<\/p>\n
T\u00fcrk Ortopedi ve Travmatoloji Birli\u011fi Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Cem Nuri Aktekin, son d\u00f6nemde genellikle ilk ve ortaokuldaki \u00e7ocuklar\u0131n bozuk paralar\u0131n kenarlar\u0131 keskinle\u015ftirildikten sonra ele \u00e7arpt\u0131r\u0131lmas\u0131yla oynad\u0131klar\u0131 “kanl\u0131 para”n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011fa zararlar\u0131 hakk\u0131nda AA muhabirine a\u00e7\u0131klamalarda bulundu.<\/p>\n
Hem ailelerde hem de hekimlerde endi\u015fe yaratan kanl\u0131 paran\u0131n, bir oyun olarak isimlendirilmesini do\u011fru bulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Aktekin, bunun do\u011frudan bir eylem i\u00e7ermese de bir \u015fiddet bi\u00e7imi oldu\u011funa, hem psikolojik hem fiziksel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 olumsuz etkiledi\u011fine dikkati \u00e7ekti.<\/p>\n
Aktekin, elin kaslar, ba\u011flar, tendonlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan anatomik olarak \u00e7ok \u00f6zel oldu\u011funu belirterek, “\u00c7\u00fcnk\u00fc, elde olu\u015facak bir problem kal\u0131c\u0131 hasarlar b\u0131rakabilir. Bunu uygularken \u00e7ocuklar\u0131n birbirlerine eli kanat\u0131ncaya kadar sert davranmalar\u0131 sonucu olu\u015facak yaraya ba\u011fl\u0131 enfeksiyon geli\u015fmesi de s\u00f6z konusu.” dedi.<\/p>\n
\u00d6zellikle paran\u0131n elin i\u00e7ine konulduktan sonra elin sert bir zemine vurulmas\u0131 a\u015famas\u0131n\u0131n daha b\u00fcy\u00fck sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na yol a\u00e7abilece\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Aktekin, s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“\u00c7\u00fcnk\u00fc, el i\u00e7inde tendonlar, eklemlerin kaps\u00fclleri, kaslar ve kemik var. Y\u00fcksek enerjiyle olu\u015fan ve tekrarlanan bu travma kemikte k\u0131r\u0131klara da neden olabilir. Buna ba\u011fl\u0131 tendonda bir yaralanma, eklemin tamamen hareketsiz hale gelmesine veya bir sinirin hasar g\u00f6rmesi elde uyu\u015fmaya yol a\u00e7abilir. Eklem hareketlerini k\u0131s\u0131tlayacak tendonda ya da kaps\u00fclde problem geli\u015fmesi halinde, hasar\u0131n kal\u0131c\u0131 olmas\u0131 da muhtemel. Bu durumda ki\u015fi, elini kullanamayabilir ya da b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fayabilir. G\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131m\u0131zda t\u00fcm i\u015flemlerimizi el ve parmaklar\u0131m\u0131z yard\u0131m\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan, elde geli\u015febilecek bir yaralanma ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lara neden olabilir.”<\/p>\n
Aktekin, profesyonel spor yapan \u00e7ocuklar i\u00e7in ellerin daha da b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ederek, “T\u0131pta ‘propriyosepsiyon’ denilen beynin ve bedenin farkl\u0131 par\u00e7alar\u0131n\u0131n birbirine ve ortama k\u0131yasla nerede konumland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve nas\u0131l hareket etti\u011fini bilmesini sa\u011flayan duyunun da kaybolmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. Basketbol oyuncusu i\u00e7in bunun geli\u015fmesi ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ok k\u00f6t\u00fc etkiler.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
Ebeveynlere ve \u00f6\u011fretmenlere \u00e7a\u011fr\u0131da bulunan Aktekin, \u00e7ocuklar\u0131n avu\u00e7lar\u0131n\u0131n i\u00e7inde ya da el \u00fcst\u00fcnde parmak eklemlerinde yara olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmas\u0131n\u0131 ve \u00e7ocuklara sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131n nas\u0131l olumsuz etkilenece\u011finin anlat\u0131lmas\u0131n\u0131 tavsiye etti.<\/p>\n
Aktekin, sosyal medyada buna ili\u015fkin iletilerin, yetkili mercilerle tespit edilerek gerekli i\u015flemlerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 ve yay\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi.<\/p>\n
Gazi \u00dcniversitesi (G\u00dc) T\u0131p Fak\u00fcltesi \u00c7ocuk ve Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Yasemen I\u015f\u0131k da \u00f6zellikle Kovid-19 salg\u0131n\u0131 d\u00f6neminde \u00e7ocuklar\u0131n eskiye g\u00f6re daha az sosyalle\u015fti\u011fini ve i\u00e7lerine kapanma oranlar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
E\u011fitim \u015fartlar\u0131 ve ekonomik ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n ekstra aktivitelere kat\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n zorla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, spor, sanat gibi ev d\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131lan faaliyetlerden uzakla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 belirten I\u015f\u0131k, dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ocuklar\u0131n kendilerince farkl\u0131 \u015feyler geli\u015ftirdi\u011fini aktard\u0131.<\/p>\n
I\u015f\u0131k, “kanl\u0131 para” diye isimlendirilen oyunun, \u00e7ocuklarda rekabet duygular\u0131n\u0131 tatmin etti\u011fini dile getirerek, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n
“\u00d6fkeye e\u011filimli ya da istismar edilmeye e\u011filimli \u00e7ocuklar var. Hepsi i\u00e7in bu oyun bir kimlik bulma sebebi. Burada \u00f6nemli olan \u015fey, oyunun kendi i\u00e7eri\u011finden \u00e7ok, \u00e7ocu\u011fu bunu uygulamaya ya da bunu bu kadar \u00f6nemsemeye iten sebeplerin ne oldu\u011fudur. Normal \u015fartlarda bir \u00e7ocu\u011fun ders, resim, spor, \u015fiir okuma-yazma gibi daha farkl\u0131 doyumlar\u0131 var ve kendine g\u00fcveniyorsa b\u00f6yle bir alanda ‘iyi’ olmak ona kendini iyi hissettirmeyecektir. Bu noktada, bu oyuna d\u00fc\u015fk\u00fcn olan \u00e7ocu\u011fun niye bunu yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmek gereklidir.<\/p>\n
Bir grup \u00e7ocuk, maalesef kabul g\u00f6rmek i\u00e7in bunu oynayabilir. \u00c7ocuklar\u0131n bir k\u0131sm\u0131nda ac\u0131ma duygusu yok, bir k\u0131sm\u0131 d\u00fcrt\u00fcsel yap\u0131p sonra \u00fcz\u00fclebiliyor, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n yarg\u0131lamas\u0131 iyi olmad\u0131\u011f\u0131ndan bunu komik veya \u00f6nemsiz sanabiliyor, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kendine g\u00fcveni olmad\u0131\u011f\u0131ndan bununla \u00f6ne \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, bir k\u0131sm\u0131 d\u0131\u015flanmamak i\u00e7in kendini oynamak zorunda hissedebiliyor. Bir\u00e7ok farkl\u0131 sebebi olabilir. \u00d6nemli olan, buna iten sebeplerin ortaya konulabilmesidir.”<\/p>\n
I\u015f\u0131k, \u00e7ocuklar\u0131n yanl\u0131\u015f davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerinden uzakla\u015fmas\u0131 i\u00e7in fiziksel ve ruhsal olarak onu besleyen u\u011fra\u015flara y\u00f6nelmesi gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n
\u00c7ocuklar\u0131n spor ve sanata y\u00f6nlendirilmelerinin, kitap okuman\u0131n g\u00fcnl\u00fck rutinlerine eklenmesinin \u00f6nemine dikkati \u00e7eken I\u015f\u0131k, “\u00c7ocuklar, yarat\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n geli\u015fmesi, oyalanmalar\u0131 i\u00e7in ilgilerine g\u00f6re paz\u0131l, lego, yap-boz gibi sistemlere y\u00f6nlendirilmeli. \u00c7ocu\u011fun kendine g\u00fcvenini hissetmesini sa\u011flayacak \u015fekilde yeti\u015ftirilmesi, \u015fiddet i\u00e7eren, vandal ve bir anlam\u0131 olmayan faaliyetlere tutunmalar\u0131na engel olacakt\u0131r.” dedi.<\/p>\n
I\u015f\u0131k, bu t\u00fcr, \u00e7ocuklar\u0131 olumsuz etkileyebilen faaliyetler ve eylemlerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilmesi i\u00e7in okul, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n aile ve sosyal \u00e7evredeki ki\u015filerin i\u015fbirli\u011fiyle y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekti\u011fini belirtti. <\/p>\n