<\/p>\n
T\u00fcrkiye’nin \u00e7abalar\u0131yla Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) arabuluculu\u011funda hayata ge\u00e7irilen Karadeniz Tah\u0131l Giri\u015fimi’nden Rusya\u2019n\u0131n \u00e7ekilmesinin ard\u0131ndan, koridoru canland\u0131rma \u00e7abalar\u0131 devam ediyor.<\/p>\n
D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hakan Fidan, d\u00fcn Moskova’da Rus mevkida\u015f\u0131 Sergey Lavrov ile d\u00fczenledi\u011fi ortak bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda, T\u00fcrkiye’nin katk\u0131lar\u0131yla BM’nin yeni bir \u00f6neri paketi haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunun, giri\u015fimin canland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in uygun zemin te\u015fkil edece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Paketin en \u00f6nemli ayaklar\u0131n\u0131 Rus Ziraat Bankas\u0131n\u0131n (Rosselhozbank) Avrupa\u2019daki bir i\u015ftirakinin SWIFT sistemine dahil edilmesi ve Rus g\u00fcbre \u015firketlerinin Avrupa\u2019daki dondurulmu\u015f varl\u0131klar\u0131n\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n
T\u00fcrkiye, BM ile e\u015f g\u00fcd\u00fcm halinde Karadeniz Tah\u0131l Giri\u015fimi’nin yeniden hayata ge\u00e7irilmesi y\u00f6n\u00fcnde diplomatik \u00e7abalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken anla\u015fmaya alternatif olarak \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen di\u011fer form\u00fcller, g\u00fcvenlik ve maliyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorunlar bar\u0131nd\u0131r\u0131yor.<\/p>\n
Anla\u015fma kapsam\u0131nda olu\u015fturulan koridordan ta\u015f\u0131nan tah\u0131l\u0131n geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere gitmesinden rahats\u0131z oldu\u011funu bildiren Rusya, 1 milyon ton tah\u0131l\u0131n T\u00fcrkiye’ye sevk edilmesini, bunun T\u00fcrkiye’de Katar’\u0131n mali sponsorlu\u011funda i\u015flendikten sonra en az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere g\u00f6nderilmesini teklif ediyor.<\/p>\n
Ancak 1 y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 33 milyon ton tah\u0131l\u0131n d\u00fcnyaya sevk edilmesine imkan veren Karadeniz Tah\u0131l Giri\u015fimi’nin operasyon hacmiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Rusya’n\u0131n teklif etti\u011fi 1 milyon ton tah\u0131l ihtiya\u00e7lar\u0131n \u00e7ok alt\u0131nda kal\u0131yor.<\/p>\n
\u0130htiya\u00e7 sahiplerine yeterli tah\u0131l\u0131n ula\u015fmamas\u0131, piyasalarda fiyat\u0131n h\u0131zla y\u00fckselmesine ve k\u00fcresel bir krizin tetiklenmesine neden olma tehlikesi bar\u0131nd\u0131r\u0131yor.<\/p>\n
Karadeniz Tah\u0131l Giri\u015fimi, d\u00fcnya g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi ve k\u00fcresel g\u0131da fiyatlar\u0131nda istikrar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir operasyona imza atm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Hatta giri\u015fimin kald\u0131\u011f\u0131 yerden devam etmesi halinde, Ukrayna limanlar\u0131nda k\u0131sa s\u00fcreli bir onar\u0131m\u0131n ard\u0131ndan burada bekleyen ve 810 bin ki\u015fiyi 1 y\u0131l besleyece\u011fi hesap edilen 220 bin tonluk tah\u0131l\u0131n sevkine hemen ba\u015flanabilecek.<\/p>\n
Rusya’n\u0131n anla\u015fmadan \u00e7ekilmesinin ard\u0131ndan Ukrayna da tah\u0131l\u0131n Romanya \u00fczerinden d\u00fcnyaya sevk edilmesine y\u00f6nelik bir teklifte bulundu.<\/p>\n
Ukrayna, Rusya’n\u0131n d\u0131\u015far\u0131da kald\u0131\u011f\u0131 \u00f6neride, tah\u0131l\u0131n Odessa Liman\u0131’ndan deniz yoluyla Romanya’ya sevkini, oradan Tuna Nehri \u00fczerinden Avrupa’ya ve deniz yoluyla d\u00fcnyaya g\u00f6nderilmesini g\u00fcndeme getirdi.<\/p>\n
Odessa ile Romanya aras\u0131ndaki hatt\u0131n Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131’n\u0131n devam etti\u011fi alanlardan biri olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda Tuna Nehri de zaman zaman \u00e7at\u0131\u015fmalara ve bombard\u0131manlara sahne oluyor.<\/p>\n
Nitekim Rusya, anla\u015fman\u0131n sona ermesinin ard\u0131ndan Karadeniz’den Ukrayna limanlar\u0131na giden t\u00fcm gemilerin potansiyel askeri y\u00fck ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olarak de\u011ferlendirilerek hedef al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 ve bu t\u00fcr gemilerin \u00fclkelerinin de Ukrayna ihtilaf\u0131nda Kiev rejimi taraf\u0131nda yer alm\u0131\u015f kabul edilece\u011fini duyurdu.<\/p>\n
Bu durumda, Rusya’n\u0131n Karadeniz’de askeri g\u00fc\u00e7 kulland\u0131\u011f\u0131 alan\u0131n geni\u015fledi\u011fi, gemilerin ait oldu\u011fu \u00fclkelerin askeri ve siyasi a\u00e7\u0131dan i\u00e7ine \u00e7ekildi\u011fi karma\u015f\u0131k bir g\u00fcvenlik sorununa d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi bir senaryodan endi\u015fe ediliyor.<\/p>\n
G\u00fcvenlik sorunlar\u0131na ilaveten, Karadeniz Tah\u0131l Giri\u015fimi’ndekinden farkl\u0131 olarak deniz yolunun k\u0131smen kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren Odessa-Romanya hatt\u0131 veya Avrupa Birli\u011fi \u00e7evrelerinin dillendirdi\u011fi kara ve demir yollar\u0131n\u0131 kullanma se\u00e7enekleri, ula\u015f\u0131m maliyetlerinde b\u00fcy\u00fck y\u00fckler getiriyor.<\/p>\n
Ula\u015f\u0131m maliyetlerinin birden artmas\u0131 ise tah\u0131l\u0131n d\u00fcnya piyasalar\u0131ndaki fiyatlar\u0131n\u0131 t\u0131rmand\u0131rabilir.<\/p>\n
Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131’n\u0131n k\u00fcresel g\u0131da fiyatlar\u0131 \u00fczerindeki etkisini azaltmak i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7abalar\u0131yla BM, T\u00fcrkiye, Rusya ve Ukrayna, 22 Temmuz 2022’de \u0130stanbul’da d\u00fczenlenen t\u00f6renle Karadeniz Tah\u0131l Giri\u015fimi Anla\u015fmas\u0131’n\u0131 imzalam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Kremlin S\u00f6zc\u00fcs\u00fc Dmitriy Peskov, s\u00fcresi dolan anla\u015fmaya ili\u015fkin 17 Temmuz’da yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, “Tah\u0131l koridoru anla\u015fmas\u0131 fiilen son buldu, durduruldu. Rusya, ilgili \u015fartlar uygulan\u0131r uygulanmaz derhal tah\u0131l anla\u015fmas\u0131na geri d\u00f6necek. Anla\u015fman\u0131n Rusya ile ilgili k\u0131sm\u0131 yerine getirilmedi.” ifadelerini kullanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Rusya’n\u0131n talepleri aras\u0131nda, Rus Ziraat Bankas\u0131n\u0131n (Rosselhozbank) SWIFT sistemine yeniden ba\u011flanmas\u0131, Rusya’ya y\u00f6nelik tar\u0131m makineleri ve yedek par\u00e7a tedarikinin yeniden ba\u015flat\u0131lmas\u0131, gemilerin sigortalanmas\u0131 \u00fczerindeki k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n ve limanlara eri\u015fim yasa\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi maddeler bulunuyor.<\/p>\n