<\/p>\n
Ondokuz May\u0131s \u00dcniversitesi (OM\u00dc) Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi Dekan\u0131 ve T\u00fcrk N\u00f6roloji Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Murat Terzi,\u00a0 AA muhabirine, merkezi sinir sistemini etkileyen bir hastal\u0131k olan MS’nin genellikle 20-40 ya\u015flarda ve daha \u00e7ok kad\u0131nlarda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de 60 bin civar\u0131nda MS hastas\u0131 oldu\u011funa i\u015faret eden Terzi, Orta Karadeniz b\u00f6lgesinde ise 10 bine yak\u0131n MS hastas\u0131 bulundu\u011funu, OM\u00dc’de 5 bine yak\u0131n MS hastas\u0131n\u0131 takip ettiklerini dile getirdi.<\/p>\n
MS hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6rme kayb\u0131, dengesizlik, \u00e7ift g\u00f6rme, kol ve bacak g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc gibi belirtileri bulundu\u011funu anlatan Terzi, “Bu semptomlarla bize ba\u015fvuran hastalar\u0131 \u00f6nce dinliyoruz. Hem beyin hem omurilik i\u00e7in MR \u00e7ekilmesi bizim i\u00e7in \u00f6nemli. Kan ve bel suyu \u00f6rnekleriyle daha net ortaya koyduktan sonra tan\u0131y\u0131 koyuyoruz.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
MS’nin kesin nedeninin bilinmedi\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Terzi, “Her on aileden birinde MS oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6zellikle amca \u00e7ocuklar\u0131, kuzenler, teyze \u00e7ocuklar\u0131, b\u00f6yle bir ili\u015fki var ama nadir olarak anne-\u00e7ocuk-karde\u015f ya \u00e7ok \u00e7ok nadiren de baba-\u00e7ocuk olan MS hastam\u0131z var. ‘Kesin genetiktir’ diyemiyoruz. \u00c7evresel fakt\u00f6rler \u00f6nemli. \u00d6zellikle D vitamini eksikli\u011fi, havadaki baz\u0131 mikroplar ve stres, travmalar hastal\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olabiliyor.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Erken tan\u0131n\u0131n MS hastal\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulayan Terzi, “\u00d6zellikle tekerlekli sandalye ve koltuk de\u011fne\u011fine ba\u011fl\u0131 MS hastalar\u0131m\u0131z var. MS’ye ne kadar erken tan\u0131 koyar, ne kadar erken tedavi edersek, hastal\u0131\u011f\u0131 o derece \u00f6nleyebiliyoruz. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi \u00fczerinden etkili olan baz\u0131 ila\u00e7lar var. \u0130\u011fne \u015feklinde, hap \u015feklinde, damardan kullan\u0131lan ila\u00e7lar ki bunlar\u0131 hastalar\u0131m\u0131za veriyoruz, bu hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nleyebiliyoruz. Hastalarda atak dedi\u011fimiz bulgular\u0131 olmuyor. Hastan\u0131n \u00f6z\u00fcrl\u00fcl\u00fckleri artm\u0131yor.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Terzi, d\u00fczenli takibin en az erken tan\u0131 ve tedavi kadar \u00f6nemli oldu\u011funa dikkati \u00e7ekerek, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“Hasta tan\u0131y\u0131 ald\u0131ktan sonra ilgili kliniklerde d\u00fczenli takip edilmeli. Takipler sonras\u0131nda ilac\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar d\u00fczenli kullanmal\u0131. MS hastalar\u0131nda beslenme olduk\u00e7a \u00f6nemli. Fazla tuz t\u00fcketmemelerini, \u00e7ok su t\u00fcketmelerini istiyoruz. Yine Akdeniz tipi beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, sebze meyve a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olsun diyoruz. Onunla beraber hastalar\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fczenli egzersiz yapmalar\u0131n\u0131 istiyoruz. Pilates, aerobik egzersizler olabilir, y\u00fczme, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f olabilir ama yorulduklar\u0131 takdirde dinlenmelerini istiyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u015f\u0131r\u0131 spor, a\u015f\u0131r\u0131 egzersiz ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini olumsuz etkileyip hastal\u0131\u011f\u0131n k\u00f6t\u00fc gitmesine neden olabiliyor.”<\/p>\n