\n<\/p>\n
Bakan \u015eim\u015fek, A Para ve A Haber ortak yay\u0131n\u0131nda ekonomideki geli\u015fmelere ili\u015fkin sorular\u0131 yan\u0131tlad\u0131.<\/p>\n
Londra’da ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi temaslara ili\u015fkin bilgi veren \u015eim\u015fek, T\u00fcrkiye’ye b\u00fcy\u00fck ilgi oldu\u011funu ve 100’\u00fcn \u00fczerinde yat\u0131r\u0131mc\u0131yla yo\u011fun temaslarda bulundu\u011funu s\u00f6yledi. T\u00fcrkiye’nin potansiyeline dikkati \u00e7eken \u015eim\u015fek, “B\u00fcy\u00fck bir piyasa, potansiyeli \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc olan bir ekonomi. Dolay\u0131s\u0131yla ilgi b\u00fcy\u00fck. Uzun s\u00fcredir de \u00e7e\u015fitli nedenlerle \u00f6zellikle portf\u00f6y yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n uzak durdu\u011fu bir piyasa. Alg\u0131da bir de\u011fi\u015fiklik var m\u0131? Ciddi bir iyile\u015fme var.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, programlar\u0131n\u0131n ana hedefinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcme oldu\u011funu, bu hedefe ula\u015f\u0131rken tek haneli enflasyon, bunu destekleyen maliye politikas\u0131, rezerv birikimi ve kur korumal\u0131 mevduattan (KKM) \u00e7\u0131k\u0131\u015f gibi birbiriyle entegre b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir yakla\u015f\u0131m izlediklerini belirtti.<\/p>\n
Yap\u0131sal, ye\u015fil ve dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin ciddi f\u0131rsat i\u00e7eren alanlar oldu\u011funa i\u015faret eden \u015eim\u015fek, “B\u00fct\u00fcn yat\u0131r\u0131mc\u0131lardan, b\u00fct\u00fcn kesimlerden ilgi \u00e7ok yo\u011fun. Bu, son d\u00f6nemde bir miktar fon ak\u0131\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde bunun yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131 bekliyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, uygulama anlam\u0131nda program\u0131n erken a\u015famas\u0131nday\u0131z. Maliye politikas\u0131nda ve para politikas\u0131nda \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc ad\u0131mlar att\u0131k. Enflasyonu \u00e7\u0131palayacak e\u015fiklere do\u011fru geliyoruz. Bundan sonras\u0131na bakmam\u0131z laz\u0131m. \u0130nan\u0131yorum ki bu \u00f6zellikle \u00fclkemize kal\u0131c\u0131, uzun vadeli kaynak noktas\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretecek bir program.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, Orta Vadeli Program’da (OVP) yap\u0131sal reformlar\u0131 bir takvime ba\u011flad\u0131klar\u0131n\u0131 an\u0131msat\u0131rken, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n
“\u00d6ng\u00f6r\u00fclebilir ve kurala dayal\u0131 olduk ve bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc de g\u00fcven artt\u0131. Tabii ki biraz zaman alacak. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz k\u00fcresel konjonkt\u00fcr r\u00fczgar\u0131n arkadan esti\u011fi bir konjonkt\u00fcr de\u011fil. Kar\u015f\u0131 taraftan esen \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc r\u00fczgarlar var. Bizim ticaret ortaklar\u0131m\u0131zda b\u00fcy\u00fcme olduk\u00e7a c\u0131l\u0131z. Avro B\u00f6lgesi’nde b\u00fcy\u00fcme y\u00fczde 1’in alt\u0131nda. \u0130hracat \u00fczerinde daha y\u00fcksek s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir b\u00fcy\u00fcmeyi konu\u015furken d\u0131\u015f talep zay\u0131f, k\u00fcresel finansal ko\u015fullar s\u0131k\u0131\u015f\u0131k. Dolar\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesi son d\u00f6nemde aleyhimize. Petrol fiyatlar\u0131nda son d\u00f6nemdeki y\u00fckseli\u015f yine bir kar\u015f\u0131 r\u00fczgar.”<\/p>\n
\u0130srail-Filistin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ekonomiye etkisine ili\u015fkin de de\u011ferlendirmede bulunan \u015eim\u015fek, “B\u00f6lgemizdeki \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131 olumlu olamaz. Bunun ge\u00e7ici olmas\u0131n\u0131 ve s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131n\u0131 temenni ediyoruz. \u00c7at\u0131\u015fman\u0131n ba\u015fka yerlere sirayet etmemesi \u00f6nemli. Petrol fiyatlar\u0131nda, enerji fiyatlar\u0131ndaki y\u00fckseklik yak\u0131n d\u00f6nemde arz k\u0131s\u0131nt\u0131lar\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Bu belirsizlik, bu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ge\u00e7ici olumsuz etkisi olabilir. Ama esas belirleyici olan b\u00fcy\u00fcmedir, taleptir. \u015eimdi talebin zay\u0131f oldu\u011fu bir d\u00f6nemdeyiz. Ben kal\u0131c\u0131 1970’li y\u0131llar tarz\u0131 bir petrol \u015foku \u00f6ng\u00f6rm\u00fcyorum. Kal\u0131c\u0131 bir etkisi o anlamda s\u0131n\u0131rl\u0131 olur. K\u0131sa vadeli bakt\u0131\u011f\u0131n zaman tedirginli\u011fe yol a\u00e7\u0131yor. Bu da bir belirsizlik. Bu da olumsuz bir fakt\u00f6r. Biz zaten o nedenle \u00fclkemizde bu programla ekonomimizin temellerini sa\u011flamla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, KKM’den \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, rezervlerde de 22 milyar dolar\u0131n \u00fczerinde bir art\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6yledi. B\u00fcy\u00fcmedeki yeniden dengelemeyle ithalat\u0131n azalaca\u011f\u0131n\u0131, alt\u0131na olan ilginin de d\u00fc\u015fece\u011fini belirten \u015eim\u015fek, bunun sonucunca d\u0131\u015f ticaret ve cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n azalaca\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi. \u015eim\u015fek, son 20 y\u0131lda y\u0131ll\u0131k 8 milyar dolar olan alt\u0131n ithalat\u0131n\u0131n 2023’te 30 milyar dolar oldu\u011funa i\u015faret ederek, buradaki en ufak normalle\u015fmenin cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n milli gelire oran\u0131n\u0131 en az y\u00fczde 1 azaltaca\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n
Finans d\u0131\u015f\u0131 reel sekt\u00f6r\u00fcn net d\u00f6viz pozisyon a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n 2017 y\u0131l\u0131nda 213 milyar dolara kadar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu sene ise 79 milyar dolara kadar d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc dile getiren \u015eim\u015fek, “Neredeyse 2000’li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131ndaki seviyeye gerilemi\u015f durumda. T\u00fcrk liras\u0131n\u0131n bu saatten sonra kal\u0131c\u0131 olarak de\u011fer kayb\u0131 i\u00e7in bir sebep kalmayacak. \u00c7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcnk\u00fc mevduat faizleri iyi. Geriye d\u00f6n\u00fck enflasyondan bahsetmiyorum, gelece\u011fe y\u00f6nelik enflasyona bakmam\u0131z laz\u0131m. Reel faiz patikas\u0131na girmi\u015f durumday\u0131z.” dedi.<\/p>\n
Y\u0131l sonu i\u00e7in y\u00fczde 65’lik enflasyon tahmininin hala ge\u00e7erli oldu\u011funa i\u015faret eden \u015eim\u015fek, “Bizim enflasyonu mutlaka tek haneye, ondan sonra da d\u00fc\u015f\u00fck tek haneye indirip \u00fclkemizin k\u00fcresel piyasalardan ve i\u00e7eriden kal\u0131c\u0131 uzun vadeli kayna\u011fa eri\u015fimini sa\u011flamam\u0131z laz\u0131m.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n
Bakan \u015eim\u015fek, emeklilere yap\u0131lacak 5 bin liral\u0131k \u00f6demeye ili\u015fkin bilgi verirken \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n
“B\u00fct\u00e7e imkanlar\u0131n\u0131 sonuna kadar zorlad\u0131k. \u00d6nemli say\u0131lacak tek seferlik \u00f6deme kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Emeklilerimiz, b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131m\u0131z i\u00e7in bir s\u00f6z\u00fcm\u00fcz var. Memurumuzu, i\u015f\u00e7imizi, emeklimizi hi\u00e7bir \u015fekilde enflasyona ezdirmeyece\u011fiz. Bu bizim taahh\u00fcd\u00fcm\u00fcz. Ama onun \u00f6tesinde refahtan pay al\u0131nmas\u0131 \u00f6nemli. Bunun payla\u015f\u0131m\u0131 noktas\u0131nda da \u015fartlar\u0131m\u0131z\u0131 yak\u0131n d\u00f6nemde zorlad\u0131k. En d\u00fc\u015f\u00fck emekli maa\u015f\u0131 Aral\u0131k 2022’de 3 bin 500 lirayd\u0131. Bug\u00fcn 7 bin 500 lira. Enflasyon y\u00fczde 65 bile olsa enflasyonun iki kat\u0131 oransal art\u0131\u015ftan bahsediyorsunuz. En d\u00fc\u015f\u00fck memur maa\u015f\u0131 da bu sene yine man\u015fet enflasyonun en az iki kat\u0131 kadar artt\u0131. Reel olarak bizim b\u00fcy\u00fcmemizin \u00e7ok \u00f6tesinde, bu sene toplumun b\u00fct\u00fcn kesimlerine, i\u015f\u00e7imize, memurumuza, asgari \u00fccretlimize, emeklimize reel olarak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck art\u0131\u015flar verdik. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde emeklilerimizi \u00f6nceliklendirece\u011fiz.”<\/p>\n
Enflasyonun kal\u0131c\u0131 \u015fekilde tek haneye indirilmesi i\u00e7in gelirler politikas\u0131n\u0131n hedefle uyumlu olmas\u0131n\u0131n \u00f6nemine dikkati \u00e7eken \u015eim\u015fek, y\u00fcksek \u00fccret art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n y\u00fcksek enflasyona neden oldu\u011funu, bu k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn k\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini dile getirdi. \u015eim\u015fek, “Bu k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcy\u00fc sadece \u00fccret politikalar\u0131 \u00fczerinden de\u011fil, para politikas\u0131n\u0131 rasyonelle\u015ftirerek k\u0131raca\u011f\u0131z. Maliye politikas\u0131nda harcamalar\u0131 kontrol edece\u011fiz, kamuda tasarrufla yapaca\u011f\u0131z.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, d\u0131\u015f kaynak imkan\u0131 olan dost ve karde\u015f \u00fclkelerle ikili diyalo\u011fa girdiklerini, Birle\u015fik Arap Emirlikleri ile 50,7 milyar dolarl\u0131k bir \u00e7er\u00e7eve program\u0131 sonu\u00e7land\u0131klar\u0131n\u0131 an\u0131msat\u0131rken, “50,7 milyar dolar\u0131n 27 milyar dolar\u0131 yenilenebilir enerjiye gidecek. Bu, T\u00fcrkiye’de ye\u015fil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7in, \u00fclkemizin enerjide d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak, cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 azaltmak i\u00e7in en \u00f6nemli hedefimiz. \u015eimdi biz bu hedefi y\u0131llara yayabilirdik. \u0130\u00e7erideki kaynaklarla yapabilirdik. \u015eimdi ne yap\u0131yoruz? Bu hedefleri \u00f6ne \u00e7ekiyoruz. Yani T\u00fcrkiye’nin ye\u015fil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00f6ne \u00e7ekiyoruz. Yak\u0131nda Avrupa Birli\u011fi karbon vergisini uygulamaya koyabilir. Bizim ona haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmam\u0131z laz\u0131m. Sanayimizi korumam\u0131z, bu t\u00fcrden vergilere kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131kl\u0131 hale getirmemiz laz\u0131m.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Program\u0131n ikinci b\u00fcy\u00fck kaleminin, afet riskinin azalt\u0131lmas\u0131 ve deprem yaralar\u0131n\u0131n sar\u0131lmas\u0131na gidecek 8,5 milyar dolar oldu\u011funu belirten \u015eim\u015fek, 3 milyar dolar\u0131n da ihracat\u0131n desteklenmesi ve finansman\u0131 i\u00e7in kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, gelecek 1-2 hafta i\u00e7inde Abu Dabi, Doha ve Riyad’a gitmeyi planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ifade etti. D\u00fcnya Bankas\u0131 toplant\u0131lar\u0131 i\u00e7in yar\u0131n Marake\u015f’e gideceklerini dile getiren \u015eim\u015fek, “Daha sonra Fransa’da Alman, Frans\u0131z yat\u0131r\u0131mc\u0131larla bir zirve var. Bir g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne oraya da gidece\u011fim. Gitmedik yer b\u0131rakmayaca\u011f\u0131z, \u00e7\u00fcnk\u00fc bizim derdimiz T\u00fcrkiye’ye do\u011frudan yat\u0131r\u0131mlar\u0131 art\u0131rmak. Yak\u0131nda Uzak Do\u011fu’ya da gitmeyi planl\u0131yoruz.” dedi.<\/p>\n
Zaman\u0131n\u0131n \u00f6nemli k\u0131sm\u0131n\u0131 d\u00fcnyaya ekonomi program\u0131n\u0131 anlat\u0131p \u00fclkeye kal\u0131c\u0131 kaynak getirmek i\u00e7in harcad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren \u015eim\u015fek, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“Bizim i\u00e7in \u00f6nemli olan, firmalar\u0131m\u0131z\u0131n uzun vadeli sermaye benzeri kayna\u011fa makul bir maliyetle eri\u015fmesi. Bak\u0131n hedef bu. Onun i\u00e7in fiyat istikrar\u0131 var. Bunun i\u00e7in b\u00fct\u00e7e laz\u0131m. Bunun i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik laz\u0131m ve bunun i\u00e7in de rasyonel politikalar laz\u0131m. Bunun i\u00e7in uluslararas\u0131 normlara uygun politika \u00e7er\u00e7evesi laz\u0131m. Bu hususlar\u0131n tamam\u0131nda ilerleme var, tamam\u0131nda yol kat ettik.”<\/p>\n