TBMM Ba\u015fkan\u0131 Numan Kurtulmu\u015f, Cumhuriyet’in 100. y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fc dolay\u0131s\u0131yla Ulus’taki Birinci Meclis Binas\u0131’nda d\u00fczenlenen kutlama program\u0131na kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Kurtulmu\u015f, t\u00f6rende yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada, 29 Ekim 1923’te ilan edilen Cumhuriyet’in do\u011fdu\u011fu mekanda 100 y\u0131l sonra ayn\u0131 heyecan ve co\u015fkuyla bir arada olmaktan memnuniyet duydu\u011funu belirterek, Gazi Mustafa Kemal Atat\u00fcrk ba\u015fta olmak \u00fczere milli m\u00fccadelenin t\u00fcm kahramanlar\u0131n\u0131, ilk Meclis’in \u00fcyelerini sayg\u0131yla ve minnetle yad etti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/7fc6ad83-e801-4dd2-b1c1-974abd5a6af0\/2023%2FEkim%2FAA-32563963.jpg\"\/)
<\/p>\n
TBMM Ba\u015fkan\u0131 Kurtulmu\u015f, 21 Aral\u0131k 1918’de Meclis-i Mebusan’\u0131 basan \u0130ngiliz askerlerinin, vekillerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 tutuklad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Meclis’i da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatarak, bask\u0131ndan ve tutuklamalardan kurtulan milletvekillerinin Anadolu’ya ge\u00e7melerinin ard\u0131ndan i\u015fgale direni\u015fin temelini olu\u015fturmak \u00fczere Meclis’in \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda yo\u011fun bir faaliyete ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131.<\/p>\n
Meclis-i Mebusan’\u0131n son, TBMM’nin ilk binas\u0131 olan Birinci Meclis Binas\u0131’nda tarihi kararlar al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Kurtulmu\u015f, silah arkada\u015flar\u0131yla 19 May\u0131s 1919’da Samsun’a ayak basan Mustafa Kemal Pa\u015fa’n\u0131n, Cumhuriyetin ilk ate\u015fini yakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Kurtulmu\u015f, Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresiyle T\u00fcrkiye\u2019de Milli M\u00fccadele ate\u015finin alevlendi\u011fini ve milletin b\u00fcy\u00fck bir varolu\u015f m\u00fccadelesine kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n
“TBMM, milletin bir ama\u00e7 u\u011frunda birle\u015fti\u011fi evi oldu”<\/h3>\n
Osmanl\u0131 Mebusan Meclisi’nde 28 Ocak 1920’de oy birli\u011fiyle “Vatan b\u00f6l\u00fcnmez bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr” fikrinin kabul edildi\u011fine i\u015faret eden Kurtulmu\u015f, bu tarih itibar\u0131yla B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi’nin art\u0131k i\u015fgale direni\u015fin komuta merkezi, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinin ya\u015fam kayna\u011f\u0131, milletin tek bir ama\u00e7 u\u011frunda birle\u015fti\u011fi evi oldu\u011funu ifade etti.<\/p>\n
Sakarya Meydan Muharebesi’nin \u00f6nemine i\u015faret eden Kurtulmu\u015f, ayn\u0131 ismi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 dedesi Binba\u015f\u0131 Gazi Numan Kurtulmu\u015f’un da bu sava\u015fta sa\u011f kal\u00e7a kemi\u011finden ald\u0131\u011f\u0131 kur\u015fun yaras\u0131yla malulen emekli oldu\u011funu ve hayat\u0131n\u0131n geri kalan\u0131n\u0131 aksayarak ge\u00e7irdi\u011fini anlatt\u0131. <\/p>\n
Kurtulmu\u015f, b\u00fcy\u00fck medeniyetlerin, b\u00fcy\u00fck milletlerin tarihe bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n birikim, tarihi m\u00fcktesebat ve devaml\u0131l\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131 \u00fczerinde oldu\u011funu ifade ederek, “Millet-i ebet m\u00fcddet tan\u0131m\u0131yla yeti\u015fti\u011fimiz devlet felsefesi, tarihimize ve \u015fehadet bilinciyle verilen t\u00fcm m\u00fccadelelere h\u00fcrmet etme ahlak\u0131n\u0131 hepimize kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.” dedi.<\/p>\n
“Gazzeliler ve Filistin halk\u0131, t\u00fcm cephelerde Anadolu insan\u0131yla birlikte oldu”<\/h3>\n
Kurtulmu\u015f, Trablusgarp Sava\u015f\u0131’yla ba\u015flay\u0131p aral\u0131ks\u0131z \u015fekilde Balkan Harbi, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ve \u0130stiklal Harbi’yle devam eden zorlu y\u0131llarda t\u00fcm cephelerde \u015fehit olanlar\u0131 rahmetle ve \u015f\u00fckranla anman\u0131n tarihi bir sorumluluk oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, \u015fu ifadeleri kulland\u0131:<\/p>\n
“D\u00fcn Osmanl\u0131 Cihan Devleti’ni par\u00e7alayabilmek ad\u0131na birle\u015fen t\u00fcm \u015fer g\u00fc\u00e7lerin bug\u00fcn de Ortado\u011fu’yu kan g\u00f6l\u00fcne \u00e7evirmekle me\u015fgul olduklar\u0131n\u0131 hepimiz \u00fcz\u00fclerek izliyoruz. T\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde ac\u0131mas\u0131zca katledilen ve soyk\u0131r\u0131ma tabi tutulan Gazzeliler ve Filistin halk\u0131, ge\u00e7en y\u00fczy\u0131lda Cumhuriyetimize giden t\u00fcm sava\u015flarda, t\u00fcm cephelerde Anadolu insan\u0131yla birlikte olmu\u015f, dedelerimizle yan yana ayn\u0131 siperlerde, ayn\u0131 cephelerde sava\u015fm\u0131\u015flard\u0131. Romanya’da, Gali\u00e7ya’da, t\u00fcm \u015eark cephelerinde, Irak’ta, Hicaz b\u00f6lgesinde, \u00c7anakkale’de \u00e7arp\u0131\u015fan, feda-i can eden Filistinli, Gazzeli \u015fehitlerimiz, dedelerimizle birlikte topra\u011f\u0131n kara ba\u011fr\u0131nda s\u0131ra da\u011flar gibi yatmaktad\u0131r. Onlar\u0131n hep birlikte topra\u011f\u0131 vatan k\u0131lan \u015fehadet \u015ferbetini hamdederek, \u015f\u00fckrederek i\u00e7tiklerini biliyoruz.”<\/p>\n
Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fehit defterlerinde 554 Filistinlinin isminin bulundu\u011funu aktaran Kurtulmu\u015f, “\u00c7anakkale’deki \u015fehitlik abidesinde Gazzeli, Nabluslu, Kud\u00fcsl\u00fc Ahmetlerin, Mehmetlerin yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz ve onlara \u015f\u00fckranlar\u0131m\u0131z\u0131 bir kere daha ifade etmek istiyorum.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
“TBMM ve Cumhuriyet, direni\u015f sembol\u00fc olmu\u015ftur”<\/h3>\n
Kurtulmu\u015f, Gazi Mustafa Kemal Pa\u015fa ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n, 20 Ocak 1921’de “1921 Anayasas\u0131”n\u0131 kabul etmeleriyle cumhuriyetin ilk ilan\u0131n\u0131n ad\u0131mlar\u0131n\u0131n at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
Cumhuriyetin ilan\u0131n\u0131n yasa teklifinin bizzat Gazi Mustafa Kemal Pa\u015fa taraf\u0131ndan bu binada okundu\u011funu, milletin vekilleri taraf\u0131ndan “Ya\u015fas\u0131n Cumhuriyet” s\u00f6zleriyle ayakta alk\u0131\u015flarla kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Kurtulmu\u015f, “TBMM ve Cumhuriyet, uzak Asya’dan Kuzey Afrika’ya t\u00fcm s\u00f6m\u00fcrge halklar\u0131n\u0131n umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, ilham kayna\u011f\u0131 ve direni\u015f sembol\u00fc olmu\u015ftur. Daha \u0130stiklal Sava\u015f\u0131 hen\u00fcz devam ederken Mustafa Kemal Pa\u015fa’n\u0131n mazlum \u00fclkelere deste\u011fi ve ilgisi de d\u00fcnyan\u0131n dikkatini \u00e7ekmi\u015ftir.” dedi.<\/p>\n
Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn bir as\u0131r \u00f6nce anlatt\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyan\u0131n, bug\u00fcnk\u00fcyle ayn\u0131 oldu\u011funa dikkati \u00e7eken Kurtulmu\u015f, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“Biz T\u00fcrk milleti olarak bir kere daha y\u00fcksek sesle ilan ediyoruz ki emperyalistler ya da yeni emperyalistler hangi oyunu oynarlarsa oynas\u0131nlar mutlaka milletimizin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde yeni bir d\u00fcnya kurulacak ve hakk\u0131n, adaletin egemen oldu\u011fu bir d\u00fczene ge\u00e7ilecektir. Bizler 100 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te Cumhuriyetimizi koruyup, onu de\u011ferler d\u00fcnyas\u0131yla ya\u015fatarak, demokrasiyi hayata ge\u00e7irerek, millet iradesinin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne inanarak geldik. Cumhuriyetin ruhunda demokrasiyi, hukuk g\u00fcvenli\u011fini, e\u015fitli\u011fi, insan ve millet sevgisini, yurtta\u015f olarak sorumluluk aidiyetini, birbirimize sayg\u0131y\u0131, millet kimli\u011fini, d\u00fcnden yar\u0131na umutlar\u0131m\u0131z\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131k. Bu ba\u011flamda Cumhuriyet hepimizin ba\u015f tac\u0131, hepimizi i\u00e7ine alan bir ortak \u00e7at\u0131d\u0131r. Bu kutsal \u00e7at\u0131 alt\u0131nda g\u00f6rev yapan milletvekilleri olarak en b\u00fcy\u00fck \u015fevk kayna\u011f\u0131m\u0131z, Meclisimize milletimizin duydu\u011fu g\u00fcven ve Cumhuriyetimizin sonraki as\u0131rlara \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde ta\u015f\u0131yabilme arzusunun verdi\u011fi heyecand\u0131r.”<\/p>\n
“Demokrasilerde farkl\u0131 fikirler ihtilaf vesilesidir”<\/h3>\n
Kurtulmu\u015f, TBMM’nin cumhuriyetin, demokrasinin ve hukuk devleti ilkesinin teminat\u0131 oldu\u011funa dikkati \u00e7ekerek, demokrasilerde ihtilaflardan, farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerden \u00e7ekinilmeyece\u011fini ve korkulamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. <\/p>\n
Demokrasilerde farkl\u0131 fikirlerin, ihtilaf vesilesi oldu\u011funu ama tefrika vesilesi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Kurtulmu\u015f, “Demokrasilerde ihtilaf\u0131 bir zenginlik arac\u0131 olarak g\u00f6rece\u011fiz ve \u00f6tekile\u015ftirmelere f\u0131rsat vermeden, milletin vekilleri olarak milletimizi, Cumhuriyetimizin ikinci asr\u0131na ta\u015f\u0131mak i\u00e7in cansiperane bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmaya devam edece\u011fiz. Cumhuriyetimizin 100’\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131nda \u00fclkemiz ve milletimiz i\u00e7in nice 100 y\u0131llara eri\u015fmek dile\u011fi ve inanc\u0131yla omuz omuza vererek \u00e7al\u0131\u015fmaya devam edece\u011fiz.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
Konu\u015fmas\u0131n\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde salondakileri aya\u011fa davet eden Kurtulmu\u015f, 100 y\u0131l \u00f6nce cumhuriyetin ilan edilmesine ili\u015fkin kanunu okudu. Bunun \u00fczerine salondakiler de alk\u0131\u015flarla kar\u015f\u0131l\u0131k verdi.<\/p>\n
TBMM Ba\u015fkan\u0131 Kurtulmu\u015f, cumhuriyeti bug\u00fcnlere getirenlere \u015f\u00fckran borcunu \u00f6deyebilmek i\u00e7in \u00fclkeyi daha g\u00fc\u00e7l\u00fc yar\u0131nlara do\u011fru ta\u015f\u0131man\u0131n ortak ve kutsal bir g\u00f6revi oldu\u011funu belirterek, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“\u0130n\u015fallah T\u00fcrkiye’yi sadece \u00e7a\u011fda\u015f muas\u0131r medeniyetler seviyesine ula\u015ft\u0131rmak de\u011fil, \u00e7a\u011fda\u015f muas\u0131r medeniyetler seviyesinin \u00e7ok \u00f6tesine ta\u015f\u0131mak i\u00e7in canla, ba\u015fla, gece g\u00fcnd\u00fcz, azim ve gayretle \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Yine ilk Meclistekilerin ortak fikri olan ‘T\u00fcrkiye’yi mandac\u0131lara teslim etmemek, T\u00fcrkiye’yi ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u00fclke olarak aya\u011fa kald\u0131rmak’ fikrini daha da ileriye g\u00f6t\u00fcrerek her alanda tam ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrkiye’yi in\u015fa etmek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcm\u00fczle m\u00fccadele edece\u011fiz. Cumhuriyetimizi, milletimizle bulu\u015fturdu\u011fumuz gibi, Cumhuriyetimizi kusursuz bir demokrasiyle de ta\u00e7land\u0131raca\u011f\u0131z ve ikinci y\u00fczy\u0131l\u0131 Allah’\u0131n izniyle sizlerin gayretiyle, milletimizin \u00e7abas\u0131yla ‘s\u00f6z\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc, g\u00fcc\u00fc tesirli bir T\u00fcrkiye’nin y\u00fczy\u0131l\u0131’ olacakt\u0131r.”<\/p>\n
Notlar<\/h3>\n
TBMM Ba\u015fkan\u0131 Kurtulmu\u015f’u, Birinci Meclis Binas\u0131’na geli\u015finde Ankara Seymenleri kar\u015f\u0131lad\u0131. T\u00f6ren kapsam\u0131nda Gazi Mustafa Kemal Atat\u00fcrk’\u00fcn Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmesinin ard\u0131ndan Meclis’te yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma okundu.<\/p>\n
Kurtulmu\u015f, Birinci Meclis \u00d6zel Defteri’ni imzalad\u0131, 100 y\u0131l \u00f6nce Birinci Meclis’te dalgaland\u0131r\u0131lan, bug\u00fcn de sergilenen T\u00fcrk Bayra\u011f\u0131 \u00f6n\u00fcnde beraberindekilerle foto\u011fraf \u00e7ektirdi. Kurtulmu\u015f, Meclis’in balkonundan kortej ge\u00e7i\u015fini de selamlad\u0131.<\/p>\n