\n<\/p>\n
FAO’nun kurulu\u015fu nedeniyle 1945’ten itibaren her y\u0131l 16 Ekim, “D\u00fcnya G\u0131da G\u00fcn\u00fc” olarak kutlan\u0131yor. S\u00f6z konusu g\u00fcn kapsam\u0131nda, g\u0131da \u00fcretimi, t\u00fcketimi ve g\u0131da g\u00fcvencesine ili\u015fkin konular g\u00fcndeme getirilerek, d\u00fcnyadaki a\u00e7l\u0131k problemlerinin belirlenmesi ve bu konuda \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131n g\u00f6sterilmesi ama\u00e7lan\u0131yor.<\/p>\n
GGD Ba\u015fkan\u0131 Ay\u00e7a \u00d6zden, AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, d\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye’de g\u0131da \u00fcretim ve g\u00fcvenli\u011fini etkileyen bir\u00e7ok fakt\u00f6r oldu\u011funa i\u015faret etti.<\/p>\n
\u00d6zden, artan n\u00fcfus, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, de\u011fi\u015fen t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, d\u00fcnya genelinde ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fma ve ekonomik dalgalanmalar, g\u0131da fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f ve su kaynaklar\u0131ndaki k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k gibi pek \u00e7ok durumun, g\u0131da \u00fcretim ve tedarikini etkiledi\u011fini ve uygun fiyatl\u0131 g\u00fcvenilir g\u0131daya eri\u015fimi zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
D\u00fcnyada \u00fcretilen g\u0131dan\u0131n ise var olan n\u00fcfusu beslemekte yetersiz kald\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden \u00d6zden, “Bu konudaki sorunlar ele al\u0131n\u0131rken b\u00f6lgeler aras\u0131ndaki sosyo-ekonomik farklar, tar\u0131msal \u00fcretimle ilgili yanl\u0131\u015f politikalar, g\u0131da kay\u0131plar\u0131 ve israf\u0131 ile iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. FAO verilerine g\u00f6re, 2021’de 931 milyon ton g\u0131da israf edildi. Bu, k\u00fcresel g\u0131da \u00fcretiminin y\u00fczde 17’sinin israf edildi\u011fi anlam\u0131na gelmektedir.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
\u00d6zden, T\u00fcrkiye’de g\u0131dalar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u015fekilde \u00fcretimi ve t\u00fcketiciye ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 konusundaki \u00f6nlemlerin, Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131nca y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatarak, “Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan 2000’li y\u0131llarda Avrupa Birli\u011fine (AB) uyum s\u00fcreci \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, 5996 say\u0131l\u0131 Veteriner Hizmetleri, Bitki Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, G\u0131da ve Yem Kanunu’nun yan\u0131nda g\u0131da kontrolleri ile ilgili pek \u00e7ok y\u00f6netmelik ve tebli\u011f hayata ge\u00e7irildi. B\u00f6ylece g\u0131da kontrolleri i\u00e7in gerekli yasal zemin g\u00fc\u00e7lendi.” dedi.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’nin ayr\u0131ca D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (WHO) ve FAO’nun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 takip etti\u011fini dile getiren \u00d6zden, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“Ayn\u0131 \u015fekilde AB ile uyum s\u00fcrecinde oldu\u011fumuz i\u00e7in T\u00fcrkiye, AB’de y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da takip ediyor. \u00d6te yandan g\u00fcndemde epey bir zaman \u00f6nce ba\u015flayan ve \u00f6nemini koruyan ‘tek sa\u011fl\u0131k’ \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 var. Antimikrobiyal madde direnci \u00f6nemli bir sa\u011fl\u0131k problemi haline geldi. \u00c7evre kirlili\u011fi ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi de. \u0130\u015fte bu sorunlar, g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda \u00e7evre gerekliliklerine uygun, daha multidisipliner ve b\u00fct\u00fcnsel yakla\u015f\u0131m\u0131 gerektiriyor. Art\u0131k \u00e7ok iyi biliniyor ki, sadece g\u0131day\u0131 yeterli ve g\u00fcvenli \u00fcretmeyi hedefler, \u00e7evreye ve iklime olan etkilerine bakmazsak, g\u0131day\u0131 da yeterli ve g\u00fcvenli \u00fcretemez hale geliyoruz.”<\/p>\n
\u00d6zden, g\u0131da g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131nda ya\u015fanan temel sorunlara ili\u015fkin de de\u011ferlendirmede bulundu.<\/p>\n
Baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmelerde, uzman personel istihdam\u0131 ile g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi standartlar\u0131nda \u00fcretim yapman\u0131n ve buna kaynak ay\u0131rman\u0131n zor olabildi\u011fini anlatan \u00d6zden, \u015fu ifadeleri kulland\u0131:<\/p>\n
“\u00d6zellikle tar\u0131msal \u00fcretimde arazilerin y\u0131llard\u0131r miras yoluyla b\u00f6l\u00fcnmesi buradaki sorunun temelini olu\u015fturuyor. K\u00fc\u00e7\u00fck arazilerde ve \u00e7iftliklerde verimli ve rekabet\u00e7i \u00fcretim yapmak \u00e7ok zor. Baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmeler ayakta kalmakta bile zorluk \u00e7ekerken, g\u0131da g\u00fcvenli\u011fine yat\u0131r\u0131m yapmalar\u0131 pek m\u00fcmk\u00fcn olam\u0131yor. \u00dclkemizde k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticiler daha fazla birle\u015fmeli veya kooperatifle\u015fmelidir. Bu konuda devlet destekleri ve denetimler de art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.”<\/p>\n
\u00d6zden, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerini azaltarak tar\u0131msal \u00fcretimin art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u00e7e\u015fitlendirilmesi, tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131n\u0131n kurallar dahilinde kullan\u0131lmas\u0131, \u00fcr\u00fcn kay\u0131plar\u0131n\u0131 azaltmak ve elde edilen g\u0131dalar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in izleme programlar\u0131 ile iyi tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k uygulamalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi.<\/p>\n
G\u00fcvenli g\u0131daya ula\u015fmada dernek olarak y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri \u00e7al\u0131\u015fmalara da de\u011finen \u00d6zden, do\u011fru bilgiye ula\u015f\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla yak\u0131n zamanda “Avrupa Birli\u011fi G\u0131da ve Yem \u0130\u00e7in H\u0131zl\u0131 Uyar\u0131 Sistemi (RASFF) 2022 Bildirimlerinin T\u00fcrkiye A\u00e7\u0131s\u0131ndan De\u011ferlendirilmesi Raporu”nu yay\u0131mlad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
\u00d6zden, rapora g\u00f6re T\u00fcrkiye’nin, 2022’de kendisi hakk\u0131nda en fazla bildirim yap\u0131lan \u00fclke oldu\u011funu dile getirerek, “En b\u00fcy\u00fck y\u00fczdeye sahip bildirimler s\u0131ras\u0131yla pestisit (tar\u0131m ilac\u0131) kal\u0131nt\u0131s\u0131 ve mikotoksinler oldu. Pestisit bildirimlerinde 2022’de bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f olmakla birlikte mikotoksinlerde bir art\u0131\u015f g\u00f6zlemlenmektedir.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n