{"id":2315,"date":"2023-04-16T23:40:11","date_gmt":"2023-04-16T23:40:11","guid":{"rendered":"https:\/\/kraios.app\/news\/siyaset\/2023\/04\/16\/8-cumhurbaskani-turgut-ozalin-vefatinin-uzerinden-30-yil-gecti\/"},"modified":"2023-04-16T23:40:11","modified_gmt":"2023-04-16T23:40:11","slug":"8-cumhurbaskani-turgut-ozalin-vefatinin-uzerinden-30-yil-gecti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kraios.app\/news\/siyaset\/2023\/04\/16\/8-cumhurbaskani-turgut-ozalin-vefatinin-uzerinden-30-yil-gecti\/","title":{"rendered":"8. Cumhurba\u015fkan\u0131 Turgut \u00d6zal&#8217;\u0131n vefat\u0131n\u0131n \u00fczerinden 30 y\u0131l ge\u00e7ti"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<div>\n<p>AA muhabirinin derledi\u011fi bilgilere g\u00f6re, bankac\u0131 bir baba ve \u00f6\u011fretmen bir annenin \u00e7ocu\u011fu olan <strong>Turgut \u00d6zal,<\/strong> Malatya&#8217;da 1927&#8217;de d\u00fcnyaya geldi.<\/p>\n<p>Babas\u0131n\u0131n mesle\u011fi nedeniyle ilk, orta ve lise e\u011fitimini farkl\u0131 \u015fehirlerde tamamlayan \u00d6zal, \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesi Elektrik M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc 1950&#8217;de bitirdikten sonra Elektrik \u0130\u015fleri Et\u00fct \u0130daresinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>ABD&#8217;de &#8220;m\u00fchendislik ekonomisi&#8221; alan\u0131nda uzmanl\u0131k e\u011fitimi g\u00f6ren \u00d6zal, T\u00fcrkiye&#8217;ye d\u00f6n\u00fcnce Elektrik \u0130\u015fleri Et\u00fct \u0130daresi Genel M\u00fcd\u00fcr Yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini \u00fcstlendi.<\/p>\n<p>Semra \u00d6zal ile 1954&#8217;te evlenen, \u00fc\u00e7 \u00e7ocu\u011fu olan \u00d6zal, askerli\u011fini, Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Bilimsel Dan\u0131\u015fma Kurulu \u00dcyesi olarak 1961-1962 aras\u0131nda yapt\u0131.<\/p>\n<p>Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131n\u0131n (DPT) kurulmas\u0131nda \u00f6nemli rol \u00fcstlenen, 1967-1971 aras\u0131nda bu kurumun m\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapan \u00d6zal, Ekonomik Koordinasyon Kurulu, Para ve Kredi Kurulu, RCD Koordinasyon Kurulu ve AET Koordinasyon Kurulu ba\u015fkanl\u0131klar\u0131nda bulundu.<\/p>\n<p>D\u00fcnya Bankas\u0131nda 1971-1973 y\u0131llar\u0131nda dan\u0131\u015fman olarak g\u00f6rev yapan \u00d6zal, \u00e7e\u015fitli sanayi kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, Madeni E\u015fya Sanayii Sendikas\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini y\u00fcr\u00fctt\u00fc.<\/p>\n<p>Siyasi hayat\u0131na, 1977 genel se\u00e7imlerinde Milli Selamet Partisinden \u0130zmir Milletvekili aday\u0131 olarak ba\u015flayan \u00d6zal, milletvekili se\u00e7ilecek oyu alamad\u0131.<\/p>\n<h3>&#8220;Sandalyesiz bakan&#8221; olarak an\u0131ld\u0131<\/h3>\n<p>Daha sonra, 1979 y\u0131l\u0131 sonlar\u0131na do\u011fru Ba\u015fbakanl\u0131k M\u00fcste\u015far\u0131 olarak atanan \u00d6zal, ayn\u0131 d\u00f6nemde DPT M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini de vekaleten y\u00fcr\u00fctt\u00fc. \u00d6zal, bu \u00f6zelli\u011fiyle hem DPT M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131 hem de Ba\u015fbakanl\u0131k M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f T\u00fcrkiye&#8217;nin tek ba\u015fbakan\u0131 ve cumhurba\u015fkan\u0131 oldu.<\/p>\n<p>Ekonomide liberalle\u015fmenin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yapan ve &#8220;24 Ocak Kararlar\u0131&#8221; olarak bilinen geni\u015f \u00e7apl\u0131 program\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck rol oynayan \u00d6zal, o d\u00f6nemdeki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 nedeniyle &#8220;sandalyesiz bakan&#8221; olarak an\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>\u00d6zal, 12 Eyl\u00fcl 1980 askeri m\u00fcdahalesinden sonra kurulan h\u00fck\u00fcmete Ekonomik \u0130\u015flerden Sorumlu Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 olarak atand\u0131.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;ye kredi imkan\u0131n\u0131n ve ihracatta ba\u015far\u0131n\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemde \u00d6zal, izlenen para politikas\u0131 konusunda h\u00fck\u00fcmetle anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ferek Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revinden 1982&#8217;de istifa etti.<\/p>\n<h3>Silahl\u0131 sald\u0131r\u0131da elinden yaraland\u0131<\/h3>\n<p>Anavatan Partisini 20 May\u0131s 1983&#8217;te kuran \u00d6zal, ayn\u0131 y\u0131l yap\u0131lan genel se\u00e7imde partisinin birinci gelmesi \u00fczerine 45. H\u00fck\u00fcmet&#8217;i kurdu. \u00d6zal, 1983&#8217;ten 1991&#8217;e kadar aral\u0131ks\u0131z olarak tek ba\u015f\u0131na iktidarda kalmay\u0131 ba\u015fard\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7e\u015fitli siyasi e\u011filimleri birle\u015ftirme iddias\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan ve iktisadi konulara a\u011f\u0131rl\u0131k veren Anavatan Partisi, bu d\u00f6nemde kitlelere ula\u015fmak i\u00e7in &#8220;orta direk&#8221; temas\u0131n\u0131 kulland\u0131.<\/p>\n<p>\u0130lk olarak ekonomiye y\u00f6nelik ad\u0131mlar atan \u00d6zal, bu alandaki s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 kald\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>\u00d6zal&#8217;\u0131n 1988&#8217;de u\u011frad\u0131\u011f\u0131 silahl\u0131 sald\u0131r\u0131, T\u00fcrkiye&#8217;nin g\u00fcndemi oldu.<\/p>\n<p>Anavatan Partisinin 18 Haziran&#8217;da Ankara Atat\u00fcrk Spor Salonu&#8217;nda d\u00fczenlenen 2. Ola\u011fan Kongresi&#8217;nde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma s\u0131ras\u0131nda silahl\u0131 sald\u0131r\u0131ya u\u011frayan \u00d6zal, sa\u011f elinden yaraland\u0131. Yaral\u0131 halde k\u00fcrs\u00fcye \u00e7\u0131kan \u00d6zal, &#8220;Bilhassa belirtmek istiyorum, Allah&#8217;\u0131n verdi\u011fi \u00f6mr\u00fc, O&#8217;nun iste\u011finden ba\u015fka alacak yoktur, biz de O&#8217;na teslim olmu\u015fuzdur.&#8221; diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p>Suikast\u0131 d\u00fczenleyen Kartal Demira\u011f, sald\u0131r\u0131 sonras\u0131nda yakaland\u0131 ve yarg\u0131lama sonucunda idama mahkum edildi. Daha sonra cezas\u0131 20 y\u0131l hapse \u00e7evrilen Demira\u011f, 4 y\u0131l hapis yatt\u0131ktan sonra Turgut \u00d6zal taraf\u0131ndan 1992&#8217;de affedildi.<\/p>\n<h3>Ter\u00f6rle m\u00fccadelede strateji de\u011fi\u015fikli\u011fi<\/h3>\n<p>D\u00f6neminin sorunlar\u0131na farkl\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131yla yakla\u015fan, T\u00fcrkiye&#8217;nin ekonomik ve sosyal geli\u015fimine \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flayan \u00d6zal d\u00f6neminde, G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi&#8217;nin su ve toprak kaynaklar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesini ama\u00e7layan &#8220;G\u00fcneydo\u011fu Anadolu Projesi (GAP)&#8221;, 1989&#8217;da haz\u0131rlanan &#8220;Master Plan&#8221; ile tar\u0131m, sanayi, ula\u015ft\u0131rma, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, k\u0131rsal ve kentsel altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 da i\u00e7ine alan bir b\u00f6lgesel kalk\u0131nma projesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>\u00d6zal&#8217;\u0131n ayr\u0131 bir \u00f6nem verdi\u011fi bu proje ile b\u00f6lge halk\u0131n\u0131n gelir d\u00fczeyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, ya\u015fam \u015fartlar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi ve b\u00f6lgesel geli\u015fmi\u015flik farklar\u0131n\u0131n giderilmesi ama\u00e7land\u0131.<\/p>\n<p>TBMM taraf\u0131ndan 31 Ekim 1989&#8217;da T\u00fcrkiye Cumhuriyeti&#8217;nin 8. Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilen \u00d6zal, 9 Kas\u0131m 1989&#8217;da ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bu g\u00f6revde, ekonomik alanda att\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli ad\u0131mlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra d\u00f6nemin b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131 aras\u0131nda yer alan ter\u00f6rle m\u00fccadele konusunda da farkl\u0131 bir strateji izledi.<\/p>\n<h3>Sivil inisiyatif devreye sokuldu<\/h3>\n<p>\u0130lk kez sivil inisiyatifi devreye sokan \u00d6zal, sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in pek \u00e7ok g\u00f6r\u00fc\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftirdi ve rapor haz\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7ankaya K\u00f6\u015fk\u00fc&#8217;nde 12 Mart 1991&#8217;de Celal Talabani ile g\u00f6r\u00fc\u015fen \u00d6zal, ter\u00f6r olaylar\u0131n\u0131n ve &#8220;K\u00fcrt sorununun&#8221; \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in \u00e7aba harcad\u0131. G\u00f6r\u00fc\u015fmeden k\u0131sa s\u00fcre sonra 26 Mart 1991&#8217;de Der Spiegel dergisine bir a\u00e7\u0131klama yapan Talabani, \u00d6zal&#8217;\u0131n &#8220;K\u00fcrtlere \u00f6zerklik verece\u011fini&#8221; s\u00f6yledi\u011fini iddia etti.<\/p>\n<p>Turgut \u00d6zal, Mart 1992&#8217;de DEP milletvekilleri Ahmet T\u00fcrk, S\u0131rr\u0131 Sak\u0131k ve Orhan Do\u011fan&#8217;\u0131 K\u00f6\u015fk&#8217;te kabul etti. S\u0131rr\u0131 Sak\u0131k, g\u00f6r\u00fc\u015fmenin ard\u0131ndan \u00d6zal&#8217;\u0131n kendilerine &#8220;genel af \u00e7\u0131kar\u0131p, sorunu k\u00f6k\u00fcnden \u00e7\u00f6zece\u011fini&#8221; belirtti\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 S\u00f6zc\u00fcs\u00fc Kaya Toperi ve Ba\u015fyaveri Kurmay Albay Arslan G\u00fcner&#8217;e 10 sayfal\u0131k bir K\u00fcrt raporu haz\u0131rlatan \u00d6zal, ANAP Milletvekili Adnan Kahveci&#8217;yi bu konuda yeni bir rapor haz\u0131rlamak \u00fczere g\u00f6revlendirdi. Kahveci, G\u00fcneydo\u011fu&#8217;da bir s\u00fcre inceleme yapt\u0131ktan sonra, &#8220;K\u00fcrt sorunu nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fclmez&#8221; ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir rapor haz\u0131rlad\u0131. \u00d6zal, bu raporu o d\u00f6nem MGK toplant\u0131s\u0131nda tart\u0131\u015fmaya a\u00e7t\u0131.<\/p>\n<h3>\u00d6zal&#8217;\u0131n kesin \u00f6l\u00fcm sebebi tespit edilemedi<\/h3>\n<p>Turgut \u00d6zal, 17 Nisan 1993&#8217;te, 5 \u00fclkeyi kapsayan 12 g\u00fcnl\u00fck geziden sonra Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde vefat etti.<\/p>\n<p>\u00d6l\u00fcm\u00fcnden 19 y\u0131l sonra 2012&#8217;de &#8220;cinayet sonucu \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc&#8221; iddialar\u0131 \u00fczerine otopsi i\u00e7in \u00d6zal&#8217;\u0131n mezar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Ankara Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, otopsi raporuna g\u00f6re, mevcut bilgi ve bulgularla \u00d6zal&#8217;\u0131n kesin \u00f6l\u00fcm sebebinin tespit edilemedi\u011fini bildirdi.<\/p>\n<p>                            <span class=\"detay-foto-editor\">&#13;<br \/>\n                                <a href=\"https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/p\/abonelik-talep-formu\/1001\" target=\"_blank\" style=\"font-size:12px; color:#444; text-decoration:none;\" rel=\"noopener\">&#13;<br \/>\n                                    Anadolu Ajans\u0131 web sitesinde, AA Haber Ak\u0131\u015f Sistemi (HAS) \u00fczerinden abonelere sunulan haberler, \u00f6zetlenerek yay\u0131mlanmaktad\u0131r. <b style=\"color:#1897F7\">Abonelik i\u00e7in l\u00fctfen ileti\u015fime ge\u00e7iniz.<\/b>&#13;<br \/>\n                                <\/a>&#13;<br \/>\n                            <\/span>\n                        <\/div>\n<p><script>\n\t  window.fbAsyncInit = function() {\n\t\tFB.init({\n\t\t  appId: '1855843514662870',\n\t\t  status : true, \/\/ check login status\n\t\t  cookie : true, \/\/ enable cookies to allow the server to access the session\n\t\t  xfbml  : true  \/\/ parse XFBML\n\t\t});\n\t  };<\/p>\n<p>\t  (function() {\n\t\tvar e = document.createElement('script');\n\t\te.src=\"https:\/\/connect.facebook.net\/tr_TR\/all.js\";\n\t\te.async = true;\n\t\tdocument.getElementById('fb-root').appendChild(e);\n\t  }());\n    <\/script><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AA muhabirinin derledi\u011fi bilgilere g\u00f6re, bankac\u0131 bir baba ve \u00f6\u011fretmen bir annenin \u00e7ocu\u011fu olan Turgut \u00d6zal, Malatya&#8217;da 1927&#8217;de d\u00fcnyaya geldi. Babas\u0131n\u0131n mesle\u011fi nedeniyle ilk, orta ve lise e\u011fitimini farkl\u0131 \u015fehirlerde tamamlayan \u00d6zal, \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesi Elektrik M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc 1950&#8217;de bitirdikten sonra Elektrik \u0130\u015fleri Et\u00fct \u0130daresinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. ABD&#8217;de &#8220;m\u00fchendislik ekonomisi&#8221; alan\u0131nda uzmanl\u0131k e\u011fitimi g\u00f6ren \u00d6zal, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2316,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[47],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2315"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2315"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2315\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2316"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2315"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2315"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kraios.app\/news\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2315"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}