<\/p>\n
Ankara \u00dcniversitesi (A\u00dc) T\u0131p Fak\u00fcltesi Hematoloji Bilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi ve L\u00f6semi Lenfoma Miyelom Derne\u011fi Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Muhit \u00d6zcan, sigara ve alkol kullan\u0131m\u0131 ile a\u015f\u0131r\u0131 kilonun, h\u00fccrenin genetik yap\u0131s\u0131nda hasara yol a\u00e7arak, kanser riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n
Prof. Dr. \u00d6zcan, AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, hematolojik kanserlerin l\u00f6semi, lenfoma ve miyelom olmak \u00fczere 3 ayr\u0131 ba\u015fl\u0131kta incelendi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
L\u00f6semilerin tipik kan kanseri, lenfomalar\u0131n lenf bezi kanserleri, miyelomun da kemik ili\u011fi kanseri olarak bilindi\u011fini aktaran \u00d6zcan, \u00e7evresel etmenler ve ortalama ya\u015fam s\u00fcresinin uzamas\u0131 nedeniyle ya\u015fl\u0131 n\u00fcfusun art\u0131\u015f\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli fakt\u00f6rlere ba\u011fl\u0131 olarak, hematolojik kanserlerin g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131na kar\u015f\u0131n, t\u0131bbi teknolojideki geli\u015fmelerle tedavi ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n da b\u00fcy\u00fck oranda y\u00fckseldi\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n
\u00d6zcan, “Son y\u0131llarda, kan kanserlerinde bir art\u0131\u015ftan s\u00f6z edilebilir. Buna ra\u011fmen kan kanserlerinde tedavi ba\u015far\u0131s\u0131ndaki art\u0131\u015f, g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndaki art\u0131\u015fa g\u00f6re daha fazla olmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, 1980’li y\u0131llarda hasta kaybetme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fczde 90 olan bir \u00e7e\u015fit kan kanserinde, son 20 y\u0131lda tedavideki geli\u015fmeler sayesinde oran tersine d\u00f6nerek y\u00fczde 90 ba\u015far\u0131ya ula\u015f\u0131ld\u0131.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Hematolojik kanserlerin nedenlerinin de b\u00fcy\u00fck oranda di\u011fer kanserlerle benzer oldu\u011funa i\u015faret eden \u00d6zcan, s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“Genetik yatk\u0131nl\u0131k, kanser geli\u015fiminde tahmin edilenden \u00e7ok daha az \u00f6nem ta\u015f\u0131r. T\u00fcm kanserlerin en fazla y\u00fczde 10’u genetik ge\u00e7i\u015flidir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7evresel fakt\u00f6rler \u00e7ok daha \u00f6n plandad\u0131r. Bunun i\u00e7in 3 tane y\u00fcksek risk yaratan fakt\u00f6r var.<\/p>\n
Bunlardan biri sigara ve t\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnlerine maruz kalmak, di\u011feri alkol t\u00fcketimi ve bir di\u011feri ise a\u015f\u0131r\u0131 kilo yani obezitedir. Buradan yola \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda t\u00fcm kanserlerin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 40’\u0131 \u00f6nlenebilir sebeplere ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sigara, alkol ve obezite, kan kanserlerinin geli\u015fmesinde risk fakt\u00f6rleridir. E\u011fer bu risk fakt\u00f6rleri ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131rsa g\u00f6r\u00fclme riski mutlaka azalacakt\u0131r.”<\/p>\n
Prof. Dr. \u00d6zcan, \u00f6zellikle sigaran\u0131n kanser geli\u015fiminde en \u00f6nemli fakt\u00f6r oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, “D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6), alkol t\u00fcketiminde emniyetli bir miktar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131 ve ‘\u0130\u00e7ti\u011finiz bir gram alkolle kanser riski ba\u015fl\u0131yor’ uyar\u0131s\u0131nda bulundu. Yani, ‘Ben, az t\u00fcketiyorum’ demek sizi kand\u0131rabilir ama kanseri kand\u0131rm\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla alkol\u00fcn ne cinsi ne miktar\u0131 ne de kalitesi \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
\u00d6zcan, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam\u0131n en \u00f6nemli ko\u015fullar\u0131ndan birisinin yeterli fiziksel aktivite oldu\u011funu vurgulad\u0131. A\u015f\u0131r\u0131 kilo olarak bilinen obezitenin bir\u00e7ok kanserin geli\u015fiminden sorumlu oldu\u011funa dikkati \u00e7eken \u00d6zcan, “Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, obezitenin 11 ayr\u0131 kanserin riskini art\u0131ran \u00f6nemli bir fakt\u00f6r oldu\u011funu g\u00f6sterdi.” dedi.<\/p>\n
\u00d6zcan, obezite ile m\u00fccadele i\u00e7in beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve egzersiz yapman\u0131n en \u00f6nemli silahlar oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
D\u00fczenli egzersizle bir\u00e7ok kanserin g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalabildi\u011finin belirlendi\u011fini anlatan \u00d6zcan, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“Haftada 150 dakika yap\u0131lan egzersiz, fiziksel aktivite i\u00e7in yeterlidir. Ancak herkesin bunu yapacak zaman\u0131 olmayabilir. Son yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fma ile g\u00fcnde 8 dakikal\u0131k tempolu egzersizin de sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in yeterli olabilece\u011fi belirlendi.<\/p>\n
Sonu\u00e7lar\u0131, Amerikan T\u0131p Kurumu’na ait bilimsel dergide ge\u00e7en hafta yay\u0131mlanan bilimsel ara\u015ft\u0131rmaya, 3 bin sa\u011fl\u0131kl\u0131 orta ya\u015fl\u0131 birey kat\u0131ld\u0131. Haftada en az 2 g\u00fcn 8 bin ad\u0131m y\u00fcr\u00fcmekle herhangi bir nedene ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcm riskinin y\u00fczde 15 oran\u0131nda azald\u0131\u011f\u0131 ortaya kondu. Bu da olas\u0131 kanser riskinin azald\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.”<\/p>\n
Prof. Dr. \u00d6zcan, Akdeniz tipi beslenmenin de kanserden korunmada \u00f6nemli oldu\u011funu belirterek, sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme i\u00e7in hayvansal kaynakl\u0131 proteinlerden makul miktarda yenilmesi, y\u00fcksek derecede i\u015flenmi\u015f g\u0131dalardan uzak durulmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Y\u00fcksek kaliteli bitkisel temelli beslenmenin \u00f6nemine ili\u015fkin son yap\u0131lan bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmaya da de\u011finen \u00d6zcan, “Yakla\u015f\u0131k 150 bin \u0130ngiliz vatanda\u015f\u0131 \u00fczerinde yap\u0131lan yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma, bitkisel a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 beslenme ile kanser riskinin b\u00fcy\u00fck oranda azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.” bilgisini payla\u015ft\u0131.<\/p>\n
\u00d6zcan, t\u00fcm bu fakt\u00f6rleri bir arada bulunduran ki\u015filerde, kanser riskinin \u00e7ok daha y\u00fcksek oldu\u011funu ifade ederek, “Sigara kullanan, alkol t\u00fcketen, obezitesi bulunan ki\u015filerde kanserin yan\u0131 s\u0131ra kalp ve damar hastal\u0131klar\u0131 riski \u00e7ok daha artacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu fakt\u00f6rler, h\u00fccrenin \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131 ve olgunla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan genetik \u00fczerinde hasara yol a\u00e7\u0131yor. Bir noktadan sonra bu hasar, v\u00fccut taraf\u0131ndan kontrol edilemez hale geldi\u011finde kanser ve damar hastal\u0131klar\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.” dedi.<\/p>\n