<\/p>\n
Bekir \u0130lhan, eski ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump’a y\u00f6nelik su\u00e7lamalar\u0131 ve yarg\u0131 s\u00fcre\u00e7lerini, Trump’\u0131n bu duruma yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131, olay\u0131n toplumdaki yans\u0131malar\u0131n\u0131 ve olas\u0131 etkilerini AA Analiz i\u00e7in kaleme ald\u0131. <\/p>\n
***<\/p>\n
Amerika Birle\u015fik Devletleri (ABD) i\u00e7 politikas\u0131nda Donald Trump\u2019a y\u00f6nelik ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha ilk zamanlar\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelen su\u00e7lamalar, soru\u015fturmalar, iddianameler ve ev bask\u0131n\u0131na kadar varan olaylar silsilesi devam ediyor. 2016 se\u00e7imlerine Rusya m\u00fcdahalesi iddias\u0131, 6 Ocak Kongre bask\u0131n\u0131, Trump\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sonras\u0131 baz\u0131 gizli belgeleri elinde tuttu\u011fu iddialar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere Trump bir\u00e7ok kez Amerikan yarg\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi. Son olarak 2020 ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imleri s\u0131ras\u0131nda Georgia eyaletindeki se\u00e7im s\u00fcrecine m\u00fcdahale etti\u011fi iddias\u0131 \u00fczerinden Trump\u2019a y\u00f6nelik su\u00e7lamalar Amerikan siyasetinin g\u00fcndemindeydi. Bu olay kapsam\u0131nda Trump\u2019\u0131n sab\u0131ka foto\u011fraf\u0131n\u0131n \u00e7ekilmesi Amerikan siyasetinde yeni bir e\u015fi\u011fi olu\u015fturuyor.<\/p>\n
Trump\u2019\u0131n yeniden ba\u015fkan adayl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmesi ve Cumhuriyet\u00e7i Parti i\u00e7inde hala g\u00fc\u00e7l\u00fc bir fig\u00fcr olmas\u0131 t\u00fcm bu ya\u015fananlar\u0131n politik sebepleri olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorusunu g\u00fcndeme getiriyor. Ancak gelinen noktada sebepleri ne olursa olsun, bu tutuklaman\u0131n 2024\u2019teki ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imleri i\u00e7in \u015fimdiden politik sonu\u00e7lar do\u011furdu\u011fu a\u015fikar. \u00c7\u00fcnk\u00fc hem Trump hem de Demokratlar meseleyi \u00e7oktan politikle\u015ftirmi\u015f durumda. Demokrat \u00e7evreler \u201csu\u00e7lu ve yozla\u015fm\u0131\u015f\u201d bir aday imaj\u0131 \u00fczerinden Trump\u2019\u0131n adayl\u0131k s\u00fcrecini etkilemek istiyor. Di\u011fer taraftan Trump ise \u201cderin devletin\u201d kendisine sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylemi \u00fczerinden bu s\u00fcreci politik bir momentuma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye gayret ediyor.<\/p>\n
ABD\u2019nin kutupla\u015fm\u0131\u015f politik atmosferinde bu durum \u201cbeyaz kimlik siyaseti\u201d (white identity politics) olarak biliniyor. Bu sadece Cumhuriyet\u00e7ilerin de\u011fil genel olarak Amerikan liberal \u00e7evrelerinin de dikkate almas\u0131 gereken bir durum. Zaten bu kesimin kimlik siyasetine te\u015fne olmas\u0131n\u0131 tetikleyen fakt\u00f6rlerin ba\u015f\u0131nda da Demokratlar\u0131n i\u00e7inde daha solda yer alan z\u00fcmrelerin \u0131rk, g\u00f6\u00e7menlik ve cinsiyet meselelerini \u00f6n plana \u00e7\u0131karmas\u0131 geliyor. <\/p><\/blockquote>\n
Trump su\u00e7lamalardan h\u00fck\u00fcm giyse bile ba\u015fkanl\u0131k i\u00e7in yar\u0131\u015fabilecek. Kendisi oy kullanmak i\u00e7in Florida\u2019ya kay\u0131tl\u0131 oldu\u011fundan b\u00f6yle bir durumda bu eyalette se\u00e7me hakk\u0131 olmasa da ba\u015fkanl\u0131k i\u00e7in se\u00e7ilme hakk\u0131 olabilecek. Yani kendisi oy veremese de aday olursa kendisi i\u00e7in oy isteyebilecek. Ayn\u0131 zamanda ba\u015fkan se\u00e7ilirse kendini federal su\u00e7lardan affedebilece\u011fine y\u00f6nelik bir g\u00f6r\u00fc\u015f de var.<\/p>\n
Bu noktada Trump\u2019\u0131n teknik olarak ba\u015fkan se\u00e7ilip se\u00e7ilememesinden ziyade bu geli\u015fmelerin adayl\u0131\u011f\u0131n\u0131 toplumsal ve politik d\u00fczlemde nas\u0131l etkileyece\u011fine bak\u0131lmal\u0131.<\/p>\n
Demokratlar ve Cumhuriyet\u00e7iler ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor?<\/h3>\n
\u00d6ncelikle s\u00f6z konusu hukuki s\u00fcre\u00e7ler Trump i\u00e7in hem Demokratlara hem de Cumhuriyet\u00e7i Parti elitlerine kar\u015f\u0131 bir g\u00fc\u00e7 testi anlam\u0131na geliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Trump, bu cendereden ge\u00e7erse herkesi dize getirdi\u011fi gibi bir imaj olu\u015fturarak se\u00e7im kampanyas\u0131n\u0131 daha g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00fcr\u00fctece\u011fini biliyor. Bu gidi\u015fle, ABD\u2019de 2024 ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinin adeta bir Trump referandumuna d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. Ancak ilgin\u00e7 bir \u015fekilde bu hem Trump\u2019\u0131n hem de Demokratlar\u0131n isteyebilece\u011fi bir durum. Kar\u015f\u0131tlar\u0131, hakk\u0131ndaki su\u00e7lamalar\u0131 kullan\u0131p adayl\u0131\u011f\u0131n\u0131 engellemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Trump da as\u0131l hedefin kendi nezdinde Amerikan halk\u0131 oldu\u011fu s\u00f6yleminden hareketle rakiplerine alan b\u0131rakmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. <\/p>\n
Trump\u2019a y\u00f6nelik su\u00e7lamalar ve yarg\u0131 s\u00fcre\u00e7leri Cumhuriyet\u00e7ilerin kendi i\u00e7 hesaplar\u0131 i\u00e7in de \u00f6nemli bir konu. Cumhuriyet\u00e7i Parti\u2019nin 2024 i\u00e7in aday adaylar\u0131 belli olduktan sonraki ilk televizyon tart\u0131\u015fmas\u0131 ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde yap\u0131ld\u0131. Trump\u2019\u0131n parti i\u00e7indeki konumu di\u011fer adaylar\u0131n hala dikkate almak zorunda olduklar\u0131 bir \u015fey. \u00c7\u00fcnk\u00fc Cumhuriyet\u00e7i aday adaylar\u0131 Trump\u2019a bir \u015fekilde bir cevap \u00fcretmek zorunda hissediyor. Ancak bir noktada Trump se\u00e7meninden de oy almak istedikleri i\u00e7in ona kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k bir cephe almaktan da ka\u00e7\u0131n\u0131yorlar. Bu nedenle s\u00f6z konusu taban\u0131 tamamen kucaklay\u0131c\u0131 olmasa da onlar\u0131 yabanc\u0131la\u015ft\u0131rmayacak bir \u00e7izgide kalmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Ancak Trump\u2019a \u00e7ok fazla yak\u0131nla\u015f\u0131p da onun imaj\u0131 taraf\u0131ndan da yutulmak istemiyorlar. Yine ilerleyen s\u00fcre\u00e7te baz\u0131 aday adaylar\u0131 e\u011fer Trump aday olmay\u0131 ba\u015far\u0131rsa ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 koltu\u011fu i\u00e7in \u015fanslar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek isteyeceklerdir. \u00d6zellikle bu adaylardan Vivek Ramaswamy\u2019nin Trump ajandas\u0131na daha yak\u0131n bir s\u00f6ylem geli\u015ftirdi\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n
Trump su\u00e7lamalardan h\u00fck\u00fcm giyse bile ba\u015fkanl\u0131k i\u00e7in yar\u0131\u015fabilecek. Kendisi oy kullanmak i\u00e7in Florida\u2019ya kay\u0131tl\u0131 oldu\u011fundan b\u00f6yle bir durumda bu eyalette se\u00e7me hakk\u0131 olmasa da ba\u015fkanl\u0131k i\u00e7in se\u00e7ilme hakk\u0131 olabilecek. Yani kendisi oy veremese de aday olursa kendisi i\u00e7in oy isteyebilecek. Ayn\u0131 zamanda ba\u015fkan se\u00e7ilirse kendini federal su\u00e7lardan affedebilece\u011fine y\u00f6nelik bir g\u00f6r\u00fc\u015f de var. <\/p><\/blockquote>\n
ABD se\u00e7meninin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc<\/h3>\n
Su\u00e7lama ve iddialar\u0131n toplumdaki yans\u0131malar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu durum ABD\u2019de son y\u0131llarda artan kutupla\u015fmadan ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Demokrat ve liberal kesimlerin yarg\u0131 s\u00fcrecinin i\u015fledi\u011fi fikrinde olmas\u0131 anla\u015f\u0131labilir. Di\u011fer taraftan muhafazakar ve Cumhuriyet\u00e7i \u00e7evreler taraf\u0131ndan yarg\u0131lamalar\u0131n sadece hukuki s\u00fcre\u00e7ler olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenemez. <\/p>\n
Demokratlar ve Trump kar\u015f\u0131t\u0131 Cumhuriyet\u00e7iler \u201cBu art\u0131k bildi\u011finiz Cumhuriyet\u00e7i Parti de\u011fil.\u201d s\u00f6ylemi \u00fczerinden Trump\u2019\u0131n partiyi ve muhafazakar kitleleri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc imas\u0131nda bulunuyor. Amerikan sa\u011f ve muhafazakar \u00e7evrelerinde bir de\u011fi\u015fim oldu\u011fu yads\u0131namaz. Ancak Trump\u2019\u0131n buradaki rol\u00fc iddia edildi\u011fi kadar b\u00fcy\u00fck de\u011fil. Zaman zaman “Trumpizm” diye ifade edilse de bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm asl\u0131nda Trump\u2019\u0131 da a\u015fan bir durum. Bu durum, Steve Bannon gibi Trump\u2019\u0131n dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da yapm\u0131\u015f aktivist politikac\u0131lar\u0131n bir zamanlar temellerini att\u0131\u011f\u0131 bir damar\u0131n parti i\u00e7inde y\u00fckselmesi olarak okunabilir. Daha \u00f6zel olarak orta ve alt s\u0131n\u0131f, toplumsal stat\u00fclerini kaybetti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen beyaz Amerikal\u0131lara hitap eden bir damar olarak da tan\u0131mlanabilir. Trump zaten y\u0131llard\u0131r ufak ufak olu\u015fmu\u015f ve y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7mi\u015f bir dalgan\u0131n \u00fczerinde sadece s\u00f6rf yapt\u0131.<\/p>\n
Bu damar son y\u0131llarda Amerika\u2019da Cumhuriyet\u00e7i ve muhafazakar \u00e7evrelerde daha bask\u0131n bir hale geldi. Bu anlamda klasik Amerikan muhafazakarl\u0131\u011f\u0131ndan farkl\u0131 bir \u00e7izgi olarak \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor. Trump da zaten geleneksel muhafazakar de\u011ferleri \u00e7ok fazla merkeze alm\u0131yor. Kimilerine g\u00f6re ise post-ideolojik Cumhuriyet\u00e7i Parti diye adland\u0131r\u0131lan; ideolojik de\u011ferlerinden ayr\u0131\u015farak sadece Trump gibi bir liderin \u015fahs\u0131 etraf\u0131nda toplan\u0131p partide hakimiyet kuran bir yap\u0131 s\u00f6z konusu. <\/p>\n
ABD\u2019nin kutupla\u015fm\u0131\u015f politik atmosferinde bu durum \u201cbeyaz kimlik siyaseti\u201d (white identity politics) olarak biliniyor. Bu sadece Cumhuriyet\u00e7ilerin de\u011fil genel olarak Amerikan liberal \u00e7evrelerinin de dikkate almas\u0131 gereken bir durum. Zaten bu kesimin kimlik siyasetine te\u015fne olmas\u0131n\u0131 tetikleyen fakt\u00f6rlerin ba\u015f\u0131nda da Demokratlar\u0131n i\u00e7inde daha solda yer alan z\u00fcmrelerin \u0131rk, g\u00f6\u00e7menlik ve cinsiyet meselelerini \u00f6n plana \u00e7\u0131karmas\u0131 geliyor.<\/p>\n
Bu kesimin bir ba\u015fka dikkat \u00e7eken \u00f6zelli\u011fi medya ve Amerikan b\u00fcrokratik kurumlar\u0131na g\u00fcvenlerinin sars\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131. Trump da bu g\u00fcvensizli\u011fi iyi okuyan bir akt\u00f6r. Trump\u2019\u0131n bu s\u00fcre\u00e7te X platformuna d\u00f6nmesi de \u00f6nemli bir g\u00f6sterge olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Trump bu platformu gerek 2016 kampanyas\u0131 gerekse de ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda son derece aktif kullanm\u0131\u015ft\u0131. Medyaya ve Amerikan b\u00fcrokratik kurumlar\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesinde kendisini en iyi bu platformun ifade etti\u011fine ve do\u011frudan kitlelerle bulu\u015fturdu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sonraki s\u00fcre\u00e7te bu platformu daha s\u0131k kullanmas\u0131 s\u00fcrpriz olmaz.<\/p>\n
Trump\u2019\u0131n parti i\u00e7indeki konumu di\u011fer adaylar\u0131n hala dikkate almak zorunda olduklar\u0131 bir \u015fey. \u00c7\u00fcnk\u00fc Cumhuriyet\u00e7i aday adaylar\u0131 Trump\u2019a bir \u015fekilde bir cevap \u00fcretmek zorunda hissediyor. Ancak bir noktada Trump se\u00e7meninden de oy almak istedikleri i\u00e7in ona kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k bir cephe almaktan da ka\u00e7\u0131n\u0131yorlar.\u00a0 <\/p><\/blockquote>\n
D\u0131\u015f politikada olas\u0131 de\u011fi\u015fimler <\/h3>\n
Son olarak t\u00fcm bu olaylar\u0131n d\u00fcnya siyaseti i\u00e7in getirebilece\u011fi sonu\u00e7lar\u0131 ise Amerikan d\u0131\u015f politikas\u0131ndaki muhtemel de\u011fi\u015fiklikler ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirmek gerek. 2024\u2019te Trump veya ba\u015fka bir Cumhuriyet\u00e7i aday\u0131n se\u00e7ilmesinin en \u00e7ok Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131ndaki dengeleri etkileyece\u011fi s\u00f6ylenebilir. ABD\u2019nin hali haz\u0131rda aktif olarak destek verdi\u011fi bu sava\u015fa Cumhuriyet\u00e7i Parti i\u00e7inden uzun s\u00fcredir ele\u015ftiriler geliyor. Cumhuriyet\u00e7iler sava\u015f ele\u015ftirisini Amerikan toplumunun belki de en kolay dikkat kesilece\u011fi alanlardan olmas\u0131 hasebiyle vergiler \u00fczerinden yap\u0131yor. Trump ise ba\u015fkan oldu\u011fu takdirde sava\u015f\u0131 24 saatte bitirece\u011fini iddia ediyor. Bu tarz bir s\u00f6ylem d\u0131\u015f politikada daha \u00f6nce de k\u0131sa ve \u00f6z slogan \u00fcretmesine al\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fumuz Trump i\u00e7in \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil. Yine Amerikan kamuoyunda son y\u0131llarda se\u00e7im m\u00fcdahalesi gibi sebeplerden \u00f6t\u00fcr\u00fc Rusya s\u00fcrekli g\u00fcndemde. ABD’nin Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131nda bir taraf oldu\u011fu da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ba\u015fkanl\u0131k yar\u0131\u015f\u0131nda d\u0131\u015f ve i\u00e7 politika meselelerinin olduk\u00e7a i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ece\u011fi tart\u0131\u015fmalar\u0131 izlemek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n
[Bekir \u0130lhan, University of Cincinnati, School of Public and International Affairs’te Siyaset Bilimi alan\u0131nda doktora aday\u0131d\u0131r.]<\/p>\n
* Makalelerdeki fikirler, yazar\u0131na aittir ve Anadolu Ajans\u0131n\u0131n edit\u00f6ryal politikas\u0131n\u0131 yans\u0131tmayabilir.<\/p>\n