\n<\/p>\n
Google’\u0131n kurulu\u015f s\u00fcreci 1996 y\u0131l\u0131nda California’daki Stanford \u00dcniversitesi’nde doktora \u00f6\u011frencileri olan Larry Page ve Sergey Brin’in ara\u015ft\u0131rma projesiyle ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
Geleneksel arama motorlar\u0131yla yap\u0131lan aramalarda sonu\u00e7lar, aranan terimlerin sayfada ka\u00e7 kez g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc mant\u0131\u011f\u0131yla s\u0131ralan\u0131rken, Page ve Brin, “PageRank” ad\u0131 verilen sitelerin g\u00f6sterilen ilgiye g\u00f6re s\u0131raland\u0131\u011f\u0131 arama motorunu tasarlad\u0131.<\/p>\n
Page ve Brin, “Backrub” ismiyle hayata ge\u00e7irdikleri arama motorunun ad\u0131n\u0131 daha sonra 10 \u00fczeri 100 anlam\u0131na gelen “googol” kelimesinden esinlenerek “Google” olarak de\u011fi\u015ftirdi.<\/p>\n
Kurulu\u015fundan itibaren birka\u00e7 y\u0131lda Google, yaln\u0131zca akademik toplulu\u011fun de\u011fil, Silikon Vadisi yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n da dikkatini \u00e7ekti. Ald\u0131klar\u0131 yat\u0131r\u0131mla 4 Eyl\u00fcl 1998’de resmi olarak kurulan Google’\u0131n ekibi, “hantal masa\u00fcst\u00fc bilgisayarlar\u0131n” yer ald\u0131\u011f\u0131 Kaliforniya’n\u0131n Menlo Park banliy\u00f6s\u00fcndeki bir garaj olan ofislerine ge\u00e7i\u015f yapt\u0131.<\/p>\n
Google arama motoru, say\u0131lar\u0131 giderek artan internet kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n ilgisini \u00e7ekerken, 2000 y\u0131l\u0131nda arama anahtar kelimeleriyle ilgili reklamlar\u0131 satmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
Tekil ziyaret\u00e7i say\u0131s\u0131 2001 May\u0131s ay\u0131nda ilk kez 1 milyar\u0131 bulan Google, 2003’te Blogger web sitesini sat\u0131n alarak blog g\u00f6nderilerinden toplanan bilgileri kullanma konusundaki rekabet yetene\u011fini g\u00fcvence alt\u0131na ald\u0131.<\/p>\n
Google, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck e-posta servislerinden Gmail’i 2004’te ba\u015flat\u0131rken, Android i\u015fletim sistemini 2005 y\u0131l\u0131nda sat\u0131n ald\u0131. 2006’da ise YouTube’\u0131 b\u00fcnyesine katan Google, yine ayn\u0131 y\u0131l kendi veri merkezini kurdu.<\/p>\n
Gitgide daha y\u00fcksek verimle \u00e7al\u0131\u015fan bir arama motoru haline gelen Google, Orkut, Google Buzz ve Google+ gibi sosyal a\u011f ara\u00e7lar\u0131na ek olarak, web taray\u0131c\u0131s\u0131 Google Chrome, foto\u011fraf g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve d\u00fczenleme yaz\u0131l\u0131m\u0131 Picasa ve anl\u0131k mesajla\u015fma Google Talk gibi uygulamalar\u0131 hayata ge\u00e7irdi.<\/p>\n
Google’\u0131n ilk halka arz\u0131, kurulu\u015fundan yakla\u015f\u0131k 5 y\u0131l sonra A\u011fustos 2004’te ger\u00e7ekle\u015fti. \u015eirketin de\u011feri halka arz\u0131ndan sonra b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u00fckselirken, 2005’te yakla\u015f\u0131k 52 milyar dolarl\u0131k piyasa de\u011feriyle d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck medya \u015firketlerinden biri haline geldi.<\/p>\n
\u015eirket, 2014 itibar\u0131yla 40’tan fazla \u00fclkede 70’in \u00fczerinde ofis say\u0131s\u0131na ula\u015f\u0131rken, Alphabet \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda yeniden organize oldu. Alphabet, Google ve Google’a ait di\u011fer \u015firketleri bir \u00e7at\u0131 alt\u0131na almak amac\u0131yla A\u011fustos 2015’te kuruldu.<\/p>\n
Google, Nisan 2020’de, Kovid-19 salg\u0131n\u0131 nedeniyle y\u0131l\u0131n geri kalan\u0131nda i\u015fe al\u0131mlar\u0131n yava\u015flat\u0131lmas\u0131 ile yat\u0131r\u0131mlar\u0131n yeniden ayarlanmas\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli maliyet d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc \u00f6nlemlerini duyurdu.<\/p>\n
\u015eirket, ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 piyasa de\u011feri ve ziyaret\u00e7i say\u0131lar\u0131yla sekt\u00f6rde lider konumda yer al\u0131rken, antitr\u00f6st ihlalleri nedeniyle bir\u00e7ok \u00fclkede tart\u0131\u015fmalara neden oldu.<\/p>\n
ABD Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131, 2019’da Google’\u0131 soru\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131 bildirirken, soru\u015fturma sonucunda \u015firkete, arama ve arama reklam\u0131 pazarlar\u0131ndaki tekel konumunu k\u00f6t\u00fcye kulland\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle Ekim 2020’de dava a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Ocak 2021’de Avustralya, Google’\u0131n medya \u015firketlerine i\u00e7eriklerini kullanma hakk\u0131 i\u00e7in \u00f6deme yapmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lan bir yasa teklifinde bulundu.<\/p>\n
10 ABD eyaletinin Google’e kar\u015f\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davaya ili\u015fkin belgelerde, \u015firketin rakip reklam hizmetlerine g\u00f6re avantaj elde etmek i\u00e7in ge\u00e7mi\u015f reklam tekliflerinden elde edilen verileri kullanan bir program y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
Avrupa \u00fclkelerinde faaliyet g\u00f6steren \u015firketlerin sekt\u00f6rlerinde rekabete ayk\u0131r\u0131 bir durum olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 denetleme yetkisini elinde tutan Avrupa Birli\u011fi (AB) Komisyonu Google’\u0131 radar\u0131na ald\u0131.<\/p>\n
Yapt\u0131\u011f\u0131 soru\u015fturmalarda rekabete veya antitr\u00f6st yasalar\u0131na ayk\u0131r\u0131 bir durum tespit ederse buna son veren ve firmalara y\u00fcksek para cezalar\u0131 kesen Komisyon, \u00f6zellikle 2010’dan itibaren Google’a y\u00f6nelik \u00e7ok say\u0131da inceleme ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n
\u00d6zellikle Google’\u0131n al\u0131\u015fveri\u015f, Android i\u015fletim sistemi ve reklamlar\u0131 nedeniyle resmi soru\u015fturmalar a\u00e7an AB, 2017’de Google’a internet aramalar\u0131ndaki hakim konumunu k\u00f6t\u00fcye kullanmaktan dolay\u0131 2,42 milyar avroluk d\u00f6nem i\u00e7in rekor seviyesinde olan para cezas\u0131 verdi.<\/p>\n
Komisyon ayr\u0131ca Google’dan \u015firketin \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirmesini, arama motorundan al\u0131\u015fveri\u015f hizmetinde rakiplerine “e\u015fit muamele” yapmas\u0131n\u0131 istedi.<\/p>\n
AB, 2018’de de Android i\u015fletim sisteminde rekabet kurallar\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi ve piyasa hakimiyetini k\u00f6t\u00fcye kulland\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle Google’a yeni bir rekor olan 4,3 milyar avroluk para cezas\u0131 verdi.<\/p>\n
Bu dosya, Google’\u0131n ak\u0131ll\u0131 telefon ve tablet gibi mobil cihazlarda kullan\u0131lan Android i\u015fletim sisteminde kendi arama ve di\u011fer \u00e7e\u015fitli uygulamalar\u0131n\u0131 cihazlarda y\u00fckl\u00fc olarak sunmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yordu.<\/p>\n
Soru\u015fturmada, Google’\u0131n \u00e7e\u015fitli cihaz \u00fcreticileriyle yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerde, Google arama, Play Store ve Chrome taray\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6nceden y\u00fckletmeye zorlad\u0131\u011f\u0131 ve baz\u0131 telefon \u00fcreticilerine Google aramay\u0131 \u00f6nceden y\u00fcklemeleri halinde \u00f6deme yapt\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f, bu durum kurallara ayk\u0131r\u0131 bulunmu\u015ftu.<\/p>\n
AB Komisyonu, 2019’da ise AdSense’de piyasa hakimiyetini k\u00f6t\u00fcye kulland\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle Google’a 1,49 milyar avroluk para cezas\u0131 verdi. Karar, Google’\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf internet siteleriyle imzalad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerde k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 maddelere yer vererek, rakiplerinin s\u00f6z konusu internet sitelerine reklam vermelerini engelledi\u011fi gerek\u00e7esiyle al\u0131nd\u0131.<\/p>\n
Google, AB taraf\u0131ndan kesilen b\u00fct\u00fcn cezalara kar\u015f\u0131 Avrupa Adalet Divan\u0131’nda hukuki s\u00fcre\u00e7ler y\u00fcr\u00fctmesine ra\u011fmen bu cezalar\u0131n iptal edilmesini sa\u011flayamad\u0131.<\/p>\n
B\u00f6ylece, Google AB’nin rekabet kurallar\u0131na uymad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle toplamda 8 milyar avronun \u00fczerinde para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Buna ilave olarak AB, Google’a reklamlar nedeniyle ba\u015fka bir rekabet soru\u015fturmas\u0131n\u0131 2021 y\u0131l\u0131nda ba\u015flatt\u0131. Bu kapsamda AB, Google’\u0131n reklam teknolojisinde kendi hizmetlerini avantajl\u0131 konuma getirip getirmedi\u011fini ve rakip reklam hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n zarara u\u011frat\u0131l\u0131p u\u011frat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 inceliyordu.<\/p>\n
AB, haziran ay\u0131nda Google’\u0131 dijital reklam faaliyetlerinde rekabet kurallar\u0131n\u0131 ihlal etmekle su\u00e7lad\u0131. AB Komisyonu’nun Google’\u0131n reklam teknolojisi “adtech” sekt\u00f6r\u00fcnde rekabeti bozarak AB antitr\u00f6st kurallar\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fine dair \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc Google’a bildirdi. Resmi s\u00fcrecin devam etti\u011fi dosyada \u015firketin ileride ciddi miktarda para cezas\u0131 almas\u0131 s\u00f6z konusu olabilir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca AB, \u00e7ok say\u0131da kullan\u0131c\u0131s\u0131 bulunan Google gibi d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck teknoloji \u015firketlerine y\u00f6nelik yeni kat\u0131 kurallar\u0131 25 A\u011fustos’ta y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe ald\u0131.<\/p>\n
Dijital Hizmetler Yasas\u0131 (DSA) kapsam\u0131nda, AB \u00fclkelerinde faaliyet g\u00f6steren b\u00fcy\u00fck dijital platformlar, arama motorlar\u0131 ve al\u0131\u015fveri\u015f siteleri, art\u0131k daha s\u0131k\u0131 bi\u00e7imde denetlenmeye ve sert kurallara tabi tutulmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n
Aralar\u0131nda Alphabet’e ba\u011fl\u0131 Google arama motoru, Google Play, Google Maps, Google Shopping ve YouTube’un da yer ald\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck dijital platformlar\u0131n, dezenformasyonu s\u0131n\u0131rlamalar\u0131, yasa d\u0131\u015f\u0131 i\u00e7eri\u011fi h\u0131zla kald\u0131rmalar\u0131, re\u015fit olmayanlar\u0131 internet ortam\u0131nda daha fazla korumalar\u0131, riskleri azaltmaya y\u00f6nelik ad\u0131mlar atmalar\u0131 ve d\u0131\u015f denetime tabi tutulmalar\u0131 \u015fart oldu.<\/p>\n
Kural ihlalinde bulunan dijital platformlara k\u00fcresel cirolar\u0131n\u0131n y\u00fczde 6’s\u0131na varacak seviyede para cezalar\u0131 uygulanacak. \u0130hlallerin tekrar\u0131 durumunda s\u00f6z konusu dijital platformlar\u0131n AB’deki faaliyeti bitirilebilecek.<\/p>\n
Google ise bu yeni uygulama ile birlikte h\u0131zla AB’nin dijital platformlara y\u00f6nelik yeni kat\u0131 kurallar\u0131na uyaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n
\u00c7o\u011fu ki\u015fi i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline gelen Google’a y\u00f6nelik en yo\u011fun ele\u015ftiriler ise vergiden ka\u00e7\u0131nma, arama sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 manip\u00fclasyon, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n fikri m\u00fclkiyetinin kullan\u0131m\u0131, veri derlemesinde mahremiyete ayk\u0131r\u0131 davranmak ile kullan\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 takip ve g\u00f6zetleme gibi konularda geliyor.<\/p>\n
Google’\u0131n alan\u0131ndaki lider konumunu muhafaza etmek i\u00e7in rakiplerinin \u00f6n\u00fcn\u00fc kapatacak davran\u0131\u015flar sergilemesi de olumsuz kar\u015f\u0131lan\u0131yor.<\/p>\n