![\"Cumhuriyet\u2019in](\"https:\/\/cdnuploads.aa.com.tr\/uploads\/InfoGraphic\/2023\/10\/21\/739dc6530bd7d904dda8708c1d6f6fc6.jpg\"\/)
<\/a><\/p>\nBuna g\u00f6re tar\u0131m, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve jeopolitik riskler ba\u015fta olmak \u00fczere, \u00e7e\u015fitli nedenlerle stratejik hale gelirken Cumhuriyet’in kuruldu\u011fundan bug\u00fcne kadar tar\u0131mda teknolojik geli\u015fmelerden desteklere kadar varan kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. <\/p>\n
Kara sabandan yapay zekaya tar\u0131msal \u00fcretim<\/h3>\n
1927 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan say\u0131ma g\u00f6re, yakla\u015f\u0131k 13,6 milyon n\u00fcfusa sahip T\u00fcrkiye, Cumhuriyet’in ilk y\u0131llar\u0131nda sava\u015flar\u0131n neticesinde \u00fcretim d\u00fc\u015fmesi, i\u015f g\u00fcc\u00fc kayb\u0131 ve k\u0131tl\u0131k gibi sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de 1923-1938 d\u00f6neminde 3,7 milyon dekar arazi da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131. 1923’de tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri ithalat\u0131 y\u00fczde 27 iken al\u0131nan \u00f6nlemlerle 1928’de bu oran y\u00fczde 18’e d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n
Arazi toplula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 kapsam\u0131nda ise 1961’den itibaren \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015flad\u0131 ve bug\u00fcne kadar devam etti. Bu \u00e7er\u00e7evede 2022’de 759 bin 365 dekarl\u0131k alan \u00fcretime kazand\u0131r\u0131ld\u0131, 2023 i\u00e7in de 500 bin dekarl\u0131k alan\u0131n toplula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 hedeflendi. B\u00f6ylece 1961’den bu yana toplam 7 milyon dekarl\u0131k alan toplula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oldu. <\/p>\n
Cumhuriyet tarihinden bug\u00fcne tar\u0131msal verimi art\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n etkisiyle kara sabandan yapay zekaya do\u011fru evrilen bir s\u00fcre\u00e7 izlendi. Bir yandan devrim niteli\u011finde uygulamalar hayata ge\u00e7irilirken di\u011fer yandan teknoloji, tar\u0131ma entegre edildi. <\/p>\n
Tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n bilin\u00e7li kullan\u0131lmas\u0131, verimli ve etkin sulama yap\u0131lmas\u0131 ve teknolojik geli\u015fmelerinin tar\u0131ma adapte edilmesi de verim kay\u0131plar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesinde etkili oldu.<\/p>\n
Tar\u0131mda veriye dayal\u0131, karar vermeyi kolayla\u015ft\u0131ran ara\u00e7lar\u0131n geli\u015ftirilmesinde, yapay zeka algoritmalar\u0131ndan faydalan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Yeni teknolojiler sayesinde, de\u011fi\u015fen arazi ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re girdi kullan\u0131m\u0131 optimize edilebilirken birim alandan daha fazla ve kaliteli \u00fcr\u00fcn al\u0131nd\u0131. <\/p>\n
T\u00fcrkiye, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck 10 tar\u0131m ekonomisinden biri konumuna geldi<\/h3>\n
T\u00fcrkiye, kamunun gerek mevzuat gerek te\u015fvikleriyle ekonomik ve ticari imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fletirken \u00f6zellikle 2002-2022 d\u00f6neminde kamunun tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc desteklemek i\u00e7in devreye ald\u0131\u011f\u0131 70 milyar dolarl\u0131k te\u015fvik ve hibeler ayn\u0131 d\u00f6nemde toplam 1 trilyon dolarl\u0131k ekonomik \u00fcretim de\u011feri olu\u015fturdu.<\/p>\n
B\u00f6ylece T\u00fcrk tar\u0131m\u0131 \u00f6zellikle son 20 y\u0131lda ge\u00e7irdi\u011fi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck 10 tar\u0131m ekonomisinden biri konumuna gelirken sahip oldu\u011fu potansiyel g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u00fclkede tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn daha fazla g\u00fc\u00e7lenebilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
\u00dclkenin, 2002’de 24,48 milyar dolar olan tar\u0131msal \u00fcretimi, 2022’de 56 milyar dolar\u0131 a\u015farak rekor k\u0131rd\u0131. Bu rakam\u0131n 2030’larda 113 milyar dolar, 2050’lerde ise 273 milyar dolar seviyelerine ula\u015faca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. <\/p>\n
Tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn GSYH i\u00e7indeki pay\u0131 ise 2022’de y\u00fczde 6,5 olurken T\u00fcrkiye bu alanda d\u00fcnyan\u0131n 9’uncu \u00fclkesi konumuna geldi. Tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri ihracat\u0131 2022 itibar\u0131yla 34,2 milyar dolarla t\u00fcm zamanlar\u0131n rekorunu k\u0131rd\u0131.<\/p>\n
\u00c7ift\u00e7iye verilen desteklerle tar\u0131msal has\u0131lada son 20 y\u0131lda 20,8 kat art\u0131\u015f yakalayan T\u00fcrkiye, bu alanda d\u00fcnyada ilk 10’a, Avrupa’da ise zirveye yerle\u015fti.<\/p>\n
Kamu taraf\u0131ndan verilen tar\u0131msal destekler 2002’de 1,9 milyar liradan 2023 itibar\u0131yla 63,4 milyar liraya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131, 2024 i\u00e7in 91,55 milyar liral\u0131k hedef belirlendi. <\/p>\n
Tarla \u00fcr\u00fcnlerinde Cumhuriyet tarihi rekoru<\/h3>\n
T\u00fcm bu geli\u015fmelerin de etkisiyle tarla \u00fcr\u00fcnlerinde y\u00fczde 14,6, meyvelerde y\u00fczde 7,7 art\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015fti. Ge\u00e7en y\u0131l 8,5 milyon ton m\u0131s\u0131r ve 2,75 milyon ton k\u00fctl\u00fc pamuk ve 2,55 milyon ton ay\u00e7i\u00e7e\u011fi \u00fcretimiyle s\u00f6z konusu \u00fcr\u00fcnlerde, Cumhuriyet tarihinin rekoru k\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n
D\u00fcnyada y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 1,1 milyon ton f\u0131nd\u0131k \u00fcretilirken bunun y\u00fczde 64’\u00fc, ayva \u00fcretiminin y\u00fczde 28’i ve kiraz \u00fcretiminin y\u00fczde 25’i T\u00fcrkiye’de ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor. D\u00fcnya incir \u00fcretimi 1,35 milyon tonu bulurken T\u00fcrkiye y\u00fczde 24 payla bu \u00fcr\u00fcnde de ilk s\u0131rada yer al\u0131yor.<\/p>\n
T\u00fcrkiye, d\u00fcnya kay\u0131s\u0131 \u00fcretiminin de yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 22’sini ger\u00e7ekle\u015ftirerek bu alanda da birinci durumda bulunuyor.<\/p>\n
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), 2023 al\u0131m d\u00f6neminde 11 milyon tonun \u00fczerinde hububat al\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirerek 85 y\u0131ll\u0131k kurum tarihinin en y\u00fcksek al\u0131m miktar\u0131na ula\u015ft\u0131.<\/p>\n
Tohumculuk sekt\u00f6r\u00fc<\/h3>\n
T\u00fcrkiye’nin 100 y\u0131ll\u0131k Cumhuriyet tarihinde tohumculuk sekt\u00f6r\u00fcnde de \u00f6nemli ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131 ve s\u00f6z konusu \u00fcr\u00fcn, ihra\u00e7 edilebilir konuma geldi.<\/p>\n
\u00dclkede b\u00fcy\u00fcmeye ve geli\u015fmeye devam eden tohumculuk sekt\u00f6r\u00fc, uluslararas\u0131 sistemlerle entegrasyonu da sa\u011flad\u0131 ve yine uluslararas\u0131 normlarda tohum \u00fcretim ve sertifikasyon sistemine sahip bir seviyeye ula\u015ft\u0131. Bu kapsamda 2002’de 120 civar\u0131nda olan tohumluk \u015firketi say\u0131s\u0131 bug\u00fcn itibar\u0131yla 1093’e \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
T\u00fcrkiye son 20 y\u0131lda tohum \u00fcretimini de ciddi d\u00fczeyde art\u0131rd\u0131. Ge\u00e7en y\u0131l 1,36 milyon ton tohum \u00fcretildi. 2002-2022 d\u00f6neminde tohum \u00fcretimi 145 bin tondan 1,36 milyon tona ula\u015ft\u0131. En b\u00fcy\u00fck art\u0131\u015f, bu\u011fday ve patates tohumu \u00fcretiminde g\u00f6r\u00fcld\u00fc. T\u00fcrkiye’nin bu d\u00f6nemde sertifikal\u0131 tohumluk ihracat\u0131 da 17,3 milyon dolardan 232,6 milyon dolara y\u00fckseldi.<\/p>\n
Tohumluk AR-GE \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da s\u00f6z konusu d\u00f6nemde modern biyoteknolojik y\u00f6ntemlerin bitki \u0131slah\u0131nda kullan\u0131m\u0131n\u0131n devreye girmesiyle \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u0131zland\u0131. K\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine uygun tohumluklar\u0131n geli\u015ftirilmesi i\u00e7in yap\u0131lan bitki \u0131slah\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile tohumlukta, 2023 itibar\u0131yla bah\u00e7e bitkilerinde 1027, tarla bitkilerinde 953 yerli ve milli tohumluk \u00e7e\u015fidi geli\u015ftirildi.<\/p>\n
Ata tohumlar\u0131nda ise 2 tohum gen bankas\u0131nda yakla\u015f\u0131k 120 bin tohum \u00f6rne\u011fi muhafaza ediliyor. Buralardaki tohumlar, bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 taraf\u0131ndan k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine uygun \u00e7e\u015fitlerin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Organik ve iyi tar\u0131m uygulamalar\u0131<\/h3>\n
Son y\u0131llarda s\u0131n\u0131rl\u0131 ve kontroll\u00fc girdi kullan\u0131lan, kaynaklar\u0131n do\u011fal ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u015fekilde de\u011ferlendirilmesi prensibine dayanan, izlenebilir, kontroll\u00fc ve sertifikal\u0131 bir tar\u0131msal faaliyet olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclen organik tar\u0131m faaliyetleri de \u00f6nem kazand\u0131.<\/p>\n
T\u00fcrkiye, organik tar\u0131m alan\u0131 bak\u0131m\u0131ndan d\u00fcnyada 22’nci, \u00fcretici say\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan 26’nc\u0131, Avrupa’da ise 4’\u00fcnc\u00fc s\u0131rada bulunuyor. T\u00fcrkiye ayn\u0131 zamanda Avrupa’ya en \u00e7ok organik \u00fcr\u00fcn ihracat\u0131 yapan 5’nci \u00fclke konumunda yer al\u0131yor.<\/p>\n
Tar\u0131mda \u00fcretmek kadar, \u00fcr\u00fcnlerin i\u015flenmesi, katma de\u011ferinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, pazarlanmas\u0131 ve istihdama katk\u0131 sa\u011flanmas\u0131 gibi gereklilikler sera organize tar\u0131m b\u00f6lgelerinin (Sera OTB) \u00f6nemini art\u0131rd\u0131. \u015eu ana kadar altyap\u0131 in\u015faatlar\u0131 tamamlanan 10 Sera OTB, hizmete sunuldu. Bu say\u0131n\u0131n 5 y\u0131l i\u00e7erisinde 100 farkl\u0131 b\u00f6lgede hayata ge\u00e7irilmesi hedefleniyor.<\/p>\n
S\u00f6zle\u015fmeli \u00fcretim<\/h3>\n
Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131, s\u00f6zle\u015fmeli \u00fcretimin geli\u015ftirilmesi, yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 amac\u0131yla “s\u00f6zle\u015fmeli \u00fcretim y\u00f6netim sistemi”nin kurulmas\u0131n\u0131 kararla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n
T\u00fcrkiye \u00dcr\u00fcn \u0130htisas Borsas\u0131 (T\u00dcR\u0130B), elektrik \u00fcr\u00fcn senetleri (EL\u00dcS) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tar\u0131m\u0131 dijitalle\u015ftirdi. <\/p>\n
T\u00dcR\u0130B 180 lisansl\u0131 depo, 9,5 milyon ton saklama kapasitesi ile 45 il, 134 il\u00e7e, 253 lokasyonda hizmet veriyor. EL\u00dcS Piyasas\u0131’nda 4 y\u0131lda 37 milyon ton \u00fcr\u00fcn 160 milyar liral\u0131k hacme ula\u015ft\u0131. 210 binden fazla kay\u0131tl\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131y\u0131 bulu\u015fturarak tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn gelece\u011fine yat\u0131r\u0131m yapan T\u00dcR\u0130B ile tar\u0131m\u0131n yeni y\u00fczy\u0131l\u0131na g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ad\u0131m at\u0131lmas\u0131 hedefleniyor. <\/p>\n
Su alan\u0131nda dev projeler <\/h3>\n
Son 20 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te “Su Vatand\u0131r” anlay\u0131\u015f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 Devlet Su \u0130\u015fleri (DS\u0130) taraf\u0131ndan 10 bin 136 tesis hizmete al\u0131narak 479 milyar liral\u0131k yat\u0131r\u0131m ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bu d\u00f6nemde baraj ve g\u00f6let say\u0131s\u0131 508’den 1742’ye, depolanan su miktar\u0131 ise 133 milyar metrek\u00fcpten 183 milyar metrek\u00fcpe y\u00fckseldi. <\/p>\n
Bas\u0131n\u00e7l\u0131 borulu sulama sistemlerinin oran\u0131 y\u00fczde 6’dan y\u00fczde 33’e \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bu, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7evresini 2 tur d\u00f6necek uzunlukta olan 84 bin kilometre sulama borusu ve hatt\u0131n\u0131n yer alt\u0131na d\u00f6\u015fenmesi anlam\u0131na geliyor. <\/p>\n
Hayvanc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fc<\/h3>\n
T\u00fcrk tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde di\u011fer \u00f6nemli bir alan olan hayvanc\u0131l\u0131kta ise 1929’da toplamda 5,2 milyon olan b\u00fcy\u00fckba\u015f hayvan say\u0131s\u0131 1938’de 10,2 milyona ve 1979’da 16,6 milyona \u00e7\u0131kt\u0131. 2002-2022 d\u00f6neminde ise b\u00fcy\u00fckba\u015f say\u0131s\u0131 9,9 milyondan 17 milyona, 2023 Haziran sonu itibar\u0131yla da 16,7 milyona ula\u015ft\u0131.<\/p>\n
K\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f varl\u0131\u011f\u0131 1929’da 2,3 milyon iken 1938’de 39,4 milyona, 1979’da ise 64,8 milyona \u00e7\u0131kt\u0131. Son 20 y\u0131lda ke\u00e7i say\u0131s\u0131 6,8 milyondan 11,6 milyona, koyun say\u0131s\u0131 da 25,2 milyondan 44,7 milyona ula\u015ft\u0131. B\u00f6ylece \u00fclkenin k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvan varl\u0131\u011f\u0131 2022 itibar\u0131yla 56 milyonu a\u015ft\u0131, Haziran 2023 itibar\u0131yla da bu say\u0131 53,3 milyon oldu.<\/p>\n
T\u00fcrkiye, su \u00fcr\u00fcnleri yeti\u015ftiricilik \u00fcretiminde Avrupa \u00fclkeleri aras\u0131nda ilk s\u0131raya yerle\u015fti. Su \u00fcr\u00fcnleri yeti\u015ftiricilik \u00fcretimi 515 bin ton, toplam su \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretimi de 850 bin tona ula\u015farak Cumhuriyet tarihinin rekorunu k\u0131rd\u0131. <\/p>\n
Ar\u0131c\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde \u00fcretilen bal miktar\u0131 1991’de 55 bin tondan 2022’de 118,3 bin tona kadar y\u00fckseldi. Ar\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n geli\u015ftirilmesi, bal \u00fcretiminin art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda ise “Bal Haritas\u0131” olu\u015fturuldu. Co\u011frafi i\u015faret alm\u0131\u015f 27 tescilli bal \u00e7e\u015fidi bulunan \u00fclkede, 20 bal ise tescillenmeyi bekliyor.<\/p>\n
\n
\n Anadolu Ajans\u0131 web sitesinde, AA Haber Ak\u0131\u015f Sistemi (HAS) \u00fczerinden abonelere sunulan haberler, \u00f6zetlenerek yay\u0131mlanmaktad\u0131r. Abonelik i\u00e7in l\u00fctfen ileti\u015fime ge\u00e7iniz.<\/b>
\n <\/a>
\n <\/span>\n <\/div>\n