![\"\"](\"https:\/\/www.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/96f91bbd-282f-4a24-a12c-1b1092cfeb3b\/009_2023%2F002_2023%2F18_Kasim%2F01%2F750.jpg\"\/)
<\/a><\/p>\nRapora g\u00f6re, bu y\u0131l ekimin ba\u015f\u0131na kadar, 86 g\u00fcnde s\u0131cakl\u0131klar sanayi \u00f6ncesi seviyelerin 1,5 derece \u00fczerine \u00e7\u0131kt\u0131. Eyl\u00fcl 2023, k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k ortalamas\u0131n\u0131n sanayi \u00f6ncesi seviyenin 1,8 derece \u00fczerine \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 en s\u0131cak ay oldu.<\/p>\n
\u0130nsan faaliyetlerinin olu\u015fturdu\u011fu ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya yol a\u00e7an sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131, 2022’de \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re y\u00fczde 1,2 artarak 57,4 gigaton karbondioksit e\u015fde\u011feri seviyeyle rekor k\u0131rd\u0131. G20 \u00fclkelerindeki emisyonlar da 2022’de \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re y\u00fczde 1,2 y\u00fckseldi.<\/p>\n
K\u00fcresel sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu seviye, 1990’daki 37,9 gigaton karbondioksit e\u015fde\u011feri seviyesine g\u00f6re y\u00fczde 51,5 artt\u0131.<\/p>\n
Emisyonlardaki art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 2000’ler itibar\u0131yla yava\u015flad\u0131. Emisyonlar 2000’de 41,8 gigaton karbondioksit e\u015fde\u011feri ve 2010’da 51,6 karbondioksit e\u015fde\u011feri seviyeye ula\u015ft\u0131.<\/p>\n
Enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 karbon emisyonlar\u0131, sera gazlar\u0131 i\u00e7indeki en b\u00fcy\u00fck pay\u0131 olu\u015fturdu.<\/p>\n
ABD ve \u00c7in “emisyon liderleri” oldu<\/h3>\n
ABD, y\u00fczde 19 ile emisyonlarda 1850-2021 tarihlerinde pay\u0131 en y\u00fcksek \u00fclkeler olarak dikkati \u00e7ekti. ABD’yi y\u00fczde 13 ile \u00c7in izledi. ABD ve \u00c7in haricindeki G20 \u00fclkelerinin ve Avrupa Birli\u011fi’nin (AB) pay\u0131 s\u0131ras\u0131yla y\u00fczde 25 ve y\u00fczde 13 oldu.<\/p>\n
Rusya’n\u0131n tarihsel emisyonlarda y\u00fczde 5, Hindistan’\u0131n y\u00fczde 4, en az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin y\u00fczde 4 paya sahip oldu.<\/p>\n
Mevcut emisyonlarda ise en y\u00fcksek pay sahibi y\u00fczde 30 ile \u00c7in oldu, bu \u00fclkeyi y\u00fczde 11 ile ABD ve y\u00fczde 7 ile Hindistan izledi.<\/p>\n
ABD ve \u00c7in haricindeki G20 \u00fclkelerinin mevcut emisyonlarda y\u00fczde 18, AB’nin y\u00fczde 7, Rusya’n\u0131n y\u00fczde 5 ve en az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin y\u00fczde 3 pay\u0131 bulunuyor.<\/p>\n
1,5 derece hedefi i\u00e7in emisyonlarda y\u00fczde 42 d\u00fc\u015f\u00fc\u015f gerekli<\/h3>\n
Emisyonlardaki art\u0131\u015f e\u011filimi ve yetersiz azalt\u0131m \u00e7abalar\u0131 nedeniyle, k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n y\u00fczy\u0131l sonuna kadar sanayi \u00f6ncesi seviyelerin 2,5 ila 2,9 derece \u00fczerine \u00e7\u0131kabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde risk olu\u015fturuyor.<\/p>\n
Bu s\u0131cakl\u0131k seviyesi, \u00fclkelerin Paris Anla\u015fmas\u0131 kapsam\u0131nda anla\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 1,5 dereceyle s\u0131n\u0131rland\u0131rma taahh\u00fcd\u00fcn\u00fcn olduk\u00e7a \u00fczerinde.<\/p>\n
K\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n 2 dereceyle s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 i\u00e7in 2030’a kadar emisyonlar\u0131n 14 gigaton karbondioksit e\u015fde\u011feri (y\u00fczde 28), 1,5 dereceyle s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 i\u00e7in ise 22 gigaton karbondioksit e\u015fde\u011feri (y\u00fczde 42) azalt\u0131lmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n
Emisyonlardaki bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn sa\u011flanmas\u0131yla, s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 y\u00fczde 66 ihtimalle s\u00f6z konusu seviyelerle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n
Ancak, \u00fclkelerin mevcut ulusal katk\u0131 beyanlar\u0131ndaki taahh\u00fctler emisyonlar\u0131n sadece 3 karbondioksit e\u015fde\u011feri gigaton d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesini sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n
T\u00fcm ulusal katk\u0131 beyanlar\u0131n\u0131n ve uzun vadeli net s\u0131f\u0131r emisyon taahh\u00fctlerinin uygulanmas\u0131 halinde s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n 2 dereceyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, net s\u0131f\u0131r emisyon taahh\u00fctlerinin g\u00fcvenilir bulunmamas\u0131 ve hi\u00e7bir G20 \u00fclkesinin bu taahh\u00fctlerle tutarl\u0131 h\u0131zda emisyonlar\u0131n\u0131 azaltmamas\u0131, s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nelik endi\u015feleri k\u00f6r\u00fckl\u00fcyor.<\/p>\n
UNEP, t\u00fcm bu politikalar\u0131n tam olarak uyguland\u0131\u011f\u0131 en iyimser senaryoda bile s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 1,5 dereceyle s\u0131n\u0131rland\u0131rma ihtimalinin y\u00fczde 14 oldu\u011funu hesapl\u0131yor.<\/p>\n
Taahh\u00fctlerde ilerleme var ama yeterli de\u011fil<\/h3>\n
Paris Anla\u015fmas\u0131’n\u0131n imzaland\u0131\u011f\u0131 2015’te, 2030’a kadar emisyonlar\u0131n y\u00fczde 16 artaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, bug\u00fcnk\u00fc \u00f6ng\u00f6r\u00fc art\u0131\u015f\u0131n y\u00fczde 3 olaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde. Taahh\u00fctler emisyonlardaki art\u0131\u015f \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcn\u00fc a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekse de s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 1,5 dereceyle s\u0131n\u0131rland\u0131rmak i\u00e7in gereken azalt\u0131m seviyelerine ula\u015fm\u0131yor.<\/p>\n
Bu nedenle, \u00fclkelerin ulusal katk\u0131 beyanlar\u0131ndaki emisyon azalt\u0131m hedeflerini g\u00fcncellemelerine ihtiya\u00e7 duyuluyor.<\/p>\n
Bu y\u0131l ilk kez COP28’de a\u00e7\u0131klanacak ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadeledeki ilerlemesini ortaya koyacak K\u00fcresel Durum De\u011ferlendirmesinde \u00fclkeler ulusal katk\u0131 beyanlar\u0131nda sunmalar\u0131 gereken taahh\u00fctlere ili\u015fkin bilgilendirilecek. S\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 2 veya 1,5 dereceyle s\u0131n\u0131rland\u0131rmak i\u00e7in daha iddial\u0131 azalt\u0131m planlar\u0131n\u0131n sunulmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n
“Gezegenimiz 3 derecelik bir art\u0131\u015f\u0131n \u00e7\u0131kmaz soka\u011f\u0131na s\u00fcr\u00fckleniyor”<\/h3>\n
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, rapora ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, politikalarda de\u011fi\u015fiklik olmazsa 2030’da emisyonlar\u0131n s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 1,5 derece limiti i\u00e7in gerekli seviyeden 22 gigaton karbondioksit e\u015fde\u011feri daha y\u00fcksek olaca\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi.<\/p>\n
Bu miktar\u0131n ABD, \u00c7in ve AB’nin mevcut y\u0131ll\u0131k emisyonlar\u0131n\u0131n toplam\u0131na e\u015fit oldu\u011funu kaydeden Guterres, \u015fu ifadeleri kulland\u0131:<\/p>\n
“Rapor bize emisyonlar\u0131n d\u00fc\u015fmesi gerekirken, asl\u0131nda rekor seviyeye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor ve bu emisyonlar s\u0131cakl\u0131k rekorlar\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Mevcut e\u011filimler, gezegenimizi 3 derecelik bir s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kmaz soka\u011f\u0131na do\u011fru s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor. UNEP’in raporu, emisyon a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha \u00e7ok bir emisyon kanyonuna d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor. Tutulmayan s\u00f6zler, y\u0131k\u0131lan hayatlar ve k\u0131r\u0131lan rekorlarla dolu bir kanyon. T\u00fcm bunlar bir liderlik ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131, savunmas\u0131zlara ihanet ve ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsat.”<\/p>\n
Guterres, “iklim krizinin zehirli k\u00f6k\u00fc olan fosil yak\u0131tlardan” kurtulmak gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 1,5 dereceyle s\u0131n\u0131rland\u0131rman\u0131n adil ve e\u015fit bir temiz enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcyle m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini kaydetti.<\/p>\n
\u00dclkelerin iklim planlar\u0131n\u0131n finansman ve teknolojiyle desteklenmesi gerekti\u011fini dile getiren Guterres, “Liderlerin COP28’deki g\u00f6revi bunlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flamak. Liderler bunu daha fazla erteleyemez. Yolumuz t\u00fckendi. COP28 bizi dramatik iklim eylemleri i\u00e7in haz\u0131rlamal\u0131 ve bu \u015fimdi ba\u015flamal\u0131.” uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n
UNEP \u0130cra Direkt\u00f6r\u00fc Inger Andersen de iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilemeyece\u011fi hi\u00e7bir insan veya ekonomi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve emisyonlar\u0131n, s\u0131cakl\u0131klar\u0131n ve a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131n\u0131n rekor k\u0131rmas\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131 gerekti\u011fini belirterek, “Bunun yerine emisyonlar\u0131 azaltmada, ye\u015fil ve adil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc sa\u011flamada ve iklim finansman\u0131n\u0131 art\u0131rmada rekorlar k\u0131rmal\u0131y\u0131z.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n
\n
\n Anadolu Ajans\u0131 web sitesinde, AA Haber Ak\u0131\u015f Sistemi (HAS) \u00fczerinden abonelere sunulan haberler, \u00f6zetlenerek yay\u0131mlanmaktad\u0131r. Abonelik i\u00e7in l\u00fctfen ileti\u015fime ge\u00e7iniz.<\/b>
\n <\/a>
\n <\/span>\n <\/div>\n