ge\u00e7sin’ diye bekleyen baz\u0131 \u00e7evreler oldu\u011funu \u00fcz\u00fcnt\u00fcyle g\u00f6r\u00fcyorum. Bunun yan\u0131nda milletvekillerinin itibar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 \u00f6ncelikli olarak milletvekillerinin g\u00f6revidir. Her milletvekili arkada\u015f\u0131m\u0131z herhangi bir s\u00f6z\u00fc en ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde s\u00f6yleyebilir, bunda hi\u00e7bir problem yok. Ama milletvekilleri de \u00f6zellikle siyasi tart\u0131\u015fma ortamlar\u0131n\u0131 nezih bir \u015fekilde tutmak, deruhte etmek ve s\u00fcrd\u00fcrmek durumundad\u0131r. A\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kan s\u00f6zler, kar\u015f\u0131s\u0131ndakine kar\u015f\u0131 yaralay\u0131c\u0131 s\u00f6zler, zaman zaman kabul edilemeyecek, hakaret i\u00e7eren s\u00f6zler, bunlar da milletvekillerimizin dikkat etmesi gereken hususlard\u0131r. Sadece Meclis g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri \u00e7er\u00e7evesinde de\u011fil, milletvekillerimizin, ‘Biri Bizi G\u00f6zetliyor’ diye bir program vard\u0131 ya, \u00f6yle bir \u015feyin i\u00e7inde oldu\u011funu, \u015feffaf, camdan bir fanusun i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmamalar\u0131 laz\u0131m. Bu, milletvekillerimizin \u00e7ok daha disiplinli bir \u015fekilde davranmalar\u0131n\u0131 sa\u011flar.”<\/p>\n “Ailenizden bir ki\u015finin Kafkas \u0130slam Ordusu’nda g\u00f6rev yapmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla Azerbaycan’la duygusal anlamda \u00f6zel bir ba\u011f\u0131n\u0131z var. Bu konuda bilgi verir misiniz?” sorusu \u00fczerine Kurtulmu\u015f, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n “Rahmetli dedem Numan Kurtulmu\u015f, ismini ta\u015f\u0131maktan b\u00fcy\u00fck \u015feref duydu\u011fum, kendisini g\u00f6rmedim, ben do\u011fmadan 7 sene evvel vefat etmi\u015f, alt\u0131 cephede m\u00fccadele etmi\u015f bir kahraman, bir asker. 39 ya\u015f\u0131nda, Sakarya Meydan Muharebesi\u2019nde kal\u00e7a kemi\u011finden ald\u0131\u011f\u0131 bir kur\u015fun yaras\u0131yla a\u011f\u0131r yaralan\u0131yor. Hatta \u00f6ld\u00fc diye b\u0131rak\u0131yorlar, arkadan gelen bir s\u0131hhiye ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yor. \u00c7ubuk asker hastanesinde tedavi g\u00f6r\u00fcyor. Aya\u011f\u0131 da o g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131nda ameliyat imkanlar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 15 santim k\u0131saym\u0131\u015f. Bulundu\u011fu cephelerden biri de Kafkas Cephesi. Nuri Pa\u015fa komutas\u0131nda Kafkas Cephesi\u2019nde \u00f6nce Bak\u00fc\u2019ye geliyor ard\u0131ndan da Zengezur\u2019da bulunan ahaliyi te\u015fkilatland\u0131rmak ve Ermeni \u00e7etelere kar\u015f\u0131 oradaki halk\u0131 korumak i\u00e7in m\u00fccadele ediyor. Zengezur\u2019la ilgili dedemin b\u00f6yle bir hat\u0131ras\u0131 var. Onu da b\u00fct\u00fcn \u015fehitlerimizi ve gazilerimizi de rahmetle an\u0131yoruz.”<\/p>\n Azerbaycan-Ermenistan ili\u015fkileri ve ili\u015fkilerin normalle\u015fmesi konusunda Ermenistan’\u0131n tutumuna ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015flerinin sorulmas\u0131 \u00fczerine Kurtulmu\u015f, Ermenistan ve Azerbaycan aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin normalle\u015fmesinin, Azerbaycan taraf\u0131n\u0131n da istedi\u011fi bir \u015fey oldu\u011funu kaydetti. Ermenistan-Azerbaycan aras\u0131ndaki sorunun, Ermenistan’daki Ermeniler de\u011fil tam tersine ba\u015fta Avrupa ve Amerika’daki Ermeni diasporas\u0131 olmak \u00fczere o b\u00f6lgede bar\u0131\u015f istemeyen \u00e7evreler oldu\u011funu belirten Kurtulmu\u015f, “30 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre Ermenilerin i\u015fgal etti\u011fi Karaba\u011f b\u00f6lgesi 44 g\u00fcn s\u00fcren bir m\u00fccadeleyle geri al\u0131nd\u0131. Pa\u015finyan’\u0131n s\u00f6yledi\u011fi ‘Biz de art\u0131k bunu kabul edece\u011fiz’ manas\u0131na gelen s\u00f6zler, \u00f6ncelikle diasporadaki Ermenilerden \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir tepki g\u00f6rd\u00fc. Ermenistan\u2019\u0131n bu b\u00f6lgede Azerbaycan\u2019la sulh ve selamet i\u00e7inde ya\u015famas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fans\u0131 yok.” dedi.<\/p>\n Kafkasya’n\u0131n bir bar\u0131\u015f b\u00f6lgesi haline gelmesi i\u00e7in Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan ve Azerbaycan Cumhurba\u015fkan\u0131 Aliyev\u2019in ald\u0131klar\u0131 inisiyatifin, alt\u0131 \u00fclkenin i\u00e7inde bulundu\u011fu bir \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 y\u00fcr\u00fctmek oldu\u011funa i\u015faret eden Kurtulmu\u015f, \u015fu de\u011ferlendirmelerde bulundu:<\/p>\n “\u00d6nce T\u00fcrkiye-Azerbaycan-G\u00fcrcistan \u00fc\u00e7l\u00fc mekanizma… Bunu daha s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131raca\u011f\u0131z. Ge\u00e7en hafta G\u00fcrcistan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Ankara’dayd\u0131. Israrla bizden talep ettikleri \u015fey budur. Hem d\u0131\u015fi\u015fleri bakanlar\u0131 hem meclis ba\u015fkanlar\u0131 seviyesinde \u00fc\u00e7l\u00fc mekanizmay\u0131 daha da kuvvetlendirmek, devlet ba\u015fkanlar\u0131 d\u00fczeyinde bunu ileriye g\u00f6t\u00fcrmek, ard\u0131ndan da Ermenistan, Rusya ve \u0130ran\u2019\u0131n bu \u00e7al\u0131\u015fmaya dahil olmas\u0131yla alt\u0131l\u0131 bir mekanizma olu\u015fturmak. Biz bu b\u00f6lgedeki sorunlar\u0131 b\u00f6lge \u00fclkeleri olarak \u00e7\u00f6zebilme kabiliyetine sahip olursak bu b\u00f6lgenin d\u0131\u015fardan gelecek baz\u0131 g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan istikrars\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n da \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015f oluruz.<\/p>\n Zengezur projesi ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde bitirilebilirse sadece Azerbaycan\u2019\u0131 de\u011fil Ermenistan\u2019\u0131 da \u0130ran\u2019\u0131 da T\u00fcrkiye\u2019yi de G\u00fcrcistan\u2019\u0131 da Kafkaslar \u00fczerinden Orta Asya\u2019ya ba\u011flayacak \u00e7ok hayati bir koridor olacakt\u0131r. Kazan-kazan prensibi \u00e7er\u00e7evesinde Ermenilere de b\u00fcy\u00fck faydas\u0131 olacakt\u0131r. Bunlar\u0131 anlatarak ve Ermenistan\u2019\u0131 Ermeni diasporas\u0131n\u0131n g\u00f6lgesinden kurtararak yolumuza devam etmemiz laz\u0131m.”<\/p>\n Kurtulmu\u015f, Meclis\u2019te fiziki olarak ya\u015fanan yer sorununu gidermeye d\u00f6n\u00fck yeni bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n g\u00fcndemde olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorusuna, “Bir kere muazzam bir yer darl\u0131\u011f\u0131 var. Hem Meclis \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n kullanacaklar\u0131 mekan anlam\u0131nda hem siyasi partilerin ve komisyonlar\u0131n kulland\u0131klar\u0131 mekan anlam\u0131nda \u00e7ok ciddi bir darl\u0131k var. Bu darl\u0131\u011f\u0131 a\u015facak bir \u00f6n \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yap\u0131yoruz. Belki bu \u00e7al\u0131\u015fmalar bittikten sonra ilave fiziki imkanlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in ad\u0131m at\u0131labilir.” yan\u0131t\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n“KAAN’\u0131 da takip ediyorlar”<\/h3>\n
“Bug\u00fcn maddeler \u00fczerinde konu\u015fsan\u0131z 64 madde belki 84-94 madde olur”<\/h3>\n
“Bir fantezi de\u011fil T\u00fcrkiye i\u00e7in zarurettir”<\/h3>\n
“Anayasa’da tuzakl\u0131 alanlar var”<\/h3>\n
“\u0130srail\u2019in soyk\u0131r\u0131m boyutlar\u0131na varm\u0131\u015f olan katliamlar\u0131 art\u0131k d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fclkeleri taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor”<\/h3>\n
“Tehditleri Netanyahu’yu sonu belli olmayan bir yola soktu”<\/h3>\n
“Milyarlarca ki\u015finin dayan\u0131\u015fmas\u0131 sadece Filistin i\u00e7in de\u011fil insanl\u0131k i\u00e7in \u00fcmit”<\/h3>\n
“M\u0131s\u0131r’la kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ziyaretler olabilir”<\/h3>\n
“\u00c7al\u0131\u015fma saatlerinin belli oldu\u011fu bir tempoya ihtiya\u00e7 var”<\/h3>\n
“Se\u00e7imden sonra i\u00e7t\u00fcz\u00fck meselesini g\u00fcndeme getirece\u011fiz”<\/h3>\n
“Milletvekilleri camdan bir fanusun i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmamal\u0131”<\/h3>\n
“Ermenistan’\u0131n Azerbaycan’la sulh i\u00e7inde ya\u015famaktan ba\u015fka \u015fans\u0131 yok”<\/h3>\n
“Meclis’teki yer darl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015facak bir \u00f6n \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yap\u0131yoruz”<\/h3>\n