<\/p>\n
T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi (TBMM) Ba\u015fkan\u0131 Numan Kurtulmu\u015f, Endonezya Temsilciler Meclisinin ev sahipli\u011finde ba\u015fkent Cakarta’da d\u00fczenlenen Meksika, Endonezya, G\u00fcney Kore, T\u00fcrkiye ve Avustralya’n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu MIKTA’n\u0131n 9. Parlamento Ba\u015fkanlar\u0131 Toplant\u0131s\u0131’n\u0131n, “K\u00fcresel Y\u00f6neti\u015fim Mercek Alt\u0131nda: Parlamento Nas\u0131l Hareket Etmeli?” ba\u015fl\u0131kl\u0131 ilk oturumunda konu\u015ftu.<\/p>\n
D\u00fcnyan\u0131n sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmekte \u00e7ok tarafl\u0131 platformlar\u0131n sonu\u00e7 sa\u011flay\u0131c\u0131 oldu\u011funu kaydeden Kurtulmu\u015f, bu platformlar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmak ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 fikir al\u0131\u015fveri\u015finde bulunarak kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan k\u00fcresel sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak zorunda olduklar\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n
D\u00fcnyan\u0131n en yo\u011fun ekonomik, sosyal, siyasi krizleri ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemden ge\u00e7ti\u011fini anlatan Kurtulmu\u015f, ba\u015fta \u00e7evre kirlili\u011fi, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, \u00e7at\u0131\u015fmalar, i\u015fgal, i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar, g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131, enerji krizleri, g\u0131da ve su krizleri olmak \u00fczere farkl\u0131 bir\u00e7ok krizle e\u015f zamanl\u0131 olarak kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olundu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
Bu krizlerin art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 rekabet ortam\u0131n\u0131n, d\u00fcnyay\u0131 uzun y\u0131llard\u0131r ya\u015famad\u0131\u011f\u0131 kadar b\u00fcy\u00fck bir t\u00fcrb\u00fclans\u0131n i\u00e7erisine soktu\u011funu dile getiren Kurtulmu\u015f, “Buna paralel olarak \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ve \u0130slamofobi gibi yeni sosyal vir\u00fcslerin de ba\u015fta Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 olmak \u00fczere d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 a\u015fikard\u0131r.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
K\u00fcresel salg\u0131n\u0131n, bu krizlerin \u00e7ok daha net bir \u015fekilde anla\u015f\u0131lmas\u0131na neden oldu\u011funu belirten Kurtulmu\u015f, bu salg\u0131ndan etkilenen milyonlarca insan\u0131n d\u00fcnyadaki yeni yoksullar grubu oldu\u011funu kaydetti.<\/p>\n
TBMM Ba\u015fkan\u0131 Kurtulmu\u015f \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“Bug\u00fcn d\u00fcnyada en temel \u00e7eli\u015fkilerden biri; kuzeyde ya\u015fayan zengin kuzeylilerle, d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcneyinde ya\u015fayan ve gettolar\u0131na hapsedilmi\u015f olan fakir, yoksul b\u00fcy\u00fck halk kitleleridir. D\u00fczensiz g\u00f6\u00e7\u00fcn bu anlamda bir b\u00fcy\u00fck insani yan\u0131t bekledi\u011fi a\u015fikard\u0131r. Bizim b\u00f6lgemizden bir \u00f6rnek verecek olursak Akdeniz’i bir m\u00fclteci mezarl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc a\u015fikard\u0131r. Ayr\u0131ca bu g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131yla birlikte g\u00f6\u00e7menlerin gitti\u011fi \u00fclkelerde \u00e7ok huzurlu bir ortam da bulamad\u0131klar\u0131 hepimizin malumudur. Irk\u00e7\u0131l\u0131k, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k, \u00f6tekile\u015ftirme ile birlikte g\u00f6\u00e7menler de gittikleri yerlerde geldikleri \u00fclkelerden daha zor \u015fartlar i\u00e7erisinde hayatlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam ediyorlar. Ayr\u0131ca \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6zellikle Bat\u0131 \u00fclkelerinde makul ve mutedil ana ak\u0131m siyasetleri de zehirledi\u011fi ve bu anlamda da makul siyasi, demokratik siyasi zeminlerin de \u00e7\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.”<\/p>\n
D\u00fcnyadaki \u0131s\u0131nman\u0131n sadece iklimdeki de\u011fi\u015fikliklerden ibaret olmad\u0131\u011f\u0131na dikkati \u00e7eken Kurtulmu\u015f, “D\u00fcnya her alanda fevkalade ciddi \u015fekilde \u0131s\u0131nmaktad\u0131r. Uzmanlara g\u00f6re \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan bu yana d\u00fcnyada en fazla silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemdeyiz. Silah harcamalar\u0131na ayr\u0131lan pay\u0131n giderek d\u00fcnyan\u0131n her \u00fclkesinde artt\u0131\u011f\u0131 ve b\u00fct\u00e7eden ayr\u0131lan paylar\u0131n, insanlar\u0131n temel ihtiya\u00e7lar\u0131 olan sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim gibi alanlardan k\u0131s\u0131larak silahlanmaya y\u00f6neldi\u011fi de hepimizin malumudur.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
\u00d6te yandan ya\u015fanan krizlerin hi\u00e7birini \u00e7\u00f6zme yetene\u011fi kalmam\u0131\u015f bir uluslararas\u0131 sistemden bahsedildi\u011fini belirten Kurtulmu\u015f, “Bu sorunlar\u0131n hi\u00e7birisini \u00e7\u00f6zemedi\u011fi i\u00e7in giderek b\u00fcy\u00fcyen ve giderek birbirini tetikleyen bir sorunlar yuma\u011f\u0131 i\u00e7erisinde ya\u015f\u0131yoruz. Onun i\u00e7in \u00f6ncelikli olarak yeni bir d\u00fcnya sisteminin, g\u00fc\u00e7 hiyerar\u015fisine dayal\u0131 de\u011fil, adalete ve hakkaniyete dayal\u0131 yeni bir d\u00fcnya sisteminin kurulmas\u0131n\u0131n \u015fart oldu\u011funu bir kere daha ifade etmek isteriz.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
D\u00fcnya sisteminin bu anlamda sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmekte etkisiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Kurtulmu\u015f, Orta Do\u011fu b\u00f6lgesinde ya\u015fanan yeni krizin, k\u00fcresel yeni krizleri de tetikleyece\u011fini, yeni \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n da \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 kaydetti.<\/p>\n
TBMM Ba\u015fkan\u0131 Kurtulmu\u015f, “E\u011fer Orta Do\u011fu’da Filistinlilere kar\u015f\u0131 yap\u0131lan bu zul\u00fcm sonland\u0131r\u0131lamaz, bu sava\u015f \u00e7evre \u00fclkelerine yay\u0131l\u0131rsa korkar\u0131m ki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck sava\u015f\u0131n altyap\u0131s\u0131n\u0131n haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 k\u00fcresel bir \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n da fitilini ate\u015fleyecektir. Onun i\u00e7in k\u00fcresel sistemde yeni bir siyasal mimariyi ortaya koymak, bar\u0131\u015f\u0131 ve hakkaniyeti esas alan yeni bir sistem olu\u015fturmak mecburiyetindeyiz.” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc payla\u015ft\u0131.<\/p>\n
Bug\u00fcn Orta Do\u011fu’da ya\u015fananlar\u0131n, bu sistemin art\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren en ac\u0131 \u00f6rneklerden biri oldu\u011funu vurgulayan Kurtulmu\u015f, “Koskoca Birle\u015fmi\u015f Milletlerin Genel Sekreteri Guterres, Refah S\u0131n\u0131r Kap\u0131s\u0131’ndan i\u00e7eri sokulmam\u0131\u015ft\u0131r. Daha ne olsun? Bu, Birle\u015fmi\u015f Milletlerin art\u0131k y\u0131rt\u0131l\u0131p \u00e7\u00f6p tenekesine at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n alenen ilan\u0131d\u0131r.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
TBMM Ba\u015fkan\u0131 Kurtulmu\u015f, konu\u015fmas\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n
“G\u00fcc\u00fc elinde bulunduranlar, askeri ve siyasi g\u00fc\u00e7leriyle d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesini bask\u0131 alt\u0131na alanlar ne yaz\u0131k ki Birle\u015fmi\u015f Milletleri de bask\u0131 alt\u0131na almaya ba\u015flam\u0131\u015flar. Biz burada konu\u015furken her 10 dakikada bir insan\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc Gazze’den bahsediyoruz. Bug\u00fcn 20 Kas\u0131m D\u00fcnya \u00c7ocuk Haklar\u0131 G\u00fcn\u00fc. \u00dcz\u00fclerek ve utanarak ifade ediyorum, D\u00fcnya \u00c7ocuk Haklar\u0131 G\u00fcn\u00fc’nde \u015fu anda 5 bini a\u015fk\u0131n \u00e7ocu\u011fun Gazze’de \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc biliyoruz. Ve maalesef uluslararas\u0131 camia olarak bunu durdurmak i\u00e7in hi\u00e7bir \u015fey yapam\u0131yoruz. \u0130nan\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z, s\u00f6z\u00fcn bitti\u011fi yerdeyiz, uykular\u0131m\u0131z\u0131n ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 noktaday\u0131z. Hat\u0131rlayacaks\u0131n\u0131z birka\u00e7 g\u00fcn evvel Gazze’de \u015eifa Hastanesi’nin elektrikleri gitti\u011finde ve insanlara oksijen sa\u011flayan oksijen t\u00fcplerinin oldu\u011fu oda bombaland\u0131\u011f\u0131nda 30 k\u00fcsur bebek kuv\u00f6zlerden al\u0131nmak zorunda kald\u0131. Hepimizin g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde \u00e7\u0131\u011fl\u0131k \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011fa a\u011flayarak, ba\u011f\u0131rarak o \u00e7ocuklar \u00f6ld\u00fcler. Gazze’de kuv\u00f6zlerden al\u0131n\u0131p \u00f6len \u00e7ocuklar asl\u0131nda insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn g\u00f6stergesi.”<\/p>\n
Yeni bir d\u00fcnya sisteminin kurulmas\u0131n\u0131n zaruri oldu\u011funu vurgulayan Kurtulmu\u015f, insanlar aras\u0131nda hiyerar\u015finin ortaya konulmas\u0131n\u0131n da b\u00fcy\u00fck bir haks\u0131zl\u0131k oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’nin, Rusya-Ukrayna aras\u0131ndaki sava\u015fta Ukrayna’daki sivillerin \u00f6lmemesi i\u00e7in ilk andan itibaren \u00fczerine d\u00fc\u015fen b\u00fct\u00fcn sorumluluklar\u0131 yerine getirmeye gayret etti\u011fini aktaran Kurtulmu\u015f, hem esir takas\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi hem de tah\u0131l koridorunun a\u00e7\u0131larak Rusya-Ukrayna aras\u0131ndaki sava\u015f\u0131n tansiyonunun d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in ola\u011fan\u00fcst\u00fc gayret sarf etti\u011fini kaydetti.<\/p>\n
Ukrayna’da sava\u015f\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan bu yana, 2 y\u0131lda \u00f6ld\u00fcr\u00fclen insanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n, 45 g\u00fcnde Gazze’de \u00f6ld\u00fcr\u00fclen insanlar\u0131n say\u0131s\u0131 kadar oldu\u011funa dikkati \u00e7eken Kurtulmu\u015f, “\u0130nsanlar aras\u0131nda bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yapamay\u0131z. Bir tek ki\u015finin bile haks\u0131z yere \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi gibi b\u00fcy\u00fck bir su\u00e7tur. Kald\u0131 ki bug\u00fcn Gazze’de \u0130srail’in agresif sald\u0131r\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00fcy\u00fck sava\u015f su\u00e7lar\u0131 i\u015flenmekte, b\u00fcy\u00fck insani k\u0131y\u0131mlar ortaya konulmaktad\u0131r.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
Sava\u015f\u0131n bir an evvel durdurulmas\u0131, Gazze’de ya\u015fanan insani dram\u0131n sonland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in acil ve etkili bir ate\u015fkesin ilan edilmesinin, hastanelerdeki t\u0131bbi malzemeler ba\u015fta olmak \u00fczere insanlar\u0131n temel ihtiya\u00e7 maddelerinin acilen Gazze’ye g\u00f6nderilmesinin, uluslararas\u0131 camian\u0131n ortak vazifesi oldu\u011funu dile getiren Kurtulmu\u015f, “Bug\u00fcn orada ya\u015fanan insanl\u0131k dramlar\u0131 sadece Netanyahu ve h\u00fck\u00fcmetinin i\u015fledi\u011fi bir su\u00e7tan ibaret de\u011fildir. Bu i\u015flenen insanl\u0131k su\u00e7lar\u0131n\u0131, bu katliamlar\u0131 g\u00f6rmeyenler, destekleyenler, seyirci kalanlar, g\u00f6rmezden gelenler de en az bu katliamlar\u0131 i\u015fleyenler kadar sorumludur.” dedi.<\/p>\n
BM G\u00fcvenlik Konseyi g\u00f6zlemcilerinin sesine kulak verilmesini isteyen Kurtulmu\u015f, g\u00f6zlemcilerin Gazze’de ya\u015fananlar\u0131n bir soyk\u0131r\u0131m oldu\u011funu ifade etti\u011fini hat\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n
Bu platformlar\u0131n sadece konu\u015fup, da\u011f\u0131lan platformlar olman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7mek zorunda oldu\u011funu vurgulayan Kurtulmu\u015f, “Hem Gazze’de acil ate\u015fkes ve insani yard\u0131mlar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 hem de Filistin sorunun kal\u0131c\u0131 olarak \u00e7\u00f6z\u00fclebilmesi i\u00e7in ad\u0131mlar at\u0131lmas\u0131 art\u0131k zaruridir. Bu, insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in \u015fartt\u0131r.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
D\u00fcnya dengelerinin merkezinin Orta Do\u011fu oldu\u011funu belirten Kurtulmu\u015f, “D\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131 Orta Do\u011fu’dur. Orta Do\u011fu’daki kap\u0131n\u0131n kilidi ise Filistin meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fclmesidir.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 camian\u0131n 3 meselenin \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini dile getiren Kurtulmu\u015f, bunlardan birsinin 1967 s\u0131n\u0131rlar\u0131nda, tam manas\u0131yla egemen, toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc sa\u011flanm\u0131\u015f bir Filistin devletinin kurulmas\u0131, ikincisinin Yahudi yerle\u015fimcilerin zorla ellerinden ald\u0131klar\u0131 topraklar\u0131 sahiplerine devretmesi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcn\u00fcn ise Mescid-i Aksa ba\u015fta olmak \u00fczere M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, Hristiyanlar\u0131n ve Yahudilerin kutsal mekanlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 sistem bak\u0131m\u0131ndan temin edilmesi oldu\u011funu anlatt\u0131.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 sistemin bu ve benzeri konular\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in “acil hareket” koduyla \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda oldu\u011funu ifade eden Kurtulmu\u015f, “Korkar\u0131m ki bir m\u00fcddet daha bu sessizlik devam ederse; \u00f6n\u00fcm\u00fcze gelecek olan daha vahim sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in vakit art\u0131k \u00e7ok ge\u00e7 olacakt\u0131r.” dedi.<\/p>\n
Bunun i\u00e7in 3 temel teklifin \u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Kurtulmu\u015f, uluslararas\u0131 sistemin daha bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l hale gelmesi i\u00e7in yeni ve sorun \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc mekanizma olarak kullan\u0131lmas\u0131, k\u00fcresel sistemin yeniden yap\u0131lanmas\u0131, sonu\u00e7lar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan sebepleri tespit etmek ve onlar\u0131 ortadan kald\u0131rmak gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n