<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131r\u0131m Beyaz\u0131t \u00dcniversitesi Biyokimya Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Aysun Bay Karabulut, AA muhabirine, \u00f6zellikle Kovid-19 salg\u0131n s\u00fcrecinde ve son d\u00f6nemde mevsim ge\u00e7i\u015flerinde damardan al\u0131nan vitamin ve g\u0131da takviyelerinin pop\u00fcler hale geldi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Bu t\u00fcr takviyelerin y\u00fcksek maliyetli oldu\u011funa i\u015faret eden Karabulut, baz\u0131 durumlarda da bunlarla ilgili, “mevsim boyu vir\u00fcs ve bakterilere kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flad\u0131\u011f\u0131, cildi g\u00fczelle\u015ftirdi\u011fi, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fi” gibi iddialar\u0131n ortaya at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti.<\/p>\n
En pop\u00fcler \u00fcr\u00fcnlerin glutatyon takviyeleri oldu\u011funu ifade eden Karabulut, bu ve benzeri \u00fcr\u00fcnler \u00fczerine yakla\u015f\u0131k 30 y\u0131ld\u0131r bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatt\u0131.<\/p>\n
Glutatyonun, a\u011f\u0131r metaller gibi reaktif oksijen t\u00fcrlerinin toksik etkilerinden korudu\u011funu ancak bu antioksidan\u0131n oksidatif stresi tek ba\u015f\u0131na yok edemeyece\u011fini belirten Karabulut, “Bu ve benzeri antioksidanlar\u0131n, v\u00fccuda tek seferde enjeksiyon y\u00f6ntemiyle y\u00fcksek dozlarda al\u0131nmas\u0131n\u0131 do\u011fru bulmuyorum.” uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n
Prof. Dr. Aysun Bay Karabulut, glutatyonun damar yoluyla al\u0131nmas\u0131na gerek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n da g\u00f6sterdi\u011fine i\u015faret ederek, “Bu bir ila\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in takviye edici bir maddedir. A\u011f\u0131zdan ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z g\u0131da takviyeleri belirli dozda al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda katk\u0131s\u0131 var. Tek ba\u015f\u0131na glutatyon, stresi uzakla\u015ft\u0131rmak, cildi g\u00fczelle\u015ftirmek ya da ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 kuvvetlendirmek i\u00e7in yeterli de\u011fildir.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Bu y\u00f6nteme kar\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Prof. Dr. Aysun Bay Karabulut, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“Bir d\u00fcnya masrafa girerek enjeksiyonla glutatyon ya da ba\u015fka antioksidan takviyeleriyle hem v\u00fccudu yorars\u0131n\u0131z hem de fayda g\u00f6rmezsiniz. V\u00fccuda ilk etapta verildi\u011finde psikolojik iyi hallilik durumu olan plasebo etkisi olabilir. \u00d6zellikle mevsim ge\u00e7i\u015fleri nedeniyle son d\u00f6nemde pop\u00fclerle\u015fen glutatyon ya da ba\u015fka antioksidan veya ba\u015fka vitamin takviyelerinin d\u0131\u015far\u0131dan verilmesinin uzun vadede bir faydas\u0131 olmayacakt\u0131r. Bunlar sadece pop\u00fcler s\u00f6ylemler. Bu y\u00f6ntemlere ba\u015fvuranlar, hem ekonomilerini zorluyor hem de v\u00fccutlar\u0131n\u0131 gereksiz yere bir \u015foka maruz b\u0131rak\u0131yor. ‘Bu takviyeleri yar\u0131m saatte alay\u0131m, uzun d\u00f6nem bana faydas\u0131 olsun’, b\u00f6yle bir \u015fey yok. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, ‘Ben bug\u00fcn \u00e7ok fazla yemek yiyeyim de yar\u0131n hi\u00e7 ac\u0131kmayay\u0131m’ mant\u0131\u011f\u0131na benziyor. Bunun bir metabolizma s\u00fcresi var. Damardan al\u0131nan y\u00fcksek dozda glutatyon ya da bir herhangi bir antioksidan en fazla 40 saat sonra v\u00fccuttan at\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan yeteri kadar yarar sa\u011flamaz. Bunun birikim yapmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fil. Bunlar, gidip kaslara ya da damarlara yerle\u015fmez. \u00c7ok say\u0131da antioksidan varken hele ki tek ba\u015f\u0131na glutatyon bu i\u015fi hi\u00e7 \u00e7\u00f6zmez.”<\/p>\n
C vitamin takviyelerinde de a\u015f\u0131r\u0131 doza maruziyet halinde hastan\u0131n toksikasyona girece\u011fini s\u00f6yleyen Prof. Dr. Karabulut, “Burada benzer bir durum s\u00f6z konusu. C vitaminini dozunda ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bunun koruyuculu\u011fu sadece bir g\u00fcn, en fazla iki g\u00fcnd\u00fcr. Biyokimya profes\u00f6r\u00fc olarak bilimsel olarak \u00f6l\u00e7\u00fclemeyen hi\u00e7bir \u015feyi art\u0131 takviye olarak \u00f6nermiyorum.” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
Prof. Dr. Karabulut, glutatyon ve benzeri antioksidanlar\u0131n do\u011fal besin kaynaklar\u0131ndan al\u0131nmas\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurgulayarak, al\u0131nan t\u00fcm g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinde dozun \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funa i\u015faret etti. Karabulut, \u015fu \u00f6nerilerde bulundu:<\/p>\n
“Glutatyonun ve di\u011fer antioksidanlar\u0131n v\u00fccutta uzun s\u00fcreli fayda verebilmesi i\u00e7in dengeli beslenmeyi \u00f6neriyorum. Hangi g\u0131dalardan alabiliriz? Mesela iki tane k\u00fck\u00fcrtl\u00fc kay\u0131s\u0131, brokoli, avokado, ceviz, badem, magnezyum i\u00e7erikli g\u0131dalar, ya\u011fs\u0131z et ve bal\u0131k yiyerek gerekli antioksidanlar\u0131 alabilirsiniz. Elma, roka, brokoli, sar\u0131msak, greyfurt gibi besinlerde de fazlaca bulunur. N-asetilsistein takviyesi de gerekir. Glisin, L-sistein ve L-glutamat, glutatyon yap\u0131s\u0131ndaki amino asitlerdir. Glutatyon, toksik maddelerin ve ila\u00e7lar\u0131n metabolizmas\u0131nda, v\u00fccutta olu\u015fan serbest radikallerin temizlenmesinde ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin g\u00fc\u00e7lendirilmesinde g\u00f6revlidir ama tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin \u015fu an mevsimi, domates konservesi i\u00e7erisindeki likopen seviyesi ile gerekli glutatyon direkt al\u0131nabilir.”<\/p>\n
Stres molek\u00fclleriyle ba\u015f etmenin kolay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Karabulut, do\u011fal beslenmenin yan\u0131 s\u0131ra y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f, egzersiz gibi akvitelerin de birlikte yap\u0131lmas\u0131n\u0131 da \u00f6nerdi.<\/p>\n
Aral\u0131kl\u0131 oru\u00e7 metodunun da v\u00fccuda antioksidan al\u0131m\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rabildi\u011fini belirten Karabulut, “Bunun da yanl\u0131\u015f uygulamalar\u0131 var. A\u015f\u0131r\u0131 derecede a\u00e7 kalanlarda farkl\u0131 kanserlere rastl\u0131yoruz. Ramazanda orucun faydas\u0131 \u00e7ok, yine ara ara oru\u00e7lar tutulabilir ama bu, dozunda ve ayn\u0131 zamanda v\u00fccudu yormayacak \u015fekilde yap\u0131lmal\u0131.” dedi.<\/p>\n
Prof. Dr. Aysun Bay Karabulut, enjeksiyon y\u00f6ntemiyle damardan verilen glutatyon ve benzeri takviyelerinin zararlar\u0131na ili\u015fkin bir soru \u00fczerine, “Bir anda v\u00fccuda bu dozda bir y\u00fckleme yapman\u0131n zararl\u0131 etkileri de olabilir. A\u015f\u0131r\u0131 derecede radikal \u00fcretime yol a\u00e7abilir. D\u0131\u015far\u0131dan verilen her takviye, v\u00fccudu \u015foka sokabilir. Bu bir d\u00f6ng\u00fc yaratabilir. Glutatyon peroksidas enzimlerini olu\u015fturabilmek i\u00e7in tek ba\u015f\u0131na o yola\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ramazs\u0131n\u0131z. Do\u011fal beslenme ile t\u00fcm gerekli antioksidanlar yeterli seviyede al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ancak bu enzim aktifle\u015febilir.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Karabulut, sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenmede zaman zaman \u00e7ok ya\u011fl\u0131 g\u0131dalar\u0131n \u00f6nerildi\u011fine \u015fahit oldu\u011funu da belirterek, “Ya\u011fl\u0131 beslenmenin ertesi g\u00fcnk\u00fc biyokimya sonu\u00e7lar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda y\u00fcksek oranlarda trigliserit ve kolesterola rastl\u0131yoruz. O y\u00fczden ya\u011fl\u0131 etli yemek yerine ya\u011fs\u0131z et tercih edilmeli. Glutatyon ve t\u00fcm antioksidanlar\u0131n al\u0131m\u0131 i\u00e7in haftada iki kez ya\u011fs\u0131z et, geri kalan g\u00fcnlerde bal\u0131k ve sebze ile beslenmeyi \u00f6neriyorum.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n