T\u00fcrk Fitoterapi Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Ekrem Sezik, aktarlarda sat\u0131lan \u00e7aylar\u0131n hi\u00e7birinde kalite i\u00e7in gerekli kontrol ve analizlerin s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, “Aktarlar k\u0131zacak ama satt\u0131klar\u0131 bitkisel \u00e7aylar her konuda kontrol edilmi\u015f olsa bile \u00e7uval\u0131n i\u00e7inde a\u00e7\u0131kta duruyor. D\u0131\u015fardan mikrop bula\u015fabilir, b\u00f6cekler i\u00e7inde gezebilir.” dedi.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/9c85db40-ef31-40fe-a989-05c7e506d5d0\/11_2023%2F21112023%2Fekrem_.jpg\"\/)
<\/p>\n
\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b\u200bK\u0131\u015f mevsimine girmeye ramak kala ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini g\u00fc\u00e7lendiren k\u0131\u015f \u00e7aylar\u0131 t\u00fcketimi, haz\u0131rlanmas\u0131 ve hijyeniyle ilgili AA muhabirine bilgi veren Sezik, “K\u0131\u015f \u00e7ay\u0131 i\u00e7tim, k\u0131\u015f\u0131 hi\u00e7 hastalanmadan ge\u00e7irece\u011fim.” diye bir alg\u0131n\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. <\/p>\n
Sezik, k\u0131\u015f \u00e7aylar\u0131nda ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini g\u00fc\u00e7lendiren antioksidanlar\u0131n bulundu\u011funu aktararak, \u0131hlamur, ku\u015fburnu ve ada \u00e7ay\u0131 gibi \u00e7aylar\u0131n k\u0131\u015f\u0131n i\u00e7ilmesinin faydal\u0131 oldu\u011funu belirtti. <\/p>\n
Ancak aktarlarda ve internette, “\u015eu \u00e7ay i\u00e7ilirse sizi \u015f\u00f6yle korur, b\u00f6yle korur” gibi iddialar\u0131n ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Prof. Dr. Sezik, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n
“Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminizi antioksidan harekete ge\u00e7irir. Mesela so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve nezleye kar\u015f\u0131 \u0131hlamur iyi gelir. Bunun bilimsel dayana\u011f\u0131 da var. Ihlamur so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 belirtilerini azalt\u0131r ve bir rahatlama sa\u011flar. \u0130kinci faydal\u0131 \u00e7ay ise ada \u00e7ay\u0131d\u0131r. \u00c7ay olarak i\u00e7ildi\u011fi gibi g\u00fcnde bir ka\u00e7 kez gargara yapmakla bo\u011fazda nezle ve gribe neden olan mikroorganizmalar\u0131n \u00fcremesini durdurur. Ancak bu gargaradan sonra bir saat boyunca bir \u015fey yenip i\u00e7ilmemelidir.”<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/9c85db40-ef31-40fe-a989-05c7e506d5d0\/11_2023%2F21112023%2Fcay1_.jpg\"\/)
<\/p>\n
“K\u0131\u015f aylar\u0131nda g\u00fcnde 3-5 kupa ye\u015fil \u00e7ay i\u00e7ilmeli” <\/h3>\n
Ye\u015fil \u00e7ay\u0131n faydalar\u0131na dikkati \u00e7eken Sezik, “V\u00fccudu daha diren\u00e7li k\u0131lmak i\u00e7in en ucuz ve en kolay y\u00f6ntem ise ye\u015fil \u00e7ay i\u00e7mektir. Bir g\u00fcnde 3-5 kupa ye\u015fil \u00e7ay i\u00e7mek yeterli antioksidan\u0131 sa\u011flar. Siyah \u00e7ayda da antioksidan var ama fermantasyon i\u015flemi ge\u00e7irdi\u011fi i\u00e7in antioksidanlar \u00e7ok azal\u0131yor. Nezle ve grip olununca da ada \u00e7ay\u0131 ve \u0131hlamur i\u00e7ilmelidir.” a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulundu. <\/p>\n
Ada \u00e7ay\u0131 ve \u0131hlamur ile bu\u011fu yapman\u0131n da burun t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve hastal\u0131\u011fa neden olan mikroorganizmalar\u0131n \u00fcremesini azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Sezik, bitkisel \u00e7aylar\u0131n kaliteli olmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131. \u200b\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b<\/p>\n
Prof. Dr. Sezik, bitki \u00e7aylar\u0131n\u0131n aktarlarda sat\u0131lmas\u0131n\u0131n bir tak\u0131m olumsuzluklara neden oldu\u011funu belirterek, ilgili mevzuat tamamlanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in t\u0131bbi bitkisel \u00e7aylar\u0131n eczaneler yerine aktarlarda sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
“T\u0131bbi bitkisel \u00e7aylar da ila\u00e7lar gibi eczanelerde sat\u0131lmal\u0131d\u0131r” <\/h3>\n
Mevzuat tamamland\u0131\u011f\u0131nda 60 kadar bitkinin, \u00fczerinde etkileri yaz\u0131l\u0131 olarak eczanelerde sat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Sezik, \u015funlar\u0131 kaydetti: <\/p>\n
“Bekleyen bu mevzuat tamamland\u0131\u011f\u0131nda \u00fcretimi ve sat\u0131\u015f\u0131 hijyenik \u015fekilde yap\u0131lm\u0131\u015f, pestisit ve a\u011f\u0131r metal art\u0131klar\u0131, mikroorganizmalar ta\u015f\u0131mayan bitkisel \u00fcr\u00fcnler halinde eczanelerde sat\u0131lacak. Mikroorganizmalar\u0131n \u00fcremeleri sonucu meydana gelen aflatoksin kanserojen etkiye sahiptir. Oysa aktarlarda sat\u0131lan \u00e7aylar\u0131n hi\u00e7birinde kontrol ve analiz s\u00f6z konusu de\u011fil. Bu kontroller ancak bilinen markalar\u0131n po\u015fet \u00e7aylar\u0131nda yap\u0131l\u0131yor. Aktarlar k\u0131zacak ama satt\u0131klar\u0131 bitkisel \u00e7aylar her konuda kontrol edilmi\u015f olsa bile \u00e7uval\u0131n i\u00e7inde a\u00e7\u0131kta duruyor. D\u0131\u015far\u0131dan mikrop bula\u015fabilir, b\u00f6cekler i\u00e7inde gezebilir.” <\/p>\n
Sezik,1984’te t\u0131bbi bitkisel \u00e7aylar\u0131n, ila\u00e7lar gibi eczanelerde sat\u0131lmas\u0131 ve aktarlara bir standart getirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, aktarlar\u0131n Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kontrol\u00fcne ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve satt\u0131klar\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin kontrol edildi\u011fini hat\u0131rlatt\u0131. <\/p>\n
Daha sonra bu kontrollerin gev\u015fedi\u011fini ve bug\u00fcnk\u00fc halini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Sezik, “Aktar kelimesinin anlam\u0131 zaten ‘baharat ve g\u00fczel kokular sat\u0131lan d\u00fckkan’d\u0131r ama eczanelerde t\u0131bbi \u00e7aylar bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bunu aktarlar sat\u0131yor. \u0130nsanlar, aktara gidiyor, ‘So\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na ne iyi gelir?’ diye soruyor, aktar da ‘Al \u015fu otu, bu otu i\u00e7’ diyor. Eczanelerle ilgili mevzuat y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011finde, halk gidip eczaneden hijyenik \u00fcretilmi\u015f daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bitkiler alabilecek. Aktar sadece baharat ve g\u0131da kalitesinde \u00fcr\u00fcnler satmal\u0131d\u0131r, baharatlarda u\u00e7ucu ya\u011flar var, bunlar mikroorganizmalar\u0131n olu\u015fumunu engelliyor. Bir de baharat kaynayan yeme\u011fe at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in fokur fokur kayn\u0131yor. Zararl\u0131 maddeler varsa bile par\u00e7alan\u0131yor.” diye konu\u015ftu. <\/p>\n
“\u0130\u00e7tikten sonra cinsel g\u00fcc\u00fc hemen art\u0131ran bir bitki yok” <\/h3>\n
Zay\u0131flama \u00e7aylar\u0131 ile ilgili do\u011fru bilinen yanl\u0131\u015flara da de\u011finen Sezik, “Ot i\u00e7erek zay\u0131flamak diye bir \u015fey yok. ‘\u015eu otu i\u00e7tim zay\u0131flad\u0131m’ \u015feklinde bir mucize yok. Ayn\u0131 husus cinsel g\u00fcc\u00fc hemen art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 iddia edilen \u00e7aylar i\u00e7in de ge\u00e7erli. O y\u00fczden bu t\u00fcr bitkilerden ve \u00e7aylardan \u015fiddetle ka\u00e7\u0131nmak laz\u0131m. Bu \u00fcr\u00fcnlerde, Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 analizlerde sibutramin, sildenafil gibi bu tip etkilere sahip ama zararl\u0131 olan, sentetik maddeler bulunuyor.” dedi.<\/p>\n
Sezik, bitkisel po\u015fet \u00e7aylarda kullan\u0131lan s\u00fczge\u00e7 ka\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131n, baz\u0131lar\u0131n\u0131n s\u00f6yledi\u011finin aksine zararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, Uzak Do\u011fu’da yeti\u015fen bir muz t\u00fcr\u00fcn\u00fcn yapraklar\u0131ndan elde edildi\u011fini ve sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. <\/p>\n
Toplumun di\u011fer sorunu olan kab\u0131zl\u0131k ile ilgili \u00e7aylara da dikkati \u00e7eken Sezik, kab\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in \u00f6ncelikle lifli g\u0131dalar\u0131n t\u00fcketilmesi gerekti\u011fini belirtti. <\/p>\n
Sezik, kab\u0131zl\u0131\u011fa iyi gelen bitkilerin ba\u015f\u0131nda sinamekinin geldi\u011fine vurgu yaparak, “Kab\u0131zl\u0131k \u00e7aylar\u0131 i\u00e7in po\u015fet \u015feklinde olanlar\u0131 kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 tavsiye ediyoruz, zira onlardaki sinameki oran\u0131 y\u00fczde 35’tir. Kalan k\u0131sm\u0131 ise rahatlat\u0131c\u0131 bitkilerdir. Sinameki \u00e7ay\u0131 da uzun s\u00fcreli kullan\u0131lmamal\u0131, 15 g\u00fcn kullan\u0131p ara verilmesi gerekir. Aksi takdirde ba\u011f\u0131rsak floras\u0131 bozulur, zira ba\u011f\u0131rsak floras\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli, bozulursa kab\u0131zl\u0131k devam eder. ” ifadelerine yer verdi.<\/p>\n